ÇİVİYAZILI BELGELERDE DALKAVUKLUK (UŞAK VE EFENDİSİ)

Bu sefer çiviyazılı tablet konumuz Sumerce değil,  Akadca yazılmış bir tablet. Bu tablet M.Ö. 1800’lere tarihlenmekte. Sumercesi var mı bilinmiyor. Fakat olması muhtemeldir ve belki günün birinde bulunur. Metin; bir uşak ve efendisi arasında geçen komik, eğlendirici diyalog içermektedir. Efendisi uşağına yapacağı işleri söylüyor, uşak da onu bilgece onaylıyor. Aralarında geçen diyalog şöyledir: Uşak dinle […]

SUMERLILERIN İLK HAVYAN FABLLARI (MANZUM ÖYKÜ) VE BİR ATASÖZÜ

Bu defa yazımız Sumer çiviyazılı metinlerindeki hayvan fablları hakkında. İlk önce fabl kelimesinin anlamını bilmeyenler için kısa bir açıklamasını yapalım.  Fabl ya da Öykünce; sonunda ders verme amacı güden, güldüren, düşündüren ve genellikle manzum öykülerdir. Genellikle hayvanların ve bitkilerin konuşmasıdır. Fablların kahramanları genellikle hayvanlardır. Ama bu hayvanlar insanlar gibi düşünür, konuşur ve tıpkı insanlar gibi […]

SUMER TARTIŞMASI: SABAN İLE KAZMA

Sumer tartışmalarının en güzel örneklerinden biridir. Saz şairlerinin atışmalarına benzer. Philadelphia Üniversite Müzesi’nde bulunan kırık tablet parçalarının zaman içerisinde birbirleriyle eşleştirilmesi sayesinde gün yüzüne çıkmıştır. Bu tartışmaların en ilginç özelliklerinden biri, yazarın eserin sonuna kadar galip olanı açıklamamasıdır. Bu tartışmalarda Kış Yaz’a, Tahıl Sığır’a, Kuş Balık’a, Ağaç Kamış’a, Bakır’ın Gümüş’e üstün gelmesidir. Bu tartışmalara örnek […]

SUMERLİLERİN BİRA TARİFİ (NINKASI İLAHİSİ)

Mezopotamya’daki eski uygarlıklar üzerine çalışma yapan Leo Oppenheim; “Bir bira imalatçısının zanaatı, Mezopotamya’da bir tanrıçadan ilahi koruma sağlayan ve sosyal destek alan tek meslektir. Şüphesiz ki Tanrıça panteonundan NINKASI ve SIRIS sayesindedir” der. Sumerlerin NINKASI İLAHİSİ, M.Ö. 1900 lere tarihlenen bir bira tarifini içeren çiviyazılı tablettir. Bu umulmadık biranın imalinde özel bira-ekmeği “bappir”, arpa ve […]

SUMER VE TÜRK DİLİ ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR

Yazılarımı takip edenler bilir Sumerce ve Türkçe üzerine çeşitli araştırmalardan bahsetmiştim. Bunlardan biri de Kazak yazar Olcas Süleyman’ın yaptığı araştırmadır. Olcas Süleyman 1936 yılında Alma Ata’da doğmuş ve jeoloji eğitimi aldıktan sonra Moskova Edebiyat Enstitüsü’ne kaydolmuştur. Yazmış olduğu Az-İ-Ya adlı kitap en önemli eserlerinden biridir. Eski Sovyet döneminde yasaklı olan kitap, rejimin yıkılmasından sonra yayınlanmıştır. […]

SUMER TANRIÇASI İNANNA VE DUMUZİ’NİN EVLİLİĞİ – 3.BÖLÜM

Dün yayınlanan 2. Bölüm’ün devamı Göklerin kraliçesi, Kahraman kadın, annesinden daha yüce, Enki tarafından takdim edilen, İnanna, Ay’ın ilk kızı, Dumuzi’nin kaderini buyurdu;   Savaşta liderinim, Kavgada sana zırh tutanım, Mecliste senin savunucunum, Seferberlikte senin ilhamınım. Sen, kutsal tapınağın seçilmiş çobanı. Sen, Kral, Uruk’un sadık tedarikçisi, Sen, An’ın tapınağının ışığı, Tüm yollar sana uygundur: Yüce […]

SUMER TANRIÇASI İNANNA VE DUMUZİ’NİN EVLİLİĞİ – 2.BÖLÜM

Dün yayınlanan 1. Bölümün devamıdır.   İnanna seslendirdi: Sütün tatlı ve koyu olsun, güveyim. Çobanım, taze sütünü içeceğim. Vahşi boğa, Dumuzi, sütün tatlı ve koyu olsun. Taze sütünü içeceğim. Ağılımdaki keçilerden sütü al. Tatlı peynirin ile benim kutsal yayığımı doldur. Efendi Dumuzi, sütünü içeceğim. Kocam, ağılımı senin için koruyacağım. Yaşamevi’ni ben gözeteceğim, depoyu da. Ülkenin […]

SUMER TANRIÇASI İNANNA VE DUMUZİ’NİN EVLİLİĞİ – 1.BÖLÜM

Sumerlerin tanrıçası İnanna ve kocası Çoban Dumuzi’nin kutsal evliliği tüm Mezopotamya bölgesinde çeşitli halklar arasında çok sevilmiş bir hikayedir. Bu hikaye bölgede kurulan devletlerde yüzyıllar boyunca tekrarlanmıştır. Aynı konu küçük değişiklerle çeşitli yazarlar tarafından çiviyazılı tabletlerde aktarılmıştır. Çeşitli versiyonları vardır. Metin piyes şeklinde olup, her yıl bahar başlangıcında kutsal bir ayin olarak canlandırılırdı. Sumerlerin aşk […]

ÇİVİYAZILI BELGELERDE KISKANÇ KADIN

Günümüzden yaklaşık 4.000 sene önce kıskanç bir kadının duygularını anlatan bir şiir. Akadça olarak yazılmış.  Mezopotamya bölgesinde çok ender bulunan türden bir tablet. Şiirin 150 satır olduğu sanılmakta. Çünkü kırık bir tablet. Şiirden anlaşıldığına göre kadının sevgilisi olan erkek gönlünü başka bir kadına kaptırmış.  Bu sebepten kadın şiirde sevgilisine olan kıskançlığını, üzüntülerini anlatıyor ve onu […]

SUMERLİLERİN HASTALIKLAR İÇİN İLAÇ REÇETELERİ

Mezopotamya bölgesinde yaşamış uygarlıklar arasında, özellikle çok sayıda Akad tıbbi metinleri bulunmasına rağmen Sumer tıbbı hakkında iki adet tablet vardır. Bu tabletlerden bir tanesi sadece bir reçete içeren küçük bir parçadır. Diğeri ise onbeş reçeteyi içeren 10×14 cm boyutlarında bir tablettir ve tıp tarihi açısından çok önemlidir. Tabletin özenli ve irice yazısından dolayı bunu M.Ö. […]