Üç gün süren sempozyum sonuç bildiri ile sonuçlandırılmıştır:
Birinci Beynel{alġ Azerbaycanşinaslık Sempozyumu’nun Sonuç Bildirisi
1. Azerbaycan Élm ve Kültürel Araşdırma Merkezi (AYKAM/AİKAM)’nin Tebrizdeki merkezine uluslar arası ve resmî bir statü kazandırılması ve merkezin yılda iki kere bir dergi yayımlaması,
2. En eski kaynaklardan yararalanarak İran-Turan ve daha açık bir ifade ile Fars-Türk halklarının ortak değerleriyle, uzvî alakalarının ilmî açıdan araştırılması ve bu araştırmaların bu halklar arasında çağdaş, ilmî, edebî medenî entegrasyonu güçlendirme hedefine yönetilmesi,
3. İnsaniyet, hukuk, demokrasi, ahâk ve medeniyet asrı olması beklenen 21. asrın manevî, dinî, ilmî, felsefî, değerlerine Şark, İslâm, Fars ve Türk değerlerinin en yakından katkıda bulunması için İran İslâm Cumhuriyeti, Türkiye Cumhuriyeti ve Azerbaycan Respublikası’nın bütün imkânlarını ve kuvvetlerini birleştirerek seferber olunması,
4. Azerbaycan kültür ve medeniyetinin -inkâr olunmadan- en kadim örneklerinden bugüne kadar, bütün tezahürlerinin araştırılması, değerlendirilmesi, ilgili memleketlerde ve dünya çapında tanıtılması,
5. Dil evde anadan öğrenilen, okulda genişleyen, sokakta tamamlanan, ilim ve edebiyatla yükseltilen bir anlaşma vasıtasıdır. Halkların anadan olma dilinin uşak ve yeni yetmelere öğretilmesi için demokratik, medenî, hukukî imkânlarının zenginleştirilip gerçekleştirilmesi,
6. İran Azerbayca’ı ile Azerbaycan Respublikası ve bütün dünya
Azerbaycanlıları arasındaki ortak ilmî, edebî, medenî, ve iletişim alakalarının daha çok güçlendirilmesi,
7. İslâm Türk medeniyetinin 1200 yıllık büyük, zengin tarihini ihata eden ana kaynaklara dayanan ansiklopedik, monografik eserlerin ilmî, bediî çerçevelere dayanılarak hazırlanmasına ortam yaratılması,
8. İran Türklerinin ana dilleri ve ana dilinde yarattıkları edebiyatlarının dergi, kitap, bilgisayar, internet, CD ROM ile ses kaseti ve video kasetlerinin hazırlanmasına imkân yaratılması,
9. İran Türklerinin diğer halklara İran İslâm Cumhuriyeti’nin verdiği haklar ölçüsünde ve paralelinde ana dilinde iptidâî mektep, orta tahsil ve âlî tahsil için ortam yaratılması, İran İslâm Cumhuriyeti’nin yüksek resmî organlarından hararetle istirham ve temenni olunması,
10. Dünyanın en zengin etnografyasına sahip olan İran Türkleri arasında ilmî usullerle sistemli ve devamlı surette teknolojiden istifade olunarak materyallerin toplanması, incelenmesi ve neşrineimkân ve şerait yaratılması. Bu konuda Azerbaycan Respublikesı ile Türkiye Cumhuriyeti’ndeki ilgili kuruluşlarla
emektaşlık ve iş birliğine nail olunması,
11. Dil, edebiyat, çocuk edebiyatı, bilgisayar teknolojileri, tarih, sanat tarihi ve folklor konularında gerek İran İslâm Cumhuriyeti sınırları içinde, Tahran, Tebriz, Urmiye ve benzeri, gerekse Azerbaycan Respublikası’nda Bakü, Gence ve benzeri şehirlerde, ülkelerde AİKAM’ın hattıyla toplantılar geçirilmesinin maksada pek
uygun sayılması,
12. 1999 yılının sonbaharında Bakü’de, 2000 yılında da Tahran’da toplantı düzenlenmesine oy birliği ile karar veriydi.
AYKAM/AİKAM Yönetim Kurulu (A.Y.A 1999: 44/4 vd.)
Ne yazık ki, bu sempozyumun ikincisi şimdiye kadar yapılamamıştır.
Ebül Kasım Nebati’yi Anma Töreni (1378/1999)
1999 yılının sonbaharında Eher şehrinde Ebül Kasım Nebatî’yi anma töreni yapılmıştır.
Samet Behrengî’yi Anma Töreni (1378/1999)
1999 yılının Eylül ayında Tahran İlim ve Sanat Üniversitesi’nde öğrenciler tarafından ünlü hikâyeci Samet Behrengi için bir anma programı yapılmıştır.
Birinci İran Türkçesi Dilcilik Semineri, Ortografi Araştırmaları ve İmlâ Birliği (1379/2000)
Bu dönemde İran Türkçesi ile ilgili en önemli ilmî çalışma, Türkçe yayın yapan basın kuruluşları ve Türk kültürü sahasında faaliyet gösteren çeşitli sivil toplum örgütleri tarafından 10-18 Haziran 2000 (26-28 Hurdad 1379) tarihinde Tahran’da “I. İran Türkçesi Dilcilik Semineri, Ortografi Araştırmaları ve İmlâ Birliği” adı
altında yapılmıştır.
Semineri Düzenleyenler:
1. Dergiler ve Gazeteler: Avaye Erdebil, Erk, Fecr-e Azerbaycan, Mehdi Azadî,
Nevid-i Azerbaycan, Peyami No, Sahib, Şems-i Tebrizî, Umid-i Zencan ve Varlık.
2. Yayınevleri ve Kültür Ocakları: Çiçekler Kuruluşu, Endişe No Neşriyatı,
Güney Medeniyet Ocağı, Mişov Kültür Derneği ve Nesimî Medeniyet Ocağı.
Seminer Başkanı : Dr. Cevad Héyet
Seminer Yöneticisi : İbrahim Refref
Bilim Kurulu (Alfabe Sırasıyla):
Ağkemerli, Ağşın
Araş Azad, Hamid (Peyam-ı Nur Dergisi)
Ayrumî, Dr. Cemal
Azad, Ekber (Çiçekler Kuruluşu)
Danişver, Babek
Feyzullah Vehid, Dr. Hüseyin
Hadi, İsmail
Hesarî, Mir Hidayet
Héyet, Dr. Cevad
Héyet, Mehmed Rıza
İsmailzâde, Resul
Kerimî, Muhammed Rıza
Mecidzâde, Hüseyin (Savalan)
Mehmedhanî, Hüseyin(Güneyli)
Memizâde, A. Ağdaşlı
Meşruteçi, Kerim (Sönmez)
Raşidî, Hasan (Çiçekler Kuruluşu)
Refref, İbrahim
Sarrafî, Ali Rıza
Müşavere Heyeti (Alfabe sırasıyla):
Dergâhî, Vahid (Avay Erdebil Dergisi)
Eşrakî, Mehmed (Erk Ruznamesi)
Ferzâne, Dr. Muhammed Ali
Hatayî, Hasan (Taymaz)
İmanî, Behruz (Fecr-i Azerbaycan Dergisi)
Kanberpur, Habib
Kerimî, Mühendis Muhammed Rıza Bağban (Umid Zencan Ruznamesi)
Keştiban, Resul (Nevid-i Aerbaycan)
Me’marî, Dr. Yusuf
Melikzâde, Tevhid
Merdanî, Esedullah
Muhammedzâde Sadık, Dr. Hüseyin (Düzgün)
Muhammedzâde, Prof. Hamid
Muhsinî, Aziz
Rehnüma, Mehrşid
Selimî, Dr. Hüseyin Kulu
Şeyda, Yahya (Mehdi Azadî Ruznamesi)
[08:58, 04.05.2025] Araz. Güney Azerbaycan:
Prof. Dr. Ali. Kafkasyalı ”İRAN TÜRKLERİ” Kitabından alınmıştır.
Bir yanıt yazın