Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulması ve yaşatılmasında katkıda bulunan İdil-Ural aydınları arasında önde gelen isimlerden birisi büyük Türkçü Yusuf Akçura
Yusuf Akçura (1876-1935). O, “Pantürkizm’ın babası”, “Türk kültür milliyetçisi”, “Türkçülüğün programını yazan” bir aydın olarak nitelendirilmektedir. 1908 yılının Ekim ayında İstanbul’a gelen Yusuf Akçura Türklük ve Türkçülük fikri üzerine teşkilatlanma, bu fikri basın yoluyla kamuoyuna aktarma üzerine çalışmalara başlamıştır. Bu bağlamda 24 Aralık 1908 tarihinde “Türk Derneği Cemiyeti”, 18 Ağustos 1911 tarihinde “Türk Yurdu Cemiyeti”, 12 Mart 1912 tarihinde “Türk Ocağı Cemiyeti”, 14 Mart 1913’te “Türk Birliği Derneği” kurulmuştur. Tüm bu oluşumların içinde Yusuf Akçura kurucular kurulu üyesi olmanın dışında derneklerin idari ve ilmî çalışmalarında aktif görevler üstlenmiştir. Akçura aynı zamanda Harbiye Mektebi’nde, Medreset’ül- Vaizin’de tarih ve İstanbul Darülfünun’unda yeni zamanlar tarihi derslerini vererek genç nesli Türkçülük ruhunda yetiştirme çabası içerisine girmiştir.
29 Ekim 1923 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti ilan edildikten sonra Yusuf Akçura Mustafa Kemal Atatürk’ün yanında yer almıştır. Atatürk, bağımsız fikirlere sahip olan Akçura’nın görüşlerine değer vermiş, kültür konularında onu danışmanı olarak görmüştür. Mustafa Kemal Atatürk’ün tasvibi üzerine Akçura İstanbul milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne girmiştir. Akçura daha sonra Kars milletvekili olmuştur. Aynı zamanda akademik çalışmalarını da sürdüren Yusuf Akçura, göreve Ankara’daki “Serbest Halk Dersleri”(1921–1922) kurslarında başlamış, 1925 yılında Ankara’da açılan “Hukuk Mektebi”nde tarih dersi vermiştir. 1934 yılında Yakınçağ Siyasi Tarih Profesörlüğü kadrosu ile İstanbul Üniversitesi’ne naklolmuştur. 1931 yılında Atatürk’ün önderliğinde “Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti” (Türk Tarih Kurumu) kurulmuş ve kurucular arasında yer alan Yusuf Akçura başkan seçilmiştir.
Atatürk’ün uygun görmesiyle 1932 yılında gerçekleşen “Birinci Türk Tarih Kongresi”ne başkanlık yapmıştır. Yusuf Akçura’nın Türkçülük yolunda yaptığı önemli çalışmaları arasında 1928 yılında yayımlanan Türk Yılı sâlnâmesi bulunmaktadır. “1926 yılında toplanan Türk Ocağı Hars Heyeti tarafından, 1927 senesinden başlayarak her yıl, Türk Dünyasının umûmî vaziyet ve ahvalini gösterecek Türk Yılı isimli bir sâlnâme neşrine karar ve 1927 yılına ait olanın hazırlanması işi Yusuf Akçura’ya havale
edildi.”(Akçuraoğlu 2009: XII). Akçura 1928 yılında kaleme aldığı Başlangıç yazısında şöyle demiştir: “Türk dünyasında bugün tam müstakil ve millî tek bir hükümet vardır ki o da “Türkiye Cumhuriyeti”dir. Demokratik Türkiye Cumhuriyeti’nin kökleri Türk milliyetçiliği prensibi tohumlarına kadar varıp dayanır. İşte bu demokratik Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşu tarihiyle bugünkü teşkilâtı ve Cumhuriyet Türklerinin her türlü hayatî tezâhürâtı, Türk Yılı’nın ana mevzuunu teşkil eder. Başka Türk yurt ve illerinde müteallik malûmat bu merkezin etrafında toplanacaktır.” (Akçuraoğlu 2009: 2).
Bir yanıt yazın