Güçhan

Türkiye, mevcut birçok savaş uçağı motoruna kıyasla çok daha yüksek itki gücü sağlamak üzere tasarlanan yeni ve yüksek performanslı motoru “Güchan”ı tanıtıyor.

Türkiye, İstanbul’daki Saha Expo 2026 savunma fuarında, beşinci nesil savaş uçaklarında kullanılan motorlardan iki kat daha güçlü olduğu belirtilen yeni bir motoru tanıttı.

“Güchan” adı verilen bu turbofan motor, 187 kilonewtona (kN) kadar itki gücü sağlayacak şekilde tasarlandı. “Forum Militaire” adlı haber portalına göre, kıyaslama yapmak gerekirse, Fransız Rafale uçaklarında kullanılan M88 motoru yalnızca 76 kN itki sağlıyor.

Daha yüksek itki gücüne sahip bir motor; uçağın yapısı buna uygun olduğu takdirde, hava aracının daha hızlı ivmelenmesine, yüksek hızları daha uzun süre korumasına ve silah ya da yakıt gibi daha ağır yükleri taşıyabilmesine olanak tanır.

Güchan sürekli olarak hıza odaklanmaktadır.

Bununla birlikte, Güchan’ın yüksek performansı yalnızca ürettiği itki gücünden değil, aynı zamanda iç tasarımından da kaynaklanmaktadır. Motor, muazzam miktardaki hava akışını işleyebilecek şekilde tasarlanmıştır. Ön fanı 46,5 inçlik bir çapa sahiptir ve “Forum Militaire”e göre, bu fan üzerinden saniyede yaklaşık 420 libre hava akışı gerçekleşmektedir.

Buna ek olarak, motorun sıcak çekirdeğinin dışından akan hava hacmi ile yanma odasından geçen hava arasındaki oranı ifade eden baypas oranı, 0,68:1 gibi nispeten düşük bir seviyededir. Bu değer ne kadar düşükse, yalnızca fan tarafından hızlandırılan “ek” hava miktarı da o kadar az olur; bu durum yakıt ekonomisinden ödün verilmesi anlamına gelse de, verimlilikten ziyade yüksek hız ve sürekli ses üstü (supersonik) uçuş için tasarlanan motorlarda tipik bir özelliktir.

Buna kıyasla, Rafale’in M88 motoru daha küçük ölçeklidir ve daha az itki gerektiren ve farklı operasyonel önceliklere sahip, “4,5. nesil” olarak adlandırılan çok rollü bir jet için özel olarak tasarlanmıştır.

Temel bir teknoloji olarak aşırı ısıya dayanıklı kanatlar

Türbin kanatları, Güchan’ın performansında hayati bir rol oynar. Bu bölgede, erimiş lavdan bile daha sıcak olan 1.700 santigrat derecenin üzerindeki aşırı yüksek sıcaklıklar hüküm sürer. Bu koşullar altında, sıradan metaller hızla erir ya da çatlardı.

Bu nedenle, Güchan gibi modern motorlarda ısıya karşı son derece dayanıklı özel kanatlar kullanılır. Bu kanatlar, iç kısımlarında herhangi bir zayıf nokta bulunmamasını sağlamak amacıyla tek bir metal kristalinden üretilir. Türkiye Milli Savunma Bakanlığı’na göre, son derece karmaşık bir yapıya sahip olan bu bileşenler bizzat Türkiye’de geliştirilmiş ve üretilmiştir.

Yeni Kaan savaş uçağı için iki motor aday

Türkiye’nin gelecekteki Kaan savaş uçağı için şu anda iki farklı motor seçeneği değerlendiriliyor. Üretici firma Tusaş Motor Sanayii (TEI), yaklaşık 156 kN itki sağlaması hedeflenen ve resmî olarak Türk savunma tedarik kurumu SSB tarafından yürütülen TF35000 motoru üzerinde birkaç yıldır çalışmalarını sürdürüyor. Bu motorun, başlangıçta Kaan’ın ana itki sistemi olarak kullanılması planlanmıştı.

Her iki motor da esasen aynı hava aracı için tasarlanmış olsa da, performans ve yaklaşım açısından farklılık göstermektedir.

Türkiye’nin nihai kararı Yani Kaan’ın bu motorlardan biriyle mi, farklı versiyonlarda her ikisiyle mi yoksa başlangıçta bir ara motorla mı uçacağı henüz belirsizliğini koruyor. Belirleyici faktör; hangi projenin daha hızlı olgunlaşacağı, güvenilir bir şekilde çalışacağı ve modern bir savaş uçağının zorlu gereksinimlerini gerçekten karşılayacağı olacaktır.

Not: Güchan havadayken, FR-Rafale taraftarları ağızları açık bir şekilde öylece duruyordu. :))