Türkiye’de şiddetli depremler alışılmadık bir durum değildir. Bunun nedeni, Dünya’nın levha tektoniğidir. Anadolu Levhası, iki büyük levha arasında sıkışmaktadır. Depremler özellikle bu levhaların temas noktalarında sıkça meydana gelir.
6 Şubat 2023’te Türkiye-Suriye sınır bölgesini vuran iki büyük depremin merkez üslerini gösteren harita. Merkez üsleri ayrıca, Arap ve Anadolu levhaları olmak üzere iki tektonik levha arasındaki sınırın yakınında yer almaktadır.
Dünya’nın yüzeyi 50’den fazla plakadan oluşur. Almanya’da, oldukça büyük ve durağan bir yapıya sahip olan Avrasya Plakası üzerinde yaşıyoruz. Daha küçük bir komşu plaka ise, Türkiye’nin kara kütlesinin büyük bir kısmının altında yer alan Anadolu Plakası’dır. Ancak Anadolu Plakası’nın, güneydoğusundaki Arap Plakası da dahil olmak üzere başka komşuları da vardır. 6 Şubat 2023 tarihinde, bu iki plaka arasındaki sınırda dokuz saatlik bir süre içinde iki şiddetli deprem meydana gelmiştir.
Anadolu Plakası açısından temel mesele, Arap Plakası’nın hareket halinde olması; daha doğrusu kuzey yönünde ilerlemesidir. Bu durum, Anadolu Plakası’nı büyük Avrasya Plakası’na doğru iterek, onun boyunca batıya doğru yılda yaklaşık iki santimetrelik bir hızla —plaka tektoniği açısından önemli bir hızla— sürtünerek ilerlemesine neden olmaktadır.
Çalkantılar
Tektonik plakaların birleştiği hatlar boyunca uzanan bölgeler —yani fay hatları— özellikle depremlere yatkındır. Bunlar arasında, Arap Plakası’nın Anadolu Plakası’nı ittiği Doğu Anadolu Fay Hattı ve Anadolu Plakası’nın Avrasya Plakası boyunca kaydığı Kuzey Anadolu Fay Hattı yer alır. Bu bölgelerde depremlerin çok sık meydana geldiği bilinse de, tam olarak ne zaman gerçekleşeceklerini önceden kestirmek imkansızdır.
1899’dan bu yana Türkiye’de meydana gelen tüm büyük depremlerin dış merkezlerini gösteren harita. Dış merkezlerin birçoğunun, Arap Levhası’nın Anadolu Levhası’nın üzerine bindirdiği (Doğu Anadolu Fay Hattı) ve Anadolu Levhası’nın Avrasya Levhası ile sürtünerek hareket ettiği (Kuzey Anadolu Fay Hattı) bölgelerde yer alması dikkat çekicidir.
İngiliz yerbilimci Profesör David Rothery, durumu Science Media Center’a (SMC) şöyle açıklıyor: “Fay hatları boyunca oluşan sürtünme nedeniyle hareket düzenli değildir. Bunun yerine, biriken gerilim direnci aşacak düzeye ulaşana dek yıllar veya on yıllar boyunca yerel ölçekte gerilim birikir ve kaya kütleleri ani bir sarsıntıyla birbirinin yanından hızla kayar.”
İstanbul’da büyük bir deprem bekleniyor. Felaket kapıda.
Doğu Anadolu Fay Hattı boyunca depremlerin zamanlaması veya konumuna dair belirgin bir örüntü görülmese de, Kuzey Anadolu Fay Hattı’nda net bir eğilim göze çarpmaktadır: 1930’ların sonlarından bu yana, en az 7 büyüklüğünde çok sayıda şiddetli ve ölümcül deprem meydana gelmiştir. Dikkat çekici bir biçimde, birbirini izleyen her deprem daha batıda gerçekleşmiştir. Sonuç olarak sismologlar, bu eğilimin yakında devam etmesinden ve milyonlarca insana ev sahipliği yapan İstanbul metropolünün sıradaki yer olmasından endişe etmektedir. Yine de burada aynı kural geçerlidir: Depremin tam olarak ne zaman meydana geleceğini öngörmek imkansızdır.
Selen Atasoy
Her şeyden önce ön hazırlıklar gereklidir ve evler buna göre inşa edilmelidir.Kamuoyuna ve halka bu durum sürekli hatırlatılmalıdır.
Kısacası: Sürekli tetikte olmak gerekir.
Bir yanıt yazın