Turkish Forum

Blog

  • The Strategic Superiority of Iran’s State Tradition and Reason Over the State Traditions and Rationalities of the United States, the European Union, and Israel

    The Strategic Superiority of Iran’s State Tradition and Reason Over the State Traditions and Rationalities of the United States, the European Union, and Israel

    Since the 1979 revolution, the Islamic Republic of Iran has not only sustained its existence within the international system over the past half-century but has also expanded its strategic effectiveness and regional weight in the face of adversaries possessing vastly superior military, economic, and technological capacities. This situation presents a phenomenon that defies explanation through conventional metrics of power within the discipline of international relations: the question of how an actor with limited material capacity can establish systemic superiority through strategic culture and state reason warrants serious examination at both theoretical and empirical levels.

    Iran’s strategic success transcends coincidental tactical gains; it is the product of a strategic mentality distilled from millennia of imperial tradition, an anti-hegemonic posture, and the capacity to transform ideology into a rational instrument of strategy. In contrast, the strategic cultures of the United States, the European Union, and Israel exhibit systematic disadvantages against Iran due to their internal vulnerabilities, short-term orientations, and deficits in strategic foresight. The following analysis aims to discuss this thesis in depth at conceptual, historical, and comparative levels.

    Strategic Culture and State Reason: A Theoretical Framework

    Strategic culture constitutes the totality of historical, geographical, ideological, and institutional patterns that shape a state’s security policies, threat perceptions, military doctrines, and responses to international crises. In Jack Snyder’s formulation, strategic culture is “the sum total of a nation’s strategic decision-makers’ assumptions about military force, perceptions of the enemy’s nature, and preferences regarding appropriate means of responding to threats.” This culture is not merely a cognitive reference framework but a concrete strategic agency that transforms into institutional practices and operational repertoires.

    State reason, or raison d’état, refers to a political unit’s capacity for rational calculation, long-term planning, and strategic foresight directed toward survival, security, and interest maximization. A concept stretching from Machiavelli to Richelieu, it positions the state’s will to self-preservation above moral or ideological concerns. However, state reason is not cold rationality alone; it is also the transformation of historical experiences, collective traumas, and civilizational accumulation into strategic reflexes. In this sense, strategic culture and state reason should be understood as mutually reinforcing dimensions inherent in decision-making processes.

    Examining the strategic cultures of the four actors, Iran, the United States, the European Union, and Israel, within this framework will reveal how each actor’s historical experiences, institutional structures, and ideological codes shape strategic preferences and will help explain Iran’s relative superiority.

    Historical Roots of State Tradition in Iran

    Ancient and Medieval Heritage: Imperial Mentality and Administrative Experience

    The Iranian plateau has possessed an uninterrupted tradition of statehood since the Achaemenid Empire, established by Cyrus the Great in the 6th century BCE. The Sasanian Empire (224-651 CE) laid the foundations of strategic culture through centralized bureaucracy, a sophisticated intelligence network, multi-layered defense systems, and a model of balanced relations with conquered peoples. The concept of Erānšahr, the Kingdom of Iran, embedded in Sasanian administrative practice planted the earliest seeds of Iran’s civilization-centered strategic identity.

    Although the Islamic conquests of the 7th century politically incorporated Iran into the Caliphate, Persian bureaucratic tradition deeply permeated Umayyad and Abbasid administration, with the class of Iranian viziers and scribes determining the administrative language of the Islamic world. This period prepared the ground for a synthetic strategic culture between Iran’s political reason and Islamic universalism.

    The Safavid Period: Strategic Consolidation of Shi’i Identity

    The Safavid Empire’s declaration of Twelver Shi’ism as the official denomination in Iran (1501-1736) was not merely a religious choice but a strategic identity construction between Ottoman and Uzbek threats. Shi’i identity provided Iran with two strategic advantages: first, differentiation from Sunni Ottomans to create an independent geopolitical bloc; second, establishing a discourse of victimhood and resistance, drawn from the Kerbela tradition, as the foundation of state legitimacy. This discourse would constitute the spiritual and cultural fuel for Iran’s anti-hegemonic posture in the modern era.

    The Qajar and Pahlavi Periods: Strategic Transformation in the Face of the West

    In the 19th century, Qajar Iran found itself squeezed between Russian and British imperialisms, experiencing territorial losses and capitulations. This period created deep trauma regarding “Western superiority” while simultaneously reinforcing the instinct for independence preservation. The Pahlavi period (1925-1979), despite its efforts toward modernization and integration with the West, alienated the social base through externally imposed models and strengthened the anti-imperialist reflex that culminated in the 1979 revolution. The revolution was, in fact, the revival, through Islamic discourse, of the independence-seeking strategic culture that had persisted for centuries.

    Components of Iran’s Strategic Culture

    Anti-Hegemonic Discourse and Legitimacy Production

    Post-revolutionary Iran’s strategic culture is built upon two fundamental elements: the discourse of Mustaz’afīn, the oppressed, and opposition to istikbār, arrogant global powers. Khomeini’s principle of allegiance to “neither East nor West” is not merely an ideological preference but a condition of existence for strategic independence. This discourse has functioned not only as revolutionary rhetoric in international public opinion but also as a legitimate language of resistance resonating in the Global South. Support for the Palestinian cause and logistical and ideological backing for Hezbollah in Lebanon have become integrated with this discourse, granting Iran the identity of a “defender of justice” at regional and global scales.

    The Strategic Instrumentalization of Ideology

    The Iran-Iraq War (1980-1988) represents a turning point in Iran’s ideology-strategy relationship. This eight-year conflict, resulting in hundreds of thousands of casualties and immense economic destruction, subjected revolutionary idealism to a brutal reality test. By the war’s end, Iran had learned that ideological fervor alone does not bring victory, but that ideology can be effectively employed as an instrument of national mobilization and legitimacy production. This experience established the foundational paradigm of Iran’s strategy in subsequent decades: ideology is not the end of strategy but its means. Today, while Iran legitimizes its support for Hezbollah, the Houthis, or Hamas through religious brotherhood discourse, the rational calculation behind it is the deepening of regional influence and the reduction of direct engagement costs.

    Strategic Continuity and the Proxy Warfare Doctrine

    Iran has developed a doctrine based on asymmetric power projection while keeping its conventional military capacity limited. The strategy conducted through proxy actors offers four fundamental advantages: reducing direct war risks and costs; rendering deterrence multi-layered; extending engagement across time and space to exhaust the adversary’s patience; and limiting international retaliation risk through plausible deniability. This network, known as the “Axis of Resistance,” signals that any Israeli or American attack on Iran could transform into a regional conflagration without Tehran’s direct military intervention.

    Long Horizon and Strategic Patience

    In Iran’s strategic culture, time belongs to a category distinct from Western actors’ perceptions. The Shi’i tradition of ghaybah, the occultation of the Imam, offers a conception of time in which waiting and postponement constitute salvific virtues. This understanding manifests in the political sphere as “strategic patience.” Iran has prolonged nuclear negotiations over years, sustained economic resilience under sanctions, and consolidated regional influence through a network built over generations. In contrast, Western democracies are dependent on electoral calendars, instantaneous public opinion fluctuations, and short-term cost sensitivity. This asymmetry provides Iran with a structural advantage at both the negotiating table and the battlefield.

    Western Actors’ Strategic Cultures: Vulnerabilities and Contradictions

    The United States: Tactical Excellence, Strategic Vision Deficit

    The United States’ strategic culture is shaped around technological superiority, air dominance, and precision strike capabilities. While this capacity provides overwhelming superiority at the operational level, it creates a serious dilemma at the strategic level: the American strategic mindset demonstrates a chronic failure to integrate military solutions with political objectives. The policies pursued in Vietnam, Iraq, Afghanistan, and today against Iran constitute empirical evidence of this thesis.

    US intelligence and decision-making mechanisms tend to distort reality under “groupthink” and political pressures. The fabrication of intelligence regarding weapons of mass destruction in Iraq, optimistic reports that the Taliban would never return in Afghanistan, and repeated misreadings of how close Iran is to regime change all point to a systemic intelligence and strategic culture problem. The United States repeats the error of underestimating its adversary and comprehending complex societies through reductionist frameworks.

    Furthermore, the US strategic culture is afflicted by a quest for “decisive solutions.” Yet in conflict zones as multi-layered as the Middle East, there is no such thing as a decisive military solution. Forty days of airstrikes against Iran neither toppled the regime nor broke its will to resist; on the contrary, they rendered Iran more defiant. The American strategic mind systematically fails to calculate the limits of power.

    The European Union: A Divided Actor Bereft of Strategic Autonomy

    The European Union’s strategic culture is fundamentally constructed around the discourse of “civilian power” and normative soft power instruments. However, this identity proves inadequate in the face of hard power conflicts in the Middle East. The EU’s response to the 2026 US-Israel-Iran war reveals this vulnerability: no consensus on a clear position could be achieved among member states, with Spain openly opposing intervention while France, Germany, and the United Kingdom adopted more cautious and complex positions.

    The fundamental obstacle shaping the EU’s strategic culture is the deep divergences among member states’ own strategic cultures, colonial pasts, geographical positions, and economic interests. While Eastern European countries focus on the Russian threat, Mediterranean countries are concerned with migration and counterterrorism; these fragmented threat perceptions render a common Iran policy nearly impossible. Additionally, the EU is dependent on the United States through NATO for military intervention decisions, and this dependency leads to complete loss of strategic initiative during crises.

    The EU’s sanctions regime and diplomatic engagement strategy toward Iran have repeatedly been disrupted by Washington’s withdrawal and re-imposition of sanctions. The EU’s claim to strategic autonomy dissolves before Washington’s realist power politics in every crisis.

    Israel: Reactiveness, Over-Compliance, and Existential Paranoia

    Israel’s strategic culture is built upon the “never again” principle derived from the Holocaust trauma, the “Masada complex” of annihilation fear, and the “Iron Wall” doctrine. This culture has endowed Israel with an extraordinary level of military preparedness and a preemptive strike reflex. However, this reflex generates significant vulnerabilities in strategic context.

    Israeli intelligence and decision-making bodies exhibit a structure overly inclined toward risk-taking, excessively reliant on conventional military solutions, and susceptible to political intervention. The failure in the 2006 Lebanon War, the intelligence collapse of the October 7, 2023 attack, and the incomplete achievement of targets in covert operations against Iran are concrete examples of these vulnerabilities. Israel tends to underestimate adversaries, place absolute trust in technological solutions, and neglect strategic communication.

    Moreover, Israeli strategic culture exhibits “over-compliance,” responding to shifts in external threat perception with either excessive optimism or excessive pessimism, failing to maintain a balanced and stable strategic line. The assumption that Iran is “just another authoritarian regime” that can be toppled through covert actions represents the greatest fallacy of Israeli strategic reason. Iran is not limited to its regime; it possesses a deep civilizational stratum, and interventions become assimilated within this stratum.

    Comparative Analysis: Sources of Iran’s Strategic Superiority

    The Concept of Time and the Strategic Horizon Gap

    Iran’s historical consciousness leads to a conception of time not as linear but as cyclical and multi-layered. This grants Iran the capacity to perceive short-term losses as components of long-term gains. Western actors, on the other hand, suffer from narrowed time horizons due to electoral calendars, media cycles, and economic fluctuations imposed by democratic systems. Policy discontinuities between US presidential terms, the time lost by the EU in seeking consensus during crises, and Israel’s foreign policy punctuated by governmental crises all constitute disadvantages against Iran’s stable and continuous strategic line.

    The Cost Advantage of Asymmetric Engagement

    Through proxy actors and hybrid warfare instruments, Iran maintains deterrence while avoiding direct conflict costs. The conventional military operations of the United States and Israel, in contrast, carry high material, human, and political costs. Every American military move against Iran risks regional military bases, elevates energy prices, and unsettles global allies. Iran exploits this asymmetry to force its adversary into fighting on terrain of Iran’s choosing.

    Legitimacy and International Public Opinion

    Iran’s “oppressed resistance” discourse is perceived in the international normative environment as a counterbalance to Western interventionism. Particularly in the Global South, while not openly supporting Iran, observers view it as a symbol of “resistance to hegemony” when criticizing American and Israeli military operations. This perception strengthens Iran’s diplomacy at the UN and other international platforms. The legitimacy erosion suffered by Western actors, particularly due to civilian casualties in Gaza and Lebanon, provides an indirect advantage to Iran.

    Strategic Flexibility and Multi-Layered Identity

    Iran possesses a strategic language capable of flexibly employing nationalist Persian identity, Islamic universalism, and Shi’i sectarian networks simultaneously. This multi-layered identity grants Iran the flexibility to establish relations with different actors across various geographies. Iran can communicate, simultaneously and in different idioms, with Azerbaijan in the Caspian, Arab Sheikhdoms in the Persian Gulf, Hezbollah in the Eastern Mediterranean, and the Houthis in Yemen. The United States’ homogeneous, liberal-universalist discourse struggles to penetrate this multicolored geopolitical mosaic.

    Conclusion

    The strategic culture and state reason of the Islamic Republic of Iran exhibit a structural superiority over the strategic cultures of the United States, the European Union, and Israel. This superiority cannot be explained by ideological fanaticism or geographical size alone; rather, it stems from the deep state tradition bequeathed by millennia of imperial experience, mastery in proxy warfare and hybrid deterrence, legitimacy capital constructed through anti-hegemonic discourse, and long-horizon strategic patience against the short-term calendars of Western democracies.

    Each of the Western actors is afflicted by its own internal contradictions and vulnerabilities. The United States cannot translate tactical superiority into strategic success; the European Union is rendered ineffective by strategic fragmentation; Israel loses strategic control through existential paranoia and excessive reactiveness. The successive miscalculations against Iran demonstrate how inadequate Western strategic cultures are in geographies as layered in history as the Middle East.

    Iran’s current strategic superiority is as dynamic as it is precarious; economic pressures, internal political rivalries, and the expectations of a rising generation may in time test Tehran’s strategic patience. Yet, to date, Western actors have failed to fully grasp Iran’s strategic mentality and have repeated the error of reading it through their own frameworks. Every strategic approach that views Iran merely as a regime while missing the civilizational stratum beneath it is inevitably doomed to failure. The search for stability in the Middle East can only be possible through acknowledgment of the depth of Iran’s strategic culture and negotiation with that culture at a symmetrical level of mind. Otherwise, the West’s perception of Iran as an “ungovernable” problem will continue to manifest as a self-fulfilling prophecy.

    Bibliography

    Ahmed, F. (2023). State and Civilization: Political Thought in Iran. Istanbul: Küre Publications.

    Baylis, J., Wirtz, J. J., & Gray, C. S. (2020). Strategy in the Contemporary World. Oxford: Oxford University Press.

    Fuller, G. E. (1991). The Center of the Universe: The Geopolitics of Iran. Boulder: Westview Press.

    Gray, C. S. (1999). Modern Strategy. Oxford: Oxford University Press.

    Katzman, K. (2025). Iran: Internal Politics and U.S. Policy. Congressional Research Service Report.

    Leverett, F. (2005). The Nuclear Question in the Middle East. Brookings Institution Press.

    Nasr, V. (2025). Iran’s Grand Strategy: A Political History. Princeton: Princeton University Press.

    Rasanah-IIIS. (2026). The EU and China Confront the 2026 US-Israel-Iran War. Riyadh: Rasanah International Institute.

    Snyder, J. L. (1977). The Soviet Strategic Culture. Santa Monica: RAND Corporation.

    Telhami, S. (2026). “Iran’s Strategic Logic in the New Middle East.” Foreign Affairs, 105(3), 45-62.

    The Jerusalem Post. (2026). “Iran war opens new rifts between Washington, Europe, the Vatican, and Israel.” April 15, 2026.

    The Wire. (2026). “India Has Misread Iran, a Civilisation it Knew Quite Well.” March 22, 2026.

    Waltz, K. N. (1979). Theory of International Politics. Reading: Addison-Wesley.

    Sefa Yürükel
    Danish ethnographer and social anthropologist (MA)
    Aarhus University, 1997
    Independent Researcher
    Fields of Research: International Politics, Public International Law, Geopolitics, Sociology, Psychology, Cultural Studies, Systems and Structures.

  • İran Devlet Geleneği ve Aklının ABD, AB ve İsrail Devlet Gelenekleri ve Akılları Karşısındaki Stratejik Üstünlüğü

    İran Devlet Geleneği ve Aklının ABD, AB ve İsrail Devlet Gelenekleri ve Akılları Karşısındaki Stratejik Üstünlüğü

    İran İslam Cumhuriyeti, 1979 devriminden bu yana geçen yaklaşık yarım asırlık süreçte, uluslararası sistemde yalnızca varlığını sürdürmekle kalmamış, aynı zamanda kendisinden katbekat üstün askeri, ekonomik ve teknolojik kapasiteye sahip rakipler karşısında stratejik etkinliğini ve bölgesel ağırlığını artırmıştır. Bu durum, uluslararası ilişkiler disiplininde geleneksel güç ölçütleriyle açıklanması güç bir olguyu ortaya koymaktadır: Maddi kapasite açısından geride olan bir aktörün, stratejik kültür ve devlet aklı vasıtasıyla nasıl olup da sistemik üstünlük kurabildiği sorusu, teorik ve ampirik düzeyde ciddi bir incelemeyi hak etmektedir.

    İran’ın stratejik başarısı, tesadüfi taktik kazanımların ötesinde, binlerce yıllık imparatorluk geleneğinden süzülen bir stratejik zihniyetin, karşı-hegemonik bir duruşun ve ideolojiyi rasyonel bir strateji aracına dönüştürebilme becerisinin ürünüdür. Buna karşılık, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği ve İsrail’in stratejik kültürleri, kendi içsel zafiyetleri, kısa vadeli odaklanmaları ve stratejik öngörü eksiklikleri nedeniyle, İran karşısında sistematik bir dezavantaj sergilemektedir. Aşağıdaki analiz, bu tezi kavramsal, tarihsel ve karşılaştırmalı düzeylerde derinlemesine tartışmayı amaçlamaktadır.

    Stratejik Kültür ve Devlet Aklı: Kuramsal Bir Çerçeve

    Stratejik kültür, bir devletin güvenlik politikalarını, tehdit algılarını, askeri doktrinlerini ve uluslararası krizlere yanıt verme biçimini şekillendiren tarihsel, coğrafi, ideolojik ve kurumsal kalıpların bütünüdür. Jack Snyder’ın tanımlamasıyla stratejik kültür, “bir ulusun stratejik karar alıcılarının, askeri güç konusundaki varsayımlarının, düşmanın doğasına ilişkin algılarının ve tehdide yanıt olarak uygun araçlara dair tercihlerinin toplamıdır.” Bu kültür, yalnızca bilişsel bir referans çerçevesi değil, aynı zamanda kurumsal pratiklere ve operasyonel repertuarlara dönüşen somut bir stratejik etken maddedir.

    Devlet aklı ise, bir siyasi birimin hayatta kalma, güvenlik ve çıkar maksimizasyonu hedefleri doğrultusunda geliştirdiği rasyonel hesaplama, uzun vadeli planlama ve stratejik öngörü kapasitesidir. Machiavelli’den Richelieu’ya uzanan bu kavram, devletin kendi varlığını sürdürme iradesini, ahlaki veya ideolojik kaygıların üzerinde konumlandırır. Ancak devlet aklı, salt soğuk rasyonalite değil, aynı zamanda tarihsel deneyimlerin, kolektif travmaların ve medeniyet birikiminin stratejik reflekslere dönüşmüş halidir. Bu anlamda stratejik kültür ve devlet aklı, birbirini besleyen ve karar alma süreçlerine içkin olan iki boyut olarak ele alınmalıdır.

    Dört aktörün (İran, ABD, AB ve İsrail) stratejik kültürlerini bu çerçevede karşılaştırmalı olarak incelemek, her birinin tarihsel deneyimlerinin, kurumsal yapılarının ve ideolojik kodlarının stratejik tercihleri nasıl biçimlendirdiğini ortaya koyacak ve İran’ın görece üstünlüğünü açıklamaya yardımcı olacaktır.

    İran’da Devlet Geleneğinin Tarihsel Kökleri

    Antik ve Ortaçağ Mirası: İmparatorluk Zihniyeti ve Yönetim Tecrübesi

    İran coğrafyası, M.Ö. 6. yüzyılda Büyük Kiros tarafından kurulan Ahameniş İmparatorluğu’ndan itibaren kesintisiz bir devletlilik geleneğine sahiptir. Sasani İmparatorluğu (224-651), merkeziyetçi bürokrasi, karmaşık bir istihbarat ağı, çok katmanlı savunma sistemleri ve fethedilen halklarla kurduğu dengeli ilişkiler modeliyle, stratejik kültürün temel taşlarını döşemiştir. Sasani yönetim pratiğinde yer alan Erānšahr (İran’ın Krallığı) düşüncesi, bugünkü İran’ın medeniyet merkezli stratejik kimliğinin ilk tohumlarını atmıştır.

    1. yüzyıldaki İslam fetihleri, İran’ı siyasi olarak Halifeliğe dahil etmiş olsa da, Pers bürokratik geleneği Emevi ve Abbasi idaresine derinden nüfuz etmiş, İranlı vezirler ve kâtipler sınıfı İslam dünyasının yönetim dilini belirlemiştir. Bu dönem, İran’ın siyasal aklı ile İslami evrensellik arasında sentezci bir stratejik kültürün oluşumuna zemin hazırlamıştır.

    Safevi Dönemi: Şii Kimliğin Stratejik Tahkim Edilmesi

    Safevi İmparatorluğu’nun (1501-1736) İran’da On İki İmam Şiiliğini resmi mezhep ilan etmesi, yalnızca dini bir tercih değil, aynı zamanda Osmanlı ve Özbek tehditleri arasında stratejik bir kimlik inşasıydı. Şii kimliği, İran’a iki stratejik avantaj sağlamıştır: Birincisi, Sünni Osmanlı’dan farklılaşarak bağımsız bir jeopolitik blok yaratmak; ikincisi, Kerbela geleneğinden beslenen mazlumiyet ve direniş söylemini devletin meşruiyet temeline yerleştirmek. Bu söylem, modern dönemde İran’ın karşı-hegemonik duruşunun manevi ve kültürel yakıtını oluşturacaktır.

    Kaçar ve Pehlevi Dönemleri: Batı Karşısında Stratejik Dönüşüm

    1. yüzyılda Kaçar İranı, Rus ve İngiliz emperyalizmleri arasında sıkışmış, toprak kayıpları ve kapitülasyonlar yaşamıştır. Bu dönem, İran’da “Batı’nın üstünlüğü” karşısında derin bir travma yaratmış, ancak aynı zamanda bağımsızlığı koruma içgüdüsünü de pekiştirmiştir. Pehlevi dönemi (1925-1979), modernleşme ve Batı’yla entegrasyon çabası olsa da, dışarıdan dayatılan bu model, toplumsal tabanda yabancılaşmaya yol açmış ve 1979 devrimiyle sonuçlanan anti-emperyalist refleksi güçlendirmiştir. Devrim, aslında yüzyıllardır süregelen bağımsızlıkçı stratejik kültürün, İslami bir söylemle yeniden dirilişidir.

    İran’ın Stratejik Kültürünün Bileşenleri

    Karşı-Hegemonik Söylem ve Meşruiyet Üretimi

    Devrim sonrası İran’ın stratejik kültürü, iki temel unsur üzerine inşa edilmiştir: Mustaz‘afīn (ezilenler) söylemi ve istikbâr (kibirli küresel güçler) karşıtlığı. Humeyni’nin “Doğu’ya da Batı’ya da” bağlı olmama ilkesi, ideolojik bir tercih olmaktan öte, stratejik bağımsızlık için bir varoluş koşuludur. Bu söylem, uluslararası kamuoyunda yalnızca devrimci bir retorik değil, aynı zamanda Küresel Güney’de yankı bulan meşru bir direniş dili olarak işlev görmüştür. Filistin davasına verilen destek, Lübnan’daki Hizbullah’a sağlanan lojistik ve ideolojik arka plan, bu söylemle bütünleşmiş, İran’a bölgesel ve küresel ölçekte “adalet savunucusu” kimliği kazandırmıştır.

    İdeolojinin Stratejik Araçsallaştırılması

    İran-Irak Savaşı (1980-1988), İran’ın ideoloji-strateji ilişkisinde bir dönüm noktasıdır. Sekiz yıl süren, yüz binlerce can kaybına ve büyük ekonomik yıkıma yol açan bu savaş, devrimci idealizmin acımasız bir gerçeklik sınavından geçmesine neden olmuştur. Savaşın sonunda İran, ideolojik coşkunun tek başına zafer getirmediğini, fakat ideolojinin ulusal seferberlik ve meşruiyet üretme aracı olarak etkin kullanılabileceğini öğrenmiştir. Bu deneyim, İran’ın sonraki on yıllarda izlediği stratejinin temel paradigmasını oluşturmuştur: İdeoloji, stratejinin amacı değil, aracıdır. Bugün İran, Hizbullah’a, Husilere veya Hamas’a sağladığı desteği dinî kardeşlik söylemiyle meşrulaştırırken, bunun arkasındaki rasyonel hesaplama, bölgesel nüfuz alanını derinleştirmek ve doğrudan angajman maliyetini azaltmaktır.

    Stratejik Süreklilik ve Vekil Savaş Doktrini

    İran, geleneksel askeri kapasitesini sınırlı tutarken, asimetrik güç projeksiyonuna dayalı bir doktrin geliştirmiştir. Vekil aktörler aracılığıyla yürütülen bu strateji, dört temel avantaj sunmaktadır: (1) Doğrudan savaş riskini ve maliyetini düşürmek, (2) Caydırıcılığı çok katmanlı hale getirmek, (3) Angajmanı zamana ve mekâna yayarak rakibin sabrını tüketmek, (4) Sorumluluk inkar edilebilirliği (plausible deniability) sağlayarak uluslararası misilleme riskini sınırlamak. “Direnş Ekseni” olarak adlandırılan bu ağ, Tahran’ın doğrudan askeri müdahalesi olmaksızın, İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik herhangi bir saldırısının bölgesel bir cehenneme dönüşebileceği sinyalini vermektedir.

    Uzun Ufuk ve Stratejik Sabır

    İran’ın stratejik kültüründe zaman, Batılı aktörlerin algıladığından farklı bir kategoriye aittir. Şii geleneğindeki gaybet (imamın gizlenmesi) inancı, beklemenin ve ertelemenin kurtarıcı bir erdem olduğu bir zaman anlayışı sunar. Bu anlayış, siyasal alanda “stratejik sabır” olarak tezahür eder. İran, nükleer müzakerelerde yıllar süren süreçleri uzatabilmiş, yaptırımlar altında dahi ekonomik direnci sürdürebilmiş ve bölgesel nüfuzunu kuşaklar boyu sürecek bir ağ inşasıyla pekiştirmiştir. Buna karşılık, Batılı demokrasiler seçim takvimlerine, anlık kamuoyu dalgalanmalarına ve kısa vadeli maliyet duyarlılığına bağımlıdır. Bu asimetri, İran’a pazarlık masasında ve çatışma sahasında yapısal bir avantaj sağlamaktadır.

    Batılı Aktörlerin Stratejik Kültürleri: Zafiyetler ve Çelişkiler

    Amerika Birleşik Devletleri: Taktik Mükemmeliyet, Stratejik Vizyon Kıtlığı

    ABD’nin stratejik kültürü, teknolojik üstünlük, hava hakimiyeti ve hassas vuruş yetenekleri etrafında şekillenmiştir. Bu kapasite, operatif düzeyde ezici bir üstünlük sağlarken, stratejik düzeyde ciddi bir açmaz yaratmaktadır: Amerikan strateji anlayışı, askeri çözümleri siyasi hedeflerle bütünleştirmede kronik bir zafiyet gösterir. Vietnam, Irak, Afganistan ve bugün İran karşısında izlenen politikalar, bu tezin ampirik kanıtlarıdır.

    ABD istihbarat ve karar alma mekanizmaları, “grup düşüncesi” (groupthink) ve siyasi baskılar altında gerçekliği çarpıtma eğilimindedir. Irak’ta kitle imha silahlarının varlığına dair istihbaratın bizzat kurgulanması, Afganistan’da Taliban’ın asla geri dönmeyeceğine dair iyimser raporlar, İran’ın rejim değişikliğine ne kadar yakın olduğuna ilişkin sürekli yanlış okumalar, sistemsel bir istihbarat ve stratejik kültür sorununu işaret etmektedir. ABD, düşmanını küçümseme ve karmaşık toplumları indirgemeci kalıplarla anlama hatasını tekrarlamaktadır.

    Ayrıca ABD’nin stratejik kültürü, “kesin çözüm” arayışıyla maluldür. Oysa Ortadoğu gibi çok katmanlı çatışma bölgelerinde kesin askeri çözüm diye bir olgu yoktur. İran’a yönelik kırk günlük hava saldırıları, ne rejimi çökertmiş ne de direnme iradesini kırmış, aksine İran’ı daha da inatçı hale getirmiştir. ABD’nin stratejik aklı, gücün sınırlarını hesaplamakta sistematik bir başarısızlık sergilemektedir.

    Avrupa Birliği: Stratejik Özerklikten Yoksun Bölünmüş Bir Aktör

    Avrupa Birliği’nin stratejik kültürü, temelde “sivil güç” söylemi ve normatif yumuşak güç araçları üzerine inşa edilmiştir. Ancak bu kimlik, Ortadoğu’daki sert güç çatışmaları karşısında yetersiz kalmaktadır. 2026 ABD-İsrail-İran savaşında AB’nin tepkisi, bu zafiyetin açık bir göstergesidir: Üye devletler arasında net bir pozisyon birliği sağlanamamış, İspanya müdahaleye açıkça karşı çıkarken, Fransa, Almanya ve İngiltere daha temkinli ve karmaşık pozisyonlar almıştır.

    AB’nin stratejik kültürünü şekillendiren temel engel, üye devletlerin kendi stratejik kültürleri, sömürge geçmişleri, coğrafi konumları ve ekonomik çıkarları arasındaki derin farklılıklardır. Doğu Avrupa ülkeleri Rusya tehdidine odaklanırken, Akdeniz ülkeleri göç ve terör güvenliğiyle ilgilenir; bu parçalanmış tehdit algıları, ortak bir İran politikasını imkânsıza yakınlaştırmaktadır. Ayrıca AB, askeri müdahale kararlarında NATO üzerinden ABD’ye bağımlıdır ve bu bağımlılık, kriz anlarında stratejik inisiyatifini tamamen kaybetmesine yol açmaktadır.

    AB’nin İran’a yönelik yaptırım rejimi ve diplomatik angajman stratejisi, ABD’nin çekilmesi ve yeniden yaptırım uygulamasıyla defalarca sekteye uğramıştır. AB’nin stratejik özerklik iddiası, her krizde Washington’un realist güç politikası karşısında erimektedir.

    İsrail: Tepkisellik, Aşırı Uyum ve Varoluşsal Paranoya

    İsrail’in stratejik kültürü, Holokost travmasından türeyen “bir daha asla” ilkesi, “Masada kompleksi” (yok olma korkusu) ve “Demir Duvar” doktrini üzerine kuruludur. Bu kültür, İsrail’e olağanüstü bir askeri hazırlık düzeyi ve önleyici saldırı refleksi kazandırmıştır. Ancak bu refleks, stratejik bağlamda önemli zafiyetler doğurur.

    İsrail istihbaratı ve karar mercileri, risk almaya aşırı eğilimli, geleneksel askeri çözümlere aşırı güvenen ve politik müdahaleye açık bir yapı sergilemektedir. 2006 Lübnan Savaşı’ndaki başarısızlık, 2023 7 Ekim saldırısında yaşanan istihbarat çöküşü ve İran’a yönelik gizli operasyonlarda hedeflerin tam olarak gerçekleştirilememesi, bu zafiyetlerin somut örnekleridir. İsrail, düşmanını küçümseme, teknolojik çözümlere mutlak güvenme ve stratejik iletişimi ihmal etme eğilimindedir.

    Dahası, İsrail stratejik kültürü “aşırı uyum” (over-compliance) sergiler; yani, dış tehdit algısındaki değişimlere ya aşırı iyimser ya da aşırı kötümser tepkiler verir, dengeli ve istikrarlı bir stratejik çizgi tutturamaz. İran’ı “sıradan bir otoriter rejim” gibi ele alıp, onu gizli eylemlerle yıkabileceğini varsaymak, İsrail’in stratejik aklının en büyük yanılgısıdır. Oysa İran, rejimle sınırlı değil, derin bir medeniyet katmanına sahiptir ve müdahaleler bu katmanda asimile olmaktadır.

    Karşılaştırmalı Analiz: İran’ın Stratejik Üstünlüğünün Kaynakları

    Zaman Kavramı ve Stratejik Ufuk Farkı

    İran’ın tarihsel bilinci, zamanı doğrusal değil, döngüsel ve çok katmanlı olarak kavramasına yol açar. Bu, İran’a kısa vadeli kayıpları uzun vadeli kazançların parçası olarak görebilme yeteneği sağlar. Batılı aktörler ise demokratik sistemlerin dayattığı seçim takvimleri, medya döngüleri ve ekonomik dalgalanmalar nedeniyle zaman ufku daralmıştır. ABD başkanlık dönemleri arasındaki politika kopuklukları, AB’nin kriz anlarında uzlaşma arayışıyla geçirdiği süre, İsrail’in hükümet krizleriyle kesintili dış politikası, İran’ın istikrarlı ve süreklilik arz eden stratejik hattı karşısında dezavantaj oluşturur.

    Asimetrik Angajmanın Maliyet Avantajı

    İran, vekil aktörler ve hibrit savaş araçlarıyla, doğrudan çatışma maliyetinden kaçınarak caydırıcılığını korur. ABD ve İsrail’in ise geleneksel askeri operasyonları yüksek maddi, beşeri ve siyasi maliyetler taşır. ABD’nin İran’a yönelik her askeri hamlesi, bölgedeki askeri üslerini riske atar, enerji fiyatlarını yükseltir ve küresel müttefiklerini tedirgin eder. İran ise bu asimetriyi kendi lehine kullanarak, rakibini kendi istemediği alanlarda savaşmaya zorlar.

    Meşruiyet ve Uluslararası Kamuoyu

    İran’ın “mazlum direniş” söylemi, uluslararası normatif ortamda Batı müdahaleciliğine karşı bir denge unsuru olarak algılanır. Özellikle Küresel Güney, ABD ve İsrail’in askeri operasyonlarını eleştirirken, İran’a açık destek vermese de, onu “hegemonyaya karşı direniş”in simgesi olarak görür. Bu algı, BM ve diğer uluslararası platformlarda İran’ın diplomasisini güçlendirir. Batılı aktörlerin ise özellikle Gazze ve Lübnan’daki sivil kayıplar nedeniyle meşruiyet erozyonuna uğraması, İran’a dolaylı bir avantaj sağlamaktadır.

    Stratejik Esneklik ve Çoklu Kimlik

    İran, hem milliyetçi Pers kimliğini hem İslami evrenselciliği hem de Şii mezhepsel ağını esnek bir şekilde kullanabilen bir stratejik dile sahiptir. Bu çoklu kimlik, İran’a farklı coğrafyalarda farklı aktörlerle ilişki kurma esnekliği verir. Hazar’da Azerbaycan’la, Basra Körfezi’nde Arap Şeyhlikleriyle, Doğu Akdeniz’de Hizbullah’la, Yemen’de Husilerle aynı anda ve farklı dillerde iletişim kurabilir. ABD’nin homojen, liberal-evrenselci söylemi, bu çok renkli jeopolitik mozaiğe nüfuz etmekte zorlanır.

    Sonuç

    İran İslam Cumhuriyeti’nin stratejik kültürü ve devlet aklı, ABD, AB ve İsrail’in stratejik kültürlerine karşı yapısal bir üstünlük sergilemektedir. Bu üstünlük, salt ideolojik fanatizmle veya coğrafi büyüklükle açıklanamaz; aksine, binlerce yıllık imparatorluk deneyiminin bıraktığı derin devlet geleneği, vekil savaş ve hibrit caydırıcılık konusundaki ustalık, karşı-hegemonik söylemle inşa edilmiş meşruiyet sermayesi ve Batılı demokrasilerin kısa vadeli takvimleri karşısında uzun ufuklu stratejik sabır, bu üstünlüğün temel unsurlarıdır.

    Batılı aktörlerin ise her biri kendi içsel çelişkileri ve zafiyetleriyle maluldür. ABD, taktik üstünlüğünü stratejik başarıya dönüştürememekte, AB, stratejik bölünmüşlüğü nedeniyle etkisizleşmekte, İsrail ise varoluşsal paranoya ve aşırı tepkisellikle stratejik kontrolünü yitirmektedir. İran karşısında üst üste gelen yanlış hesaplamalar, Batılı strateji kültürlerinin Ortadoğu gibi tarih katmanlarının derin olduğu coğrafyalarda ne denli yetersiz kaldığını göstermektedir.

    İran’ın bugünlerdeki stratejik üstünlüğü dinamik olduğu kadarda zordur; ekonomik baskılar, iç siyasi çekişmeler ve yükselen neslin beklentileri Tahran’ın stratejik sabrını zamanla zorlayabilir. Ancak bugüne kadar Batılı aktörler, İran’ın stratejik zihniyetini tam olarak kavrayamamış ve onu kendi kalıplarına göre okuma hatasını tekrarlamıştır. İran’ı sadece bir rejim olarak gören, arkasındaki medeniyet katmanını ıskalayan her stratejik yaklaşım, kaçınılmaz olarak başarısızlığa mahkûmdur. Ortadoğu’da istikrar arayışı, ancak İran’ın stratejik kültürünün derinliğinin kabul edilmesi ve bu kültürle simetrik bir zihin düzeyinde müzakere edilmesiyle mümkün olabilir. Aksi durumda, Batı’nın İran’ı “yönetilemez” bir sorun olarak gören anlayışı, kendi kendine kehanet olarak gerçekleşmeye devam edecektir.

    Kaynakça

    Ahmed, F. (2023). Devlet ve Medeniyet: İran’da Siyasal Düşünce. İstanbul: Küre Yayınları.

    Baylis, J., Wirtz, J. J., & Gray, C. S. (2020). Strategy in the Contemporary World. Oxford: Oxford University Press.

    Fuller, G. E. (1991). The Center of the Universe: The Geopolitics of Iran. Boulder: Westview Press.

    Gray, C. S. (1999). Modern Strategy. Oxford: Oxford University Press.

    Katzman, K. (2025). Iran: Internal Politics and U.S. Policy. Congressional Research Service Report.

    Leverett, F. (2005). The Nuclear Question in the Middle East. Brookings Institution Press.

    Nasr, V. (2025). Iran’s Grand Strategy: A Political History. Princeton: Princeton University Press.

    Rasanah-IIIS. (2026). The EU and China Confront the 2026 US-Israel-Iran War. Riyadh: Rasanah International Institute.

    Snyder, J. L. (1977). The Soviet Strategic Culture. Santa Monica: RAND Corporation.

    Telhami, S. (2026). “Iran’s Strategic Logic in the New Middle East.” Foreign Affairs, 105(3), 45-62.

    The Jerusalem Post. (2026). “Iran war opens new rifts between Washington, Europe, the Vatican, and Israel.” April 15, 2026.

    The Wire. (2026). “India Has Misread Iran, a Civilisation it Knew Quite Well.” March 22, 2026.

    Waltz, K. N. (1979). Theory of International Politics. Reading: Addison-Wesley.

  • The Trump-Free Election Decision: Reflections of the US-Iran Memorandum on US and Israeli Domestic Politics and the Future of Bilateral Relations

    The Trump-Free Election Decision: Reflections of the US-Iran Memorandum on US and Israeli Domestic Politics and the Future of Bilateral Relations

    The US-Iran military conflict that began on February 28, 2026, concluded with the ceasefire on April 8, and the 14-article memorandum of understanding expected to be signed in Geneva on June 19 subsequently upended regional balances at their core. However, the seismic impact of this diplomatic maneuver was not confined to the power equilibrium in the Middle East; it also produced profound reverberations in the domestic politics of both the United States and Israel. Following the leak of the memorandum, electoral strategies in both countries were reshaped, and leaders faced severe erosion of trust within their own political bases.

    The Trump Factor in US Domestic Politics: The Republican Party’s Difficult Choice

    A Fundamental Shift in Electoral Strategy

    The US-Iran memorandum constituted a decisive turning point in Donald Trump’s political fate. Trump, who initiated the war and mobilized his electorate with the promise of “bringing Iran to its knees,” suffered his greatest diplomatic defeat as the terms of the memorandum became clear. This situation compelled a serious strategic recalibration within the Republican Party. A Reuters report published in late April revealed that Republicans had decided to sideline Trump in the midterm elections scheduled for November.

    The dynamics behind this decision are considerably complex. As American public opposition to the Iran war hardened, support for Trump dropped to its lowest levels. Gasoline prices approaching the all-time records of 2022 caused economic anxieties to merge with anti-war sentiments. Republican strategists fear that the elections could transform into a referendum specifically on Trump. Adverse outcomes at the polls could mean the loss of majorities in both the House of Representatives and the Senate. In such a scenario, Trump would be reduced to a “lame duck” in the middle of his term, and impeachment debates could be reignited.

    Trump’s Political Isolation and Shift in Rhetoric

    The memorandum’s signing process has politically isolated Trump. At the G7 summit, Trump was compelled to employ defensive statements such as “Without me, there would be no Israel,” revealing his anxiety to protect his own political legacy. However, these remarks found no resonance in either Israeli or American public opinion. Trump’s statement that “I did not seek regime change in Iran” directly contradicts his maximalist rhetoric before the war. This contradiction has dealt a serious blow to Trump’s political credibility.

    The Republican Party’s decision to remove Trump from campaign materials is a concrete indicator that the party has lost confidence in its own president. Internal party polls reveal that Trump is now perceived as a “risk factor,” particularly among suburban voters and independents. This situation places Republican candidates in a difficult dilemma: on one hand, the fear of losing Trump’s loyal base; on the other, the political cost of being associated with Trump.

    Parameters of the New Electoral Strategy

    The Republicans’ new electoral strategy rests on three fundamental axes. First, the removal of Trump’s name and visual elements from campaign materials. Second, the shift in discourse from “Trump’s war” toward issues with broader appeal, such as “economic recovery” and “local security.” Third, the adoption of a communication style that does not acknowledge the failure of Trump’s Iran policy but does not explicitly articulate it either.

    However, whether this strategy will succeed remains uncertain. Trump’s loyal base may react harshly to the president’s sidelining and punish Republican candidates by staying home on election day. This factor will be the most critical variable directly affecting the party’s performance in the midterms.

    The Earthquake Effect in Israeli Domestic Politics

    Likud’s Strategic Transformation

    The US-Iran memorandum has also produced deep reverberations in Israeli politics. Likud’s decision to abandon its electoral campaign strategy emphasizing Netanyahu’s close ties with Trump constitutes a turning point in Israeli domestic politics. According to i24NEWS, a campaign emphasizing Netanyahu’s “close bonds” with Trump would not “help the Prime Minister win.”

    Two fundamental factors were decisive in this decision. First, the memorandum was criticized with very harsh language across all segments of Israeli politics. The Israeli public perceived America’s direct negotiations with Iran and its significant concessions to Tehran as a betrayal. Trump’s role in this process has become increasingly questioned in Israel. Second, Trump’s recent harsh criticisms of Netanyahu have been influential. Trump’s confirmation that he called Netanyahu a “fucking crazy” during a phone call, followed by statements such as “You have no judgment,” demonstrated that the personal relationship between the two leaders was fracturing.

    Netanyahu’s Defensive Rhetoric and Efforts at Persuasion

    Facing mounting criticism, Netanyahu was forced to distort reality at a press conference. Claiming that the war had ultimately succeeded, Netanyahu asserted that Israel had prevented its “annihilation by a nuclear Iran.” However, he struggled to deny the fact that none of his pre-war objectives had been achieved. When a journalist asked, “Three months after you declared the objective of eliminating the threat posed by the Iranian regime, why did the operation end while that regime remains in power?” Netanyahu’s responses were found to be unconvincing.

    Netanyahu enumerated his supposed achievements as bombing Iran, assassinating nuclear scientists and senior officials, damaging missile arsenals, and inflicting billions of dollars in damage on Tehran. Yet these arguments failed to persuade either the opposition or the public. Netanyahu’s characterization of “saving Israel from annihilation” as his greatest success was interpreted in practice as an admission of failure.

    Total Defeat on the Media Front

    The Israeli media has been seething with coverage of the memorandum. Newspaper headlines and the derisive, harsh statements from officials have cornered Netanyahu. Channel 12 reported that Washington had accepted Tehran’s “main terms” and that “the Iranians are not agreeing to this for nothing.” The report noted that the memorandum endangers Israel’s security interests, that uranium destruction operations had been downgraded to uranium dilution, and that the missile arsenal was not part of the agreement in any way.

    Maariv wrote that the agreement confirmed that Tehran had emerged from the war as the undisputed victor. The newspaper summarized the gravity of the situation with the phrase: “Israel’s political echelon has once again become a punching bag for both the Iranians and Donald Trump.” Yediot Aharonot ran the headline “Trump played us.” Channel 14 expressed the harshest reaction: “What Donald Trump has done to us is so bad it’s difficult even to explain.”

    Politicians’ Clear Stance: Total Failure

    The reactions of Israeli politicians were no different from those of the media. Former Prime Minister and Netanyahu’s former Defense Minister Ehud Barak characterized the agreement as “very bad,” stating: “Israel is paying the price for Netanyahu’s arrogance and blindness. The war achieved none of its objectives. Israel’s influence over events has been reduced to zero, and this is a tragedy.” Opposition leader Yair Lapid declared: “The agreement being prepared does not meet any of the war objectives set by Israel: a complete failure for Netanyahu.”

    Extremist Security Minister Itamar Ben-Gvir proclaimed: “Trump’s agreement does not bind us. Israel is not a country dependent on the US. We are an independent and sovereign country. We are not partners in this agreement, which does not secure our security. We should not withdraw from any territory in Lebanon captured by our fighters.” Extremist Finance Minister Bezalel Smotrich added: “We condemn the agreement. Bad for Israel and the entire free world. Period. Israel must continue its efforts to overthrow the Iranian regime and ensure Tehran never acquires nuclear weapons.”

    Former Chief of Staff and opposition leader Yair Golan offered the most damning assessment: “The immense military achievements won with the courage of our pilots and the blood of our fighters have been erased, while Netanyahu stood aside weak, sick, lonely, and ineffective. This is the culmination of years of failure. The Prime Minister who promised absolute victory will end his tenure in an environment where Israel’s enemies are stronger, Israel is weaker, and the deterrence built with the blood of our fighters is eroding before our eyes.”

    The Future of Bilateral Relations: Fragile Alliance or Permanent Rupture?

    Deepening Diplomatic Distance

    US-Israel relations are undergoing a historic test in the wake of the memorandum. Trump’s remarks targeting Israel at the G7 summit demonstrated how deeply the diplomatic distance between the two countries has grown. Trump’s statement that “They have been fighting in Lebanon for too long and too many people are being killed. You don’t have to demolish an apartment building every time you’re looking for someone” constitutes a rare criticism of Israel’s military tactics.

    More significantly, Trump’s comment that “I did not like that they attacked Beirut two hours before the agreement” constitutes direct intervention in Israel’s strategic autonomy. This indicates that intelligence and military coordination between the two countries has been seriously damaged. Trump’s suggestion that Israel should allow Syria to handle Hezbollah represents an approach entirely contrary to Israel’s security doctrine.

    Ambassador Huckabee’s Defiance

    US Ambassador to Israel Mike Huckabee’s response to Trump laid bare the dimensions of tension in bilateral relations. Huckabee inverted Trump’s statement “Without me, there would be no Israel” by declaring: “Without Israel, without the Jewish foundation, there would be no America.” This outburst was interpreted as an American ambassador openly challenging his own president, creating an unprecedented situation in diplomatic protocol.

    Huckabee’s stance demonstrates just how deep the anger toward Trump is within Israel. Although the ambassador is obligated to defend his president’s policies in the country to which he is accredited, he adopted the opposite stance, legitimizing the Israeli public’s reaction to Trump.

    Future Projections

    The future of bilateral relations can be evaluated through three fundamental scenarios. In the first scenario, Trump suffers the anticipated defeat in the November midterms and subsequently adopts an even more defensive posture in foreign policy. In this case, US-Israel relations could decline to historically low levels.

    In the second scenario, Netanyahu suffers the anticipated defeat in the Israeli elections, and a more pragmatic leader emerges. The new government’s efforts to repair relations with the US could reduce tensions in the short term. However, the disappointment created by Netanyahu’s political legacy in Israeli public opinion could permanently undermine trust in the US.

    The third and most likely scenario is a permanent change in strategic alignment between the two countries. Israel has understood that it can no longer rely on unconditional US support and has been compelled to redefine its defense paradigm. This situation will lead Israel to pursue new alliance arrangements in the region and accelerate efforts to enhance its military independence.

    Conclusion

    The US-Iran memorandum not only altered regional balances but also produced deep shocks in the domestic politics of both the US and Israel. In the United States, the Republican Party took the historic step of excluding its own president from the election campaign. This decision is a concrete indicator of how severely Trump’s political credibility has eroded and the extent of the party’s trust erosion within its own base.

    In Israel, Likud decided to remove Netanyahu’s closeness to Trump from the election campaign. This reveals that Trump is no longer a “positive” factor in Israeli politics but has instead been coded as a “risk premium.” As Israeli media and politicians characterize the memorandum as a “failure” and a “betrayal,” Netanyahu’s own base is experiencing a serious crisis of confidence.

    The future of bilateral relations remains uncertain. Trump’s harsh criticisms of Netanyahu indicate that the personal bond between the two leaders is fracturing. Ambassador Huckabee’s defiance of Trump is yet another indication of how deeply the tension has grown. In this picture, while leaders in both countries are preoccupied with protecting their own political bases, the foundational pillars of the strategic alliance are being chipped away one by one.

    The true loser is the historical trust elements of the US-Israel special relationship. Neither can Israel any longer rely on unconditional US support, nor can the US assume that Israel will remain an unquestioning ally. This new reality will transform all balances in the Middle East and will establish new parameters in regional and global power struggles in the coming years.

    References

    Waltz, K. N. (1979). Theory of International Politics. McGraw-Hill.

    Putnam, R. D. (1988). Diplomacy and domestic politics: The logic of two-level games. International Organization, 42(3), 427-460.

    Mearsheimer, J. J. (2001). The Tragedy of Great Power Politics. W.W. Norton.

    International Crisis Group (ICG). (2024). Middle East Report: The New US-Iran Framework and Regional Security. Brussels.

    Knesset Research and Information Center. (2024). Analysis of the 14-Article Understanding: Implications for Israel’s National Security. Jerusalem.

    Bloomberg News. (2026, June 19). US-Iran Draft Memorandum Surfaces Ahead of Geneva Signing. Bloomberg.

    Al Arabiya News. (2026, June 19). Leaked document reveals 14-point US-Iran understanding. Al Arabiya.

    Reuters. (2026, April 28). Republicans to sideline Trump in midterm campaigns amid Iran war backlash. Reuters.

    i24NEWS. (2026, June 21). Likud abandons Trump-centric campaign strategy following Iran deal. i24NEWS.

    Maariv. (2026, June 21). Iran emerges as undisputed victor in war. Maariv.

    Yediot Aharonot. (2026, June 21). Trump played us: Israel’s anger over Iran deal. Yediot Aharonot.

    Channel 12 News. (2026, June 21). Iran deal threatens Israel’s security interests. Channel 12.

    Axios. (2026, June 20). Trump’s explosive call with Netanyahu: “You have no judgment”. Axios.

    Sefa Yürükel
    Danish ethnographer and social anthropologist (MA)
    Aarhus University, 1997
    Independent Researcher
    Fields of Research: International Politics, Public International Law, Geopolitics, Sociology, Psychology, Cultural Studies, Systems and Structures.

  • Trump’sız Seçim Kararı: ABD-İran Mutabakatının ABD ve İsrail İç Siyasetine Yansımaları ve İkili İlişkilerin Geleceği

    Trump’sız Seçim Kararı: ABD-İran Mutabakatının ABD ve İsrail İç Siyasetine Yansımaları ve İkili İlişkilerin Geleceği

    28 Şubat 2026’da başlayan ABD-İran askeri çatışması, 8 Nisan’daki ateşkesle sonuçlanmış, ardından 19 Haziran’da Cenevre’de imzalanması beklenen 14 maddelik mutabakat muhtırası bölgesel dengeleri kökünden sarsmıştır. Ancak bu diplomatik hamlenin yarattığı deprem etkisi yalnızca Ortadoğu’daki güç dengesiyle sınırlı kalmamış, hem ABD hem de İsrail iç siyasetinde derin yankılar bulmuştur. Mutabakatın ifşa edilmesinin ardından iki ülkede de seçim stratejileri yeniden şekillenmiş, liderler kendi siyasi tabanlarında ciddi güven erozyonlarıyla karşı karşıya kalmıştır.
    ABD İç Siyasetinde Trump Faktörü: Cumhuriyetçilerin Zorlu Tercihi

    Seçim Stratejisinde Köklü Değişim

    ABD-İran mutabakatı, Donald Trump’ın siyasi kaderinde belirleyici bir kırılma noktası olmuştur. Savaşı başlatan ve “İran’ı diz çöktürme” vaadiyle seçmenini mobilize eden Trump, mutabakatın şartlarının netleşmesiyle birlikte en büyük diplomatik yenilgisini yaşamıştır. Bu durum, Cumhuriyetçi Parti içinde ciddi bir strateji değişikliğini zorunlu kılmıştır. Reuters’ın nisan ayı sonlarında yayımladığı haberde, Cumhuriyetçilerin kasım ayında düzenlenecek ara seçimlerde Trump’ı ikinci plana çekme kararı aldığı ortaya konmuştur.

    Bu kararın arkasındaki dinamikler oldukça karmaşıktır. Amerikan halkının İran savaşına yönelik muhalefeti sertleşirken, Trump’a verilen destek en düşük seviyelere gerilemiştir. Akaryakıt fiyatlarının 2022’deki tüm zamanların rekorunu zorlaması, ekonomik kaygıların savaş karşıtı duygularla birleşmesine neden olmuştur. Cumhuriyetçi stratejistler, seçimlerin özellikle Trump’a yönelik bir onay referandumuna dönüşmesinden endişe duymaktadır. Zira sandıktan çıkacak olumsuz sonuçlar, hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğun kaybedilmesi anlamına gelebilir. Bu durumda Trump, görev süresinin ortasında “topal ördek” konumuna düşecek ve azil tartışmaları yeniden alevlenecektir.

    Trump’ın Siyasi İzolasyonu ve Söylem Değişikliği

    Mutabakatın imzalanma süreci, Trump’ı siyasi olarak yalnızlaştırmıştır. G7 zirvesinde yaptığı açıklamalarda, “Ben olmasam İsrail diye bir yer olmazdı” gibi savunmacı ifadeler kullanmak zorunda kalan Trump, aslında kendi siyasi mirasını koruma telaşı içine girmiştir. Ancak bu söylemler, ne İsrail ne de ABD kamuoyunda beklenen karşılığı bulmuştur. Trump’ın “İran’da rejim değişikliği hedeflemedim” açıklaması, savaş öncesindeki maksimalist söylemleriyle doğrudan çelişmektedir. Bu çelişki, Trump’ın siyasi güvenilirliğine ciddi bir darbe vurmuştur.

    Cumhuriyetçi Parti’nin Trump’ı kampanya afişlerinden arındırma kararı, partinin kendi başkanına olan güvenini kaybettiğinin somut göstergesidir. Parti içi anketler, Trump’ın özellikle banliyö seçmenleri ve bağımsızlar nezdinde artık bir “risk faktörü” olarak algılandığını ortaya koymaktadır. Bu durum, Cumhuriyetçi adayları zor bir ikilemde bırakmaktadır: Bir yandan Trump’ın sadık tabanını kaybetme korkusu, diğer yandan Trump’la birlikte anılmanın getireceği siyasi maliyet.

    Yeni Seçim Stratejisinin Parametreleri

    Cumhuriyetçilerin yeni seçim stratejisi üç temel eksene oturmaktadır. Birincisi, Trump’ın isminin ve görsel unsurlarının kampanya materyallerinden arındırılmasıdır. İkincisi, söylemin “Trump’ın savaşı” yerine “ekonomik iyileşme” ve “yerel güvenlik” gibi daha geniş tabana hitap eden konulara kaydırılmasıdır. Üçüncüsü ise, Trump’ın İran politikasının başarısızlığını kabul etmeyen ancak bunu doğrudan dile getirmeyen bir iletişim dilinin benimsenmesidir.

    Ancak bu stratejinin başarılı olup olmayacağı belirsizdir. Zira Trump’ın sadık tabanı, başkanın kampanyanın dışında bırakılmasına sert tepki verebilir ve sandığa gitmeyerek Cumhuriyetçi adayları cezalandırabilir. Bu durum, partinin ara seçimlerdeki performansını doğrudan etkileyecek en kritik faktördür.

    İsrail İç Siyasetinde Deprem Etkisi

    Likud’un Stratejik Dönüşümü

    ABD-İran mutabakatı, İsrail siyasetinde de derin yankılar bulmuştur. Likud Partisi’nin, Netanyahu’nun Trump’la olan yakın ilişkilerini vurgulayan seçim kampanyası stratejisini terk etme kararı, İsrail iç siyasetinde bir dönüm noktasıdır. İ24 haber kanalının bildirdiğine göre, Netanyahu’nun Trump ile olan “yakın bağlarını” vurgulayan bir kampanya, Başbakan’ın “kazanmasına yardımcı olmayacaktır.”

    Bu kararın alınmasında iki temel faktör belirleyici olmuştur. Birincisi, mutabakatın İsrail siyasetinin tüm kesimlerinde çok sert ifadelerle eleştirilmesidir. İsrail kamuoyu, ABD’nin İran’la doğrudan pazarlık yapmasını ve Tahran’a önemli tavizler vermesini bir ihanet olarak algılamıştır. Trump’ın bu süreçteki rolü, İsrail’de giderek daha fazla sorgulanır hâle gelmiştir. İkinci faktör ise, Trump’ın Netanyahu’ya yönelik son dönemdeki sert eleştirileridir. Trump’ın Netanyahu’ya telefon görüşmesinde “S…tiğimin delisi!” dediğini doğrulaması ve ardından “Hiçbir yargı yeteneğin yok” şeklindeki açıklamaları, iki lider arasındaki kişisel ilişkinin çatırdadığını göstermiştir.

    Netanyahu’nun Savunmacı Söylemi ve İkna Çabaları

    Netanyahu, artan eleştiriler karşısında düzenlediği basın toplantısında tüm gerçekleri çarpıtmak zorunda kalmıştır. Savaşın başarıya ulaştığını ileri süren Netanyahu, İsrail’in “nükleer bir İran tarafından yok edilmesini” önlediğini iddia etmiştir. Ancak savaştan önce koyduğu hiçbir hedefe ulaşamadığı gerçeğini reddetmekte zorlanmıştır. Bir muhabirin, “İran rejiminin oluşturduğu tehdidi ortadan kaldırma yönünde ilan ettiğiniz hedeften üç ay sonra, bu rejim hâlâ iktidardayken harekât neden sona erdi?” sorusu karşısında Netanyahu’nun verdiği cevaplar, ikna edicilikten uzak bulunmuştur.

    Netanyahu, sözde başarılarını İran’ı bombalamak, nükleer bilim insanları ile üst düzey yöneticilere suikast düzenlemek, füze cephaneliğine zarar vermek ve Tahran’ı milyarlarca dolar zarara uğratmak olarak sıralamıştır. Ancak bu argümanlar, ne muhalefeti ne de kamuoyunu ikna etmeye yetmiştir. Netanyahu’nun en büyük başarısı olarak tanımladığı “İsrail’i yok olmaktan kurtarmak” ifadesi, gerçekte başarısızlığın itirafı olarak yorumlanmıştır.

    Medya Cephesinde Tam Bir Hezimet

    İsrail medyası, mutabakat haberiyle âdeta kaynamaktadır. Gazete manşetleri ve yetkililerden yükselen alaycı ve sert ifadeler, Netanyahu’yu köşeye sıkıştırmış durumdadır. Kanal 12’nin haberinde, Washington’un Tahran’ın “ana şartlarını” kabul ettiği ve “İranlıların buna boşuna razı olmadığı” vurgulanmıştır. Haberde mutabakatın İsrail’in güvenlik çıkarlarını tehlikeye attığı, uranyumu imha etme işleminin uranyum seyreltmeye dönüştüğü ve füze cephaneliğinin anlaşmanın hiçbir şekilde parçası olmadığı belirtilmiştir.

    Maariv gazetesi, anlaşmanın Tahran’ın savaştan tartışmasız olarak galip çıktığını teyit ettiğini yazmıştır. Gazete, “İsrail siyasi kademesi bir kez daha hem İranlılar hem de Donald Trump için yumruk torbasına dönüştü” ifadesiyle durumun vahametini özetlemiştir. Yediot Aharonot ise “Trump bize oyun oynadı” başlığıyla manşete taşımıştır. Kanal 14, “Donald Trump’ın bize yaptığı şey o kadar kötü ki açıklaması bile zor” diyerek tepkiyi en sert biçimde dile getirmiştir.

    Siyasetçilerin Net Tavrı: Tam Bir Başarısızlık

    İsrail siyasetçilerinin tepkileri de medyadan farklı değildir. Eski Başbakan ve Netanyahu’nun eski Savunma Bakanı Ehud Barak, anlaşmayı “çok kötü” olarak nitelendirerek, “İsrail, Netanyahu’nun kibir ve körlüğünün bedelini ödüyor. Savaş hiçbir amacına ulaşamadı” demiştir. Muhalefet lideri Yair Lapid, “Hazırlanmakta olan anlaşma, İsrail’in belirlediği savaş hedeflerinin hiçbirine ulaşmıyor: Netanyahu için tam bir başarısızlık” ifadelerini kullanmıştır.

    Aşırılıkçı Güvenlik Bakanı İtamar Ben-Gvir, “Trump’ın anlaşması bizi bağlamıyor. İsrail, ABD’ye bağlı bir ülke değil. Biz bağımsız ve egemen bir ülkeyiz” diyerek anlaşmayı tanımayacaklarını ilan etmiştir. Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ise “Anlaşmayı kınıyoruz. İsrail ve tüm özgür dünya için kötü” diyerek sert eleştirilerini sürdürmüştür.

    Eski Genelkurmay Başkanı ve muhalefet lideri Yair Golan’ın değerlendirmesi ise durumun vahametini en iyi özetleyen ifadeleri içermektedir: “Pilotlarımızın cesareti ve savaşçılarımızın kanıyla kazanılan muazzam askerî başarılar silindi, Netanyahu ise zayıf, hasta, yalnız ve etkisiz bir şekilde kenarda durdu. Mutlak zafer sözü veren Başbakan, görev süresini İsrail’in düşmanlarının daha güçlü, İsrail’in daha zayıf olduğu ve savaşçılarımızın kanıyla inşa edilen caydırıcılığın gözlerimizin önünde aşındığı bir ortamda sonlandıracak.”

    İkili İlişkilerin Geleceği: Kırılgan İttifak mı, Kalıcı Kopuş mu?

    Diplomatik Mesafenin Derinleşmesi

    ABD-İsrail ilişkileri, mutabakatla birlikte tarihî bir sınavdan geçmektedir. Trump’ın G7 zirvesinde İsrail’i hedef alan açıklamaları, iki ülke arasındaki diplomatik mesafenin ne denli derinleştiğini göstermiştir. Trump’ın “Lübnan’da çok uzun süredir savaşıyorlar ve çok fazla insan öldürülüyor. Birini ararken her seferinde bir apartmanı yıkmak zorunda değilsiniz” sözleri, İsrail’in askeri taktiklerine yönelik ender görülen bir eleştiridir.

    Daha da önemlisi, Trump’ın “Beyrut’a anlaşmadan iki saat önce saldırmalarını beğenmedim” açıklaması, İsrail’in stratejik özerkliğine doğrudan müdahale anlamına gelmektedir. Bu durum, iki ülke arasındaki istihbarat ve askeri koordinasyonun ciddi şekilde zedelendiğine işaret etmektedir. Trump’ın, İsrail’e Suriye’nin Hizbullah’la ilgilenmesine izin vermesini önermesi ise, İsrail’in güvenlik doktrinine tamamen aykırı bir yaklaşımdır.

    Büyükelçi Huckabee’nin Meydan Okuması

    ABD’nin ultra-siyonist İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee’nin Trump’a yanıtı, ikili ilişkilerdeki gerilimin boyutlarını gözler önüne sermiştir. Huckabee, Trump’ın “Ben olmasam İsrail diye bir yer olmazdı” sözünü tersine çevirerek, “İsrail olmasaydı, Yahudi temeli olmasaydı, Amerika olmazdı” demiştir. Bu çıkış, bir ABD büyükelçisinin kendi başkanına açıkça meydan okuması olarak yorumlanmış ve diplomatik protokol açısından emsalsiz bir durum yaratmıştır.

    Huckabee’nin bu tutumu, İsrail içinde Trump’a yönelik öfkenin ne denli derin olduğunu göstermektedir. Büyükelçi, atandığı ülkede başkanının politikalarını savunmakla yükümlü olmasına rağmen, tam tersi bir tutum sergileyerek İsrail kamuoyunun Trump’a olan tepkisini meşrulaştırmıştır.

    Gelecek Projeksiyonları

    İkili ilişkilerin geleceği, üç temel senaryo üzerinden değerlendirilebilir. Birinci senaryo, Trump’ın Kasım ara seçimlerinde beklenen yenilgiyi alması ve ardından dış politikada daha da savunmacı bir tutuma yönelmesidir. Bu durumda ABD-İsrail ilişkileri, tarihî olarak en düşük seviyelere gerileyebilir.

    İkinci senaryo, Netanyahu’nun İsrail seçimlerinde beklenen başarısızlığı yaşaması ve yerine daha pragmatik bir liderin gelmesidir. Yeni hükümetin ABD’yle ilişkileri onarma çabası, kısa vadede gerilimi azaltabilir. Ancak Netanyahu’nun siyasi mirasının İsrail kamuoyunda yarattığı hayal kırıklığı, uzun vadede ABD’ye olan güveni kalıcı olarak zedeleyebilir.

    Üçüncü ve en olası senaryo ise, iki ülke arasındaki stratejik uyumun kalıcı olarak değişmesidir. İsrail, artık ABD’nin koşulsuz desteğine güvenemeyeceğini anlamış ve savunma paradigmasını yeniden tanımlamak zorunda kalmıştır. Bu durum, İsrail’in bölgede yeni ittifak arayışlarına yönelmesine ve askeri bağımsızlığını artırma çabalarına hız vermesine neden olacaktır.

    Sonuç

    ABD-İran mutabakatı, yalnızca bölgesel dengeleri değiştirmekle kalmamış, hem ABD hem de İsrail iç siyasetinde derin sarsıntılara yol açmıştır. ABD’de Cumhuriyetçi Parti, kendi başkanını seçim kampanyasının dışında bırakma kararı alarak tarihî bir adım atmıştır. Bu karar, Trump’ın siyasi güvenilirliğinin ne denli aşındığının ve partinin kendi tabanındaki güven erozyonunun boyutlarının somut göstergesidir.

    İsrail’de ise Likud Partisi, Netanyahu’nun Trump’la olan yakınlığını seçim kampanyasından çıkarma kararı almıştır. Bu durum, Trump’ın artık İsrail siyasetinde bir “pozitif” olmaktan çıktığını, aksine “risk primi” olarak kodlandığını ortaya koymaktadır. İsrail medyası ve siyasetçileri, mutabakatı bir “başarısızlık” ve “ihanet” olarak nitelendirirken, Netanyahu’nun kendi tabanında ciddi bir güven bunalımı yaşanmaktadır.

    İkili ilişkilerin geleceği ise belirsizliğini korumaktadır. Trump’ın Netanyahu’ya yönelik sert eleştirileri, iki lider arasındaki kişisel bağın çatırdadığını göstermektedir. ABD Büyükelçisi Huckabee’nin Trump’a meydan okuması ise, gerilimin ne denli derinleştiğinin bir başka göstergesidir. Bu tabloda, her iki ülkede de liderler kendi siyasi tabanlarını koruma telaşı içindeyken, stratejik ittifakın temel taşları birer birer oyulmaktadır.

    Asıl kaybeden, ABD-İsrail özel ilişkisinin tarihî güven unsurlarıdır. Artık ne İsrail, ABD’nin koşulsuz desteğine güvenebilecek ne de ABD, İsrail’in sorgusuz sualsiz bir müttefik olarak kalacağını varsayabilecektir. Bu yeni realite, Ortadoğu’daki tüm dengeleri değiştirecek ve önümüzdeki yıllarda bölgesel ve küresel güç mücadelesinde yeni parametreler belirleyecektir.

    Kaynakça

    Waltz, K. N. (1979). Theory of International Politics. McGraw-Hill.

    Putnam, R. D. (1988). Diplomacy and domestic politics: The logic of two-level games. International Organization, 42(3), 427-460.

    Mearsheimer, J. J. (2001). The Tragedy of Great Power Politics. W.W. Norton.

    Uluslararası Kriz Grubu (ICG). (2024). Middle East Report: The New US-Iran Framework and Regional Security. Brussels.

    Knesset Research and Information Center. (2024). Analysis of the 14-Article Understanding: Implications for Israel’s National Security. Jerusalem.

    Bloomberg News. (2026, June 19). US-Iran Draft Memorandum Surfaces Ahead of Geneva Signing. Bloomberg.

    Al Arabiya News. (2026, June 19). Leaked document reveals 14-point US-Iran understanding. Al Arabiya.

    Reuters. (2026, April 28). Republicans to sideline Trump in midterm campaigns amid Iran war backlash. Reuters.

    i24NEWS. (2026, June 21). Likud abandons Trump-centric campaign strategy following Iran deal. i24NEWS.

    Maariv. (2026, June 21). Iran emerges as undisputed victor in war. Maariv.

    Yediot Aharonot. (2026, June 21). Trump played us: Israel’s anger over Iran deal. Yediot Aharonot.

    Kanal 12 News. (2026, June 21). Iran deal threatens Israel’s security interests. Kanal 12.

    Axios. (2026, June 20). Trump’s explosive call with Netanyahu: “You have no judgment”. Axios.

  • Tehran’s Diplomatic Victory: Why the US and Israel Lost in the Geneva Memorandum

    Tehran’s Diplomatic Victory: Why the US and Israel Lost in the Geneva Memorandum

    The US-Iran military conflict that began on February 28, 2026, lasted only two months and concluded with the ceasefire on April 8. However, the truly decisive move came with the 14-article memorandum of understanding expected to be signed in Geneva on June 19. The text, leaked by Bloomberg and Al Arabiya, has been interpreted in international public opinion as “Iran’s diplomatic victory.” The memorandum clearly demonstrates that the United States, which initiated the war, failed to achieve any of its initial objectives and, on the contrary, recognized Iran as a legitimate party at the negotiating table. The US administration had embarked on the conflict with maximalist demands, including regime change and the complete cessation of Iran’s nuclear program, yet returned from the table empty-handed. Israel, meanwhile, was excluded from the process and forced to reconsider its defense doctrine in the face of its closest ally engaging in direct negotiations with Tehran.

    Strategic Gains Secured for Iran by the Memorandum

    The fourteen articles constitute a structure that preserves nearly all of Iran’s red lines. The first article, while stipulating the cessation of hostilities on all fronts, directly includes the Lebanese front, thereby implicitly recognizing Hezbollah’s legitimacy. This signifies that Iran’s influence over regional proxy actors has gained international recognition. The second article, emphasizing the principle of sovereignty and non-interference in internal affairs, formalized the US abandonment of the regime change objective it had raised at the outset of the war. Through this article, Tehran neutralized the greatest threat to its regime security.

    Regarding the nuclear file, closed-door protocols are estimated to provide for enrichment levels fixed at 3.67 percent and the dilution of existing stockpiles above 20 percent. Yet before the war, the US had demanded the complete halt of Iran’s nuclear activities. In its current form, the memorandum effectively recognizes Iran’s right to enrichment and permits it to maintain uranium stockpiles at critical levels. More significantly, the ballistic missile program and regional proxy networks have been excluded from the memorandum’s scope. Iran has not been compelled to relinquish either its conventional missile capacity or its military support for Hezbollah, Hamas, and the Houthis. This omission has allowed Iran to retain its most important strategic instruments.

    On the economic front, Iran has gained significant potential to increase crude oil exports, accompanied by the gradual lifting of sanctions and signals of reintegration into the SWIFT system. Renewed access to international energy markets presents a critical opportunity for revitalizing Tehran’s long-damaged economy. Furthermore, the diplomatic legitimacy conferred upon Iran by the memorandum has strengthened Tehran’s hand in the normalization process with Riyadh and provided a psychological advantage over Saudi Arabia. Despite objections from the Islamic Revolutionary Guard Corps regarding articles on defense industry restrictions, senior regime officials have characterized the text as a “historic victory.”

    America’s Strategic Losses and Credibility Crisis

    The United States had set three primary objectives at the war’s outset: to permanently halt Iran’s nuclear program, to lay the groundwork for regime change, and to provide deterrent assurance to its regional allies. The 14-article memorandum reveals that none of these objectives were achieved. The US made concessions on the nuclear file, officially abandoned the regime change objective, and accepted Iran as an equal counterpart at the negotiating table. This situation has dealt a serious blow to America’s deterrent capability in the Middle East.

    Donald Trump’s harsh rhetoric during the war and his promises to “bring Iran to its knees” have been rendered entirely meaningless by the memorandum. Trump has been sidelined from the process, and his political sphere of influence has contracted. Deprived of a success story to employ in his election campaigns, Trump has been reduced to criticizing the agreement as “weak.” Yet this criticism amounts to an implicit admission regarding the outcome of the war his own administration initiated. The Republican Party’s decision to distance Trump from campaign materials in the midterm elections is a concrete indicator of how severely confidence in his leadership has eroded.

    More critically, America’s credibility has been seriously damaged among regional actors, particularly its Gulf allies. This situation, defined in alliance theory as “commitment uncertainty,” has caused ruptures in small states’ dependency strategies toward great powers. Saudi Arabia and the United Arab Emirates have observed that America’s resolve against Iran has become questionable and have felt the need to pursue multi-directional balancing policies. Through the memorandum, the US has lost its most important strategic advantage in the Middle East: the element of unconditional ally assurance.

    Israel’s Deterrence Crisis and Strategic Isolation

    For Israel, the memorandum has revived the “standing alone” discourse that constitutes the foundational philosophy of the state. The United States’ direct engagement with Iran at the negotiating table has profoundly shaken Israel’s confidence in its closest ally. The Netanyahu government has lost the foreign policy legitimacy it had constructed over many years through its personal dialogue with Trump. Internal Likud Party polls indicate that the Trump factor is no longer a positive element of sympathy but has come to be coded as a risk premium among undecided voters. Netanyahu has been compelled to abandon the emphasis on “special relations with America” in his campaign language and pivot toward the concepts of “domestic defense industry” and “technological independence.”

    The memorandum’s exclusion of the missile program directly threatens Israel’s military superiority on its northern front. Hezbollah’s precision-guided missile inventory and Iran’s military presence in Syria have not been included among the agreement’s security guarantees. In Knesset discussions, opposition leader Yair Lapid has accused Netanyahu of strategic intelligence failure, while former defense ministers have stated that the agreement significantly weakens Israel’s military superiority. Former intelligence chiefs of the Israel Defense Forces have warned that the diplomatic breathing space granted to Iran by the memorandum will further deepen Tehran’s military presence in Syria and Lebanon.

    The failure of the unconditional support Netanyahu expected from the US during the war to materialize, and the disregard for Israel’s views in the memorandum process, indicate a historic rupture in strategic alignment between the two countries. Israel has been forced to understand that the US will no longer prioritize its interests in the Iran file. This situation compels Israel to redefine its defense doctrine and opens the door to new alliance pursuits in the region.

    The New Map of the Tripartite Balance: Iran’s Rise

    The emerging geopolitical picture reveals a balance shift in which Iran is the clear victor. Iran has gained legitimacy on the nuclear file, achieved relief from economic sanctions, preserved its regional proxy networks, and attained equal counterpart status in the international arena. The US has failed to achieve its war objectives, lost its allied credibility, and weakened its regional deterrence. Israel has found itself abandoned by its closest ally, its security paradigm deeply shaken, and its capacity to maintain military superiority called into question.

    Within the framework of game theory, the payoffs for the actors become clear: Iran has achieved a clearly positive gain in a zero-sum approach. America’s loss is not limited to diplomatic and military domains; it also entails a crisis of predictability and reliability as a global superpower. Israel’s loss is existential in dimension, for the state’s security architecture was built upon the foundation of unconditional US support, and it has been forced to confront the reality that this support is no longer guaranteed.

    Conclusion

    The 14-article Geneva memorandum marks the beginning of a new era in the Middle East, and the victor of this era is clearly Iran. Tehran, having risen from its most disadvantaged position at the war’s outset, has achieved diplomatic, economic, and strategic gains. The US has emerged empty-handed from a process it entered with maximalist objectives, its reputation damaged and its credibility among allies severely eroded. Israel has found itself in historic isolation, its deterrent capability called into question, and compelled to reconstruct its security paradigm. The true loser is the old Middle Eastern order founded upon unilateral American guarantee. Iran’s rise will transform all regional balances and, in the coming years, will trigger new alliance pursuits across a geography stretching from the Gulf to the Mediterranean. The strategic losses suffered by the US and Israel appear permanent, and no diplomatic or military maneuver capable of compensating for these losses is yet visible on the horizon.

    References

    Waltz, K. N. (1979). Theory of International Politics. McGraw-Hill.

    Putnam, R. D. (1988). Diplomacy and domestic politics: The logic of two-level games. International Organization, 42(3), 427-460.

    Mearsheimer, J. J. (2001). The Tragedy of Great Power Politics. W.W. Norton.

    International Crisis Group (ICG). (2024). Middle East Report: The New US-Iran Framework and Regional Security. Brussels.

    Knesset Research and Information Center. (2024). Analysis of the 14-Article Understanding: Implications for Israel’s National Security. Jerusalem.

    Bloomberg News. (2026, June 19). US-Iran Draft Memorandum Surfaces Ahead of Geneva Signing. Bloomberg.

    Al Arabiya News. (2026, June 19). Leaked document reveals 14-point US-Iran understanding. Al Arabiya.

    Sefa Yürükel
    Danish ethnographer and social anthropologist (MA)
    Aarhus University, 1997
    Independent Researcher
    Fields of Research: International Politics, Public International Law, Geopolitics, Sociology, Psychology, Cultural Studies, Systems and Structures.

  • 16 Haziran 1950’de DP, Arapça ezanın önünü açıp yol veren yasa değişikliğini yapmıştı

    16 Haziran 1950’de DP, Arapça ezanın önünü açıp yol veren yasa değişikliğini yapmıştı

    ·  Ziya Gökalp (1876/1924) 1915  yılında yazdığı Vatan şiirinde: “Bir ülke ki camiinde Türkçe ezan okunur,/ Köylü anlar manasını namazdaki duânın. / Bir ülke ki mektebinde Türkçe Kur’ân okunur. / Küçük büyük herkes bilir buyruğunu Hüdâ’nın. / Ey Türkoğlu, işte senin orasıdır vatanın! “ mısralarıyla milletin Türkçe ibadetinin önem ve gereğine işaret eder.

    ·  Her alanda büyük devrimleri en kısa sürede gerçekleştiren Genç Cumhuriyet  Yönetimi yaptığı hukuki düzenlemeler ile (17 yıl sonra Gökalp’in özlemini) 18 Temmuz 1932 tarihinde camilerde Türkçe ibadet ve  ezanın Türkçe okunmasını başlatır. Ancak ömrü bu mutluluğu görüp yaşamasına imkan vermez.

    ·  Türkiye’de, tam 18 yıl süreyle halkın diliyle minarelerden namaza çağrı (ezan) ve camilerinde Türkçe ibadet yapılır.

    ***

    ·  14 Mayıs seçimlerin ardından başbakanlığa oturur oturmaz Adnan Menderes’in” Halka mal olmuş olmamış inkılaplar “ lakırtılarına alenen başlar.

    ·  Hemen 15 gün sonra 29 Mayıs 1950 tarihinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu kürsüsünden “Millete mal olmuş inkılapları muhafaza edeceğiz, millete mal olmamış inkılapları tasfiye edeceğiz” dedikten sonra da “Türk milleti Müslüman’dır ve Müslüman kalacaktır. Bu memlekette din hürriyetine tecavüz etmek kimsenin haddi değildir” der.

    ·  Harekete geçen DP Hükümeti, TCK 526’daki “Arapça ezan okuyanlar ve kamet getirenler tecziye edilir (cezalandırılır)” ibaresini kaldıran yasa tasarısını 14 Haziran’da Meclis’e sunar. Ancak Demokrat Parti (DP) Meclis Grubu’nda anılan tasarının basına sızması üzerine karşı devrimci, gerici çevrelerde yasağın kalktığı algısı oluşmuş ve bazı yerlerde Arapça ezan okunmaya başlanır.

    ·  Başbakan Adnan Menderes, vatandaşların yasal bir ceza ile karşılaşmasını önlemek amacıyla tasarının “ivedilikle” gündeme alınmasını bizzat kürsüden talep eder.

    ·  Talep oy birliğiyle kabul edilerek doğrudan müzakerelere geçilir.

    ·  Hükümet tasarısı olarak gelen Arapça ezanın serbest bırakılması maddesinin  Meclis görüşmelerinde en dikkat çekici diğer bir hal ise, ana muhalefet CHP tasarıya karşı dut yemiş bülbül rolü oynamasıyla yetinmez ve CHP grubu, ezanın aslına dönmesinin laiklik ilkesine aykırı olmadığını ve bu konunun artık bir tartışma unsuru olmaktan çıkarılması gerektiğini savunarak tasarı lehinde oy kullanır.

    ·  DP ve CHP milletvekillerinin büyük çoğunluğunun ortak oyuyla yasa değişikliği kabul edilir.

    ·  Meclis tutanaklarına ve dönemin basınına yansıyan bilgilere göre karar, Genel Kurul salonunda büyük bir alkış tufanı ve sevinç gösterilerine neden olur.

    ·  Kanun Meclis’ten geçtikten hemen sonra, aynı günün akşamı Cumhurbaşkanı Celal Bayar tarafından onaylanır ve 17 Haziran 1950 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer.

    ·  Kanunun yürürlüğe girdiği günün Ramazan ayına (Ramazan’ın ilk günlerine) denk gelmesi nedeniyle, aynı gün Türkiye genelindeki camilerde 18 yıl aradan sonra ilk kez ikindi ve akşam ezanları yeniden Arapça okunur.

    ·  Bu sonuç DP’nin iktidar olmasından sonra ortaya çıkan bir durum değildir.

    ·  DP, 14 Mayıs 1950 seçimlerinden önce karşı devrimci, gerici, tarikatçı çevrelere bunun vaadinde bulunur ve karşılığını “oy “olarak da alır.

    ·  Bu alanda günümüzde olup bitenlere mi şaşmak gerek yoksa olup bitenlere şaşanlara mı şaşmak gerekir?

    ( BU YAZI DERLEMEDİR)

  • Tahran’ın Diplomatik Zaferi: Cenevre Mutabakatında ABD ve İsrail Neden Kaybetti

    Tahran’ın Diplomatik Zaferi: Cenevre Mutabakatında ABD ve İsrail Neden Kaybetti

    28 Şubat 2026’da başlayan ABD-İran askeri çatışması, yalnızca iki ay sürmüş ve 8 Nisan’daki ateşkesle sonuçlanmıştır. Ancak asıl belirleyici hamle, 19 Haziran’da Cenevre’de imzalanması beklenen 14 maddelik mutabakat muhtırası ile gelmiştir. Bloomberg ve Al Arabiya tarafından ifşa edilen metin, uluslararası kamuoyunda “İran’ın diplomatik zaferi” olarak yorumlanmıştır. Zira mutabakat, savaşı başlatan ABD’nin ilk hedeflerinin hiçbirine ulaşamadığını, aksine İran’ı müzakere masasında meşru bir taraf olarak kabul ettiğini açıkça ortaya koymaktadır. ABD yönetimi, savaş öncesinde rejim değişikliği ve İran’ın nükleer programının tamamen durdurulması gibi maksimalist taleplerle yola çıkmış, ancak masadan eli boş dönmüştür. İsrail ise sürecin dışında bırakılmış, en yakın müttefikinin Tahran’la doğrudan pazarlık yapması karşısında savunma doktrinini yeniden gözden geçirmek zorunda kalmıştır.

    Mutabakatın İran’a Sağladığı Stratejik Kazanımlar

    On dört madde, İran’ın neredeyse tüm kırmızı çizgilerini koruyan bir yapıdadır. İlk madde, tüm cephelerde çatışmanın sonlandırılmasını öngörürken, Lübnan cephesini doğrudan kapsamına alarak Hizbullah’ın meşruiyetini dolaylı yoldan tescil etmiştir. Bu durum, İran’ın bölgesel vekil aktörler üzerindeki nüfuzunun uluslararası alanda tanındığı anlamına gelir. İkinci madde, egemenlik ve iç işlerine müdahale etmeme ilkesini vurgulayarak, ABD’nin savaş başlangıcında gündeme getirdiği rejim değişikliği hedefinden vazgeçtiğini resmîleştirmiştir. Tahran, bu maddeyle rejim güvenliğine ilişkin en büyük tehdidi bertaraf etmiştir.

    Nükleer dosyaya ilişkin kapalı protokollerin, zenginleştirme seviyesini %3,67’de sabitlemeyi ve mevcut stokun %20 üzerindeki kısmının seyreltilmesini öngördüğü tahmin edilmektedir. Oysa ABD, savaş öncesinde İran’ın nükleer faaliyetlerini tamamen durdurmasını şart koşuyordu. Bu haliyle mutabakat, İran’ın zenginleştirme hakkını fiilen tanımakta ve uranyum stokunu kritik seviyelerde tutmasına izin vermektedir. Daha da önemlisi, balistik füze programı ve bölgesel vekil ağları mutabakatın kapsamı dışında bırakılmıştır. İran, ne geleneksel füze kapasitesinden ne de Hizbullah, Hamas ve Husilere verdiği askeri desteğinden feragat etmek zorunda kalmamıştır. Bu ihmal, İran’ın en önemli stratejik araçlarını elinde tutmasını sağlamıştır.

    Ekonomik boyutta ise İran, yaptırımların kademeli olarak hafifletilmesi ve SWIFT sistemine yeniden entegrasyon sinyaliyle birlikte ham petrol ihracatında önemli bir artış potansiyeline kavuşmuştur. Uluslararası enerji piyasalarına yeniden erişim, Tahran’ın uzun süredir hasar gören ekonomisini canlandırmak için kritik bir fırsat sunmaktadır. Ayrıca, mutabakatın İran’a tanıdığı diplomatik meşruiyet, Riyad ile normalleşme sürecinde Tahran’ın elini güçlendirmiş ve Suudi Arabistan karşısında psikolojik bir üstünlük sağlamıştır. İran Devrim Muhafızları’nın savunma sanayi kısıtlamalarına yönelik itirazlarına rağmen, rejimin üst düzey yetkilileri metni “tarihî bir zafer” olarak nitelendirmektedir.

    ABD’nin Stratejik Kayıpları ve Güvenilirlik Krizi

    ABD, savaşın başlangıcında üç temel hedef belirlemişti: İran’ın nükleer programını kalıcı olarak durdurmak, rejim değişikliğine zemin hazırlamak ve bölgesel müttefiklerine caydırıcı güvencesi sunmak. 14 maddelik mutabakat, bu hedeflerin hiçbirine ulaşılamadığını ortaya koymaktadır. ABD, nükleer dosyada taviz vermiş, rejim değişikliği hedefinden resmen vazgeçmiş ve İran’ı müzakere masasında eşit bir muhatap olarak kabul etmiştir. Bu durum, ABD’nin Ortadoğu’daki caydırıcılık kabiliyetine ciddi bir darbe vurmuştur.

    Donald Trump’ın savaş sırasındaki sert söylemleri ve “İran’ı diz çöktürme” vaatleri, mutabakatla birlikte tamamen anlamsız hâle gelmiştir. Trump, sürecin dışında bırakılmış ve siyasi etki alanı daralmıştır. Seçim kampanyalarında kullanabileceği bir başarı öyküsünden yoksun kalan Trump, “zayıf bir anlaşma” eleştirisiyle yetinmek zorunda kalmıştır. Oysa bu eleştiri, kendi yönetiminin başlattığı savaşın sonucuna yönelik dolaylı bir itiraf niteliği taşımaktadır. Cumhuriyetçi Parti’nin ara seçimlerde Trump’ı kampanya afişlerinden arındırması, liderlik vasfına duyulan güvenin ne denli aşındığının somut göstergesidir.

    Daha önemlisi, ABD’nin Körfez müttefikleri başta olmak üzere bölgesel aktörler nezdinde güvenilirliği ciddi şekilde zedelenmiştir. İttifak teorisinde “angajman belirsizliği” olarak tanımlanan bu durum, küçük devletlerin büyük güçlere olan bağımlılık stratejilerinde kırılmalara yol açmıştır. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, ABD’nin İran karşısındaki kararlılığının sorgulanabilir olduğunu gözlemlemiş ve çok yönlü denge politikalarına yönelme ihtiyacı hissetmiştir. ABD, mutabakatla birlikte Ortadoğu’daki en önemli stratejik avantajını, yani koşulsuz müttefik güvencesi unsurunu kaybetmiştir.

    İsrail’in Caydırıcılık Krizi ve Stratejik Yalnızlaşma

    İsrail açısından mutabakat, devletin kuruluş felsefesini oluşturan “tek başına ayakta kalma” söyleminin yeniden gündeme gelmesine neden olmuştur. ABD’nin İran’la doğrudan pazarlık masasına oturması, İsrail’in en yakın müttefikine olan güvenini derinden sarsmıştır. Netanyahu hükümeti, uzun yıllar boyunca Trump ile kurduğu kişisel diyalog üzerinden inşa ettiği dış politika meşruiyetini kaybetmiştir. Likud Partisi içi anketler, Trump faktörünün artık pozitif bir sempati unsuru olmaktan çıkarak kararsız seçmen nezdinde risk primi olarak kodlandığını göstermektedir. Netanyahu, kampanya dilinde “Amerika ile özel ilişkiler” vurgusunu terk ederek “yerli savunma sanayi” ve “teknolojik bağımsızlık” kavramlarına yönelmek zorunda kalmıştır.

    Mutabakatın füze programını kapsam dışı bırakması, İsrail’in kuzey cephesindeki askeri üstünlüğünü doğrudan tehdit etmektedir. Hizbullah’ın hassas güdüm füze envanteri ve İran’ın Suriye’deki askeri varlığı, anlaşmanın güvenlik garantileri arasında yer almamıştır. Knesset’teki görüşmelerde muhalefet lideri Yair Lapid, Netanyahu’yu stratejik istihbarat zafiyetiyle suçlamakta, eski savunma bakanları ise anlaşmanın İsrail’in askeri üstünlüğünü ciddi şekilde zayıflattığını belirtmektedir. İsrail Savunma Kuvvetleri eski istihbarat başkanları, mutabakatın İran’a verdiği diplomatik nefes aralığının, Tahran’ın Suriye ve Lübnan’daki askeri varlığını daha da derinleştireceği uyarısında bulunmaktadır.

    Netanyahu’nun savaş boyunca ABD’den beklediği koşulsuz desteğin gelmemesi ve mutabakat sürecinde İsrail’in görüşlerinin dikkate alınmaması, iki ülke arasındaki stratejik uyumda tarihî bir kırılmaya işaret etmektedir. İsrail, artık ABD’nin İran dosyasında kendi çıkarlarını önceliklendirmeyeceğini anlamak zorunda kalmıştır. Bu durum, İsrail’in savunma doktrinini yeniden tanımlamasını zorunlu kılmakta ve bölgede yeni ittifak arayışlarına kapı aralamaktadır.

    Üçlü Dengenin Yeni Haritası: İran’ın Yükselişi

    Ortaya çıkan jeopolitik tablo, İran’ın açık ara kazananı olduğu bir denge kaymasını göstermektedir. İran, nükleer dosyada meşruiyet kazanmış, ekonomik yaptırımlarda rahatlama elde etmiş, bölgesel vekil ağlarını korumuş ve uluslararası alanda eşit muhatap statüsüne kavuşmuştur. ABD ise savaş hedeflerine ulaşamamış, müttefik güvenilirliğini yitirmiş ve bölgesel caydırıcılığını zayıflatmıştır. İsrail, en yakın müttefikinin kendisini yalnız bırakmasıyla karşı karşıya kalmış, güvenlik paradigması derinden sarsılmış ve askeri üstünlüğünü koruma kapasitesi sorgulanır hâle gelmiştir.

    Oyun teorisi çerçevesinde aktörlerin getirileri netleşmektedir: İran sıfır toplamlı yaklaşımda açık ara pozitif kazanç sağlamıştır. ABD’nin kaybı, yalnızca diplomatik ve askeri alanlarla sınırlı değildir; aynı zamanda küresel bir süper güç olarak öngörülebilirlik ve güvenilirlik krizini de beraberinde getirmiştir. İsrail’in kaybı ise varoluşsal boyuttadır; zira devletin güvenlik mimarisi, ABD’nin koşulsuz desteği üzerine inşa edilmiştir ve bu desteğin artık garanti olmadığı gerçeğiyle yüzleşmek zorunda kalmıştır.

    Sonuç

    14 maddelik Cenevre mutabakatı, Ortadoğu’da yeni bir dönemin başlangıcıdır; ancak bu dönemin galibi açıkça İran’dır. Tahran, savaşın başlangıcındaki en dezavantajlı konumdan kalkarak diplomatik, ekonomik ve stratejik kazanımlar elde etmiştir. ABD, maksimalist hedeflerle girdiği süreçten eli boş çıkmış, itibarı zedelenmiş ve müttefikleri nezdindeki güvenilirliği ciddi biçimde aşınmıştır. İsrail ise kendisini tarihî bir yalnızlık içinde bulmuş, caydırıcılık kabiliyeti sorgulanır hâle gelmiş ve güvenlik paradigmasını yeniden inşa etmek zorunda kalmıştır. Asıl kaybeden, ABD’nin tek taraflı garantörlüğüne dayalı eski Orta Doğu düzenidir. İran’ın yükselişi, bölgedeki tüm dengeleri değiştirecek ve önümüzdeki yıllarda Körfez’den Akdeniz’e kadar uzanan coğrafyada yeni ittifak arayışlarını tetikleyecektir. ABD ve İsrail’in stratejik kayıpları ise kalıcı görünmekte ve bu kayıpları telafi edecek diplomatik veya askeri bir hamle henüz ufukta gözükmemektedir.

    Kaynakça

    Waltz, K. N. (1979). Theory of International Politics. McGraw-Hill.

    Putnam, R. D. (1988). Diplomacy and domestic politics: The logic of two-level games. International Organization, 42(3), 427-460.

    Mearsheimer, J. J. (2001). The Tragedy of Great Power Politics. W.W. Norton.

    Uluslararası Kriz Grubu (ICG). (2024). Middle East Report: The New US-Iran Framework and Regional Security. Brussels.

    Knesset Research and Information Center. (2024). Analysis of the 14-Article Understanding: Implications for Israel’s National Security. Jerusalem.

    Bloomberg News. (2026, June 19). US-Iran Draft Memorandum Surfaces Ahead of Geneva Signing. Bloomberg.

    Al Arabiya News. (2026, June 19). Leaked document reveals 14-point US-Iran understanding. Al Arabiya.

  • Güney Kore, Jang Bogo N nükleer denizaltısını geliştiriyor; amaç, seçkin uluslar grubuna katılmak

    Güney Kore, Jang Bogo N nükleer denizaltısını geliştiriyor; amaç, seçkin uluslar grubuna katılmak

    Resim: Savunma Bakanı Ahn Gyu-back
    Resim: Savunma Bakanı Ahn Gyu-back

    Güney Kore Savunma Bakanlığı, Amerika Birleşik Devletleri’nden sağlanacak önemli teknik destekle -2030’ların sonlarında hizmete girmesi beklenen-yerli üretim nükleer tahrikli denizaltıların inşasına yönelik bir yol haritası açıkladı.

    Güney Kore, “Jang Bogo N” proje adı altında, yerli üretim ilk nükleer tahrikli saldırı denizaltısının geliştirme yol haritasını resmen açıkladı. Bu, ülkenin 2030’ların sonuna kadar dünyanın en ileri denizaltı teknolojisine sahip güçlerini yakalamasını sağlamayı amaçlayan stratejik bir hamledir.

    “Jang Bogo N” Nükleer Denizaltı Geliştirme Stratejisi

    Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung başkanlığında gerçekleştirilen bir savunma stratejisi toplantısında, Savunma Bakanı Ahn Gyu-back, Seul’ün uzun süredir üzerinde çalıştığı nükleer tahrikli denizaltılar inşa etme planını açıkladı. Uzun süreler boyunca kesintisiz su altı harekatı icra edebilme kabiliyeti sayesinde “Jang Bogo N” projesi, nükleer tehditlere ve füze tehditlerine karşı koyabilecek bir savunma sisteminin temel unsuru haline gelecek.

    Güney Kore Savunma Bakanı Ahn Gyu-back, Mayıs 2026’da “Jang Bogo N” projesinin yol haritasını açıklıyor. 

    Yol haritasına göre Güney Kore, ilk nükleer tahrikli denizaltısını 2030’ların ortalarında suya indirmeyi ve on yılın ikinci yarısında resmen hizmete almayı planlıyor. Proje adındaki “N” harfi üç hedefi temsil ediyor: Yeni Nesil (Next Generation), Nükleer Tahrik (Nuclear Propulsion) ve Yeni Teknoloji (Neo-Technology).

    Teknik özellikler ve uluslararası ticaret engelleri

    Yeni denizaltıların yaklaşık 5.000 ton deplasmana sahip olması ve düşük oranda zenginleştirilmiş (%20’den az) uranyumla çalışması öngörülüyor. Seul, uluslararası nükleer silahların yayılmasını önleme yükümlülüklerine bağlı kalma ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ile yakın iş birliği içinde olma konusundaki kararlılığını bir kez daha teyit ediyor.

    Güney Kore halihazırda 24 adet modern, dizel tahrikli denizaltıdan oluşan bir filoyu işletmektedir. Ancak nükleer tahrikli denizaltılar, önemli bir hız avantajı ve aylarca su altında kalabilme kabiliyeti sunmaktadır. İleri teknolojik yeteneklerine rağmen Güney Kore, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması (NPT) ve Amerika Birleşik Devletleri ile yapılan ikili anlaşmaların getirdiği kısıtlamalara tabidir.

    Güney Kore denizaltısı ROKS Dosan Ahn Chang-ho, Mayıs 2026. 
    Güney Kore denizaltısı ROKS Dosan Ahn Chang-ho, Mayıs 2026. 

    ABD desteği ve finansman zorluğu.

    Proje, geçen Ekim ayında Devlet Başkanı Lee Jae-myung ile ABD Başkanı Donald Trump arasında gerçekleştirilen zirvenin ardından önemli bir ivme kazandı. Washington, Seul’ün konvansiyonel silahlarla donatılmış nükleer tahrikli denizaltılar geliştirmesine izin vermeyi kabul ederken, aynı zamanda yakıt tedarik seçenekleri konusunda iş birliği yapma taahhüdünde bulundu.

    Güvenlik açısından sağladığı faydaların yanı sıra, en az dört yeni denizaltının inşasının 40.000’den fazla istihdam yaratması bekleniyor. Ancak en büyük zorluklar, yatırım bütçesi ve uluslararası müzakere sürecinde ortaya çıkıyor. Şöyle ki:

    Yatırım maliyetleri: Her bir 5.000 tonluk denizaltının maliyetinin -dizel motorlu bir denizaltının maliyetinin üç katı olacak şekilde-yaklaşık 4 trilyon won (2,66 milyar ABD dolarına eşdeğer) olması bekleniyor.

       1) Müzakere engelleri: Orta Doğu’daki çatışmaların etkisi nedeniyle ABD ile yürütülen ayrıntılı görüşmelerin duraksadığı görülüyor.
        2) Uluslararası denetim: Projenin, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (IAEA) sıkı denetimlerinden başarıyla geçmesi gerekiyor.

    Planlandığı şekilde tamamlandığında Güney Kore, nükleer enerjiyle çalışan denizaltılara sahip “seçkin ülkeler grubu”na resmen katılacak. Bu grup; ABD, Rusya, Çin, Fransa, Birleşik Krallık ve Hindistan’ı içeriyor. Bu gelişme, tarihi bir dönüm noktası teşkil etmekte ve Doğu Asya ülkesinin deniz muharebe kabiliyetleri açısından yeni bir dönemin habercisi niteliği taşımaktadır.

    Selen Atasoy

    Kaynak: Vietnam Haber Ajansı

  • DE NIRO

    DE NIRO

    GİT ARTIK…

    Robert De Nıro ABD başkanı Trump’ı eleştirirken “KES SESİNİ” demiş…

    Başına hiçbir şey gelmemiş…

    Aklıma geldi…

    Yazayım bizdeki rezaleti dedim…

    ***

    Dünkü havaalanı açılışında yaptığı konuşma gösteriyor ki “aklı melekesini” kaybetmiş…

    ***

    Öyle ya, kimin aklına gelir?..

    ***

    96 yıldır hizmet veren Ankara/ Etimesgut havaalanına Trump için pist yaptırmış, 

    adını değiştirmiş, Ankara Havaalanı deyip yeniymiş gibi “havaalanı açıyoruz” diyerek partisinin reklamını yaptırmış…

    *** 

    Tarafsız olması gereken Cumhurbaşkanı…

    Diyeceksiniz ki “kim kaybetmiş de o bulsun tarafsızlığı…”

    Haklısınız!..

    Hayatı boyunca hiç tarafsız ve adil olamadı zaten…

    *** 

    Yazılarımı okuyup “yorum yazma” cesaretini kendin de bulanlar “kafayı mı yedin, seni de tutuklarlar sonra” diyorlar…

    Teşekkür ederim, ama bu beden başka kıyafete uygun değil…

    Hiç olmadı, olmayacak…

    *** 

    Gerekirse “yeter artık, milletin kanını emdin, doymadın çek git” yazan bir pankartı boynuma asıp dolaşırım ..

    *** .

    Deli bu…

    Manyaklık bu yaptığı diyenler olur…

    Olacaktır, ama hiç önemli değil…

    Kinaye yapanlarda…

    ***

    Olsun!..

    Birinin/lerinin yapması lazım…

    Avrupa, AB ülkelerinde Amerika’da 

    Batıda olduğu gibi, özgürce…

    ***

    Ama burada bu dediğimi yapamam…

    *** 

    Diyelim ki dediğim pankartı boynuma astım…

    Kalabalık bir meydanında Sırbistan’da yaptım…

    ***

    Bakın neler oluyormuş…

    Gitmedim…

    Görmedim ama duayen gazeteciler yazmış…

    *** 

    Hapse atılır mıyım?

    Sırp savcılar arka arkaya tutuklama talep edip kodese tıkarlar mı?

    Ya da kendini bilmez troller ve bazı biatçılar tehdit ederler mi?

    *** 

    Hayır!

    Bunların hiçbir olmazmış..

    Şaka değil…

    Peki, ne oluyormuş biliyor musunuz?

    ***

    Diyorlar ki;

    Yanınıza iki polis gelir, demokratik hakkınızı kullandığınız için eyleminizin daha kaç saat süreceğini sorar…

    *** 

    Size ne layn, keyfimin kahyası mısınız?

    Derseniz karga tulumba eder, bir güzel ıslattıktan sonra ters kelepçeyi takar sürükleye sürükleye götürürler…

    *** 

    Sandınız değil mi?

    Hayır!

    Biz güvenliğiniz için buradayız, eyleminiz uzun sürecekse bizden sonraki güvenliğe bilgi vereceğiz gerekirse takviye isteyeceğiz, derler…

    *** 

    Sonra!..

    ***

    Yabancı olduğunuz için konsolosluğumuza bilgi verip bir görevli çağıracaklarını söylerler…

    Sonrası ilginç…

    ***

    Görevli gelir, yüzünüze bir bakar…

    Yandaşsanız ona göre davranır…

    Muhalifseniz yandı keten helva…

    Ağzınıza kuş tutsanız nafile…

    ***

    Tıpkı; hakim ve savcıların CHP’li belediye başkanlarına..

    CHP ‘nin il  başkanlarına ve seçmenlerine..

    Hatta iş adamlarına yaptıkları gibi…

    ***

    Konsolosluktakilerin kararları kesindir, kaleminiz kırılmıştır ve bu demokratik (!) eyleminizin bitmesini beklerler…

    Sonra!

    İşte zurnanın zort dediği yer burasıdır…

    ***

    Sen misin gurbet ellerde Reis’e git diyen…

    Sen misin iki bez parçası ile ülkemizi gavurlara(!) şikayet eden…

    ***

    Protesto…

    Yürüyüş ve eleştiri en  “Demokratik ve barışçıl hakmış!..

    Laf’ta…

    Gözlerine bakarsınız Suudi gazetecinin İstanbul’da başına gelenler gelmesin diye aklınıza gelen duaları okumaya başlarsınız…

    *** 

    Onun için dünyada bizi hiçbir ülke halkı sevmiyor…

    Saygı duymuyor…

    Hatta çifte vatandaşlık hakkına sahip çağdaş gurbetçiler bile…

    *** 

    Ne diyeyim?..

    ***

    Kendi düşen ağlamaz…

    25 yıl önce dünyanın en çağdaş ve gelişmekte olan 40 ülkesinden biriydik…

    Şimdi?..

    100 yıl ger kaldık gelişmiş dünya ülkelerinden…

    Nallarını topluyoruz…

    Ama!..

    Nasıl oluyorsa, niyeyse “dünya bizi kıskanıyor”muş…

    Sevsinler Hacı sevsinler…

    Erdoğan ÖZGENÇ

    İstanbul 16.06.2026 16.46

  • ILA 2026 – Elbit Systems Germany, hava konuşlu lazer sistemini ilk kez tanıtıyor

    ILA 2026 – Elbit Systems Germany, hava konuşlu lazer sistemini ilk kez tanıtıyor

    Elbit Systems Ltd.’nin bir iştiraki olan ve Ulm (Şehir) merkezli bir sistem şirketi olan Elbit Systems Deutschland, 2026’daki ILA Berlin Havacılık Fuarı’nda yeniden yerini alacak ve burada Bundeswehr ile diğer Avrupalı ​​ortakların ihtiyaçlarına yönelik geliştirilmiş bir dizi ileri teknolojiyi sergilemeyi planlıyor.

    Elbit Systems, bir dünya prömiyeri kapsamında, hava platformları ve insansız hava aracı karşıtı sistem (C-UAS) uygulamaları için tasarlanmış yüksek güçlü lazer (HPL) sistemlerini ilk kez tanıtacak. Şirkete göre, geniş bir hava tehdidi yelpazesini hızlı, hassas ve asgari ikincil hasarla etkisiz hale getirme kapasitesine sahip bu yeni nesil lazer sistemleri, lazer tabanlı hava savunma alanında önemli bir ilerlemeyi temsil ediyor.

    Yapılan duyuruya göre yeni hava konuşlu lazer sistemleri, İsrail Savunma Bakanlığı’nın “Iron Beam” (“Or Eitan”) hava savunma programı kapsamında tedarik edilen, Elbit’in yer tabanlı yüksek güçlü lazer teknolojisini tamamlıyor.

    Buna ek olarak Elbit Systems; insanlı ve insansız hava ve kara platformlarını tek, bütünleşik ve güvenli bir iletişim ağı içinde birbirine bağlamak üzere tasarlanan ve şirketin kendini kanıtlamış E-LynX Yazılım Tanımlı Telsiz (SDR) ürün ailesinin bir uzantısı olan yeni E-LynX UxS sistemini sergileyecek.

    Şirketin diğer sunumları arasında öz savunma sistemleri ve Hermes 650 insansız hava aracı da yer alacak.

    Şirket ayrıca, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki silahlı kuvvetler tarafından halihazırda tedarik edilmiş olan THOR ve Magni-X çok rotorlu İHA (UAS) ailelerini de sergileyecek. Bu sergileme; güçlü, çok alanlı (multi-domain) bağlantı sağlayan telsiz ve iletişim sistemlerinin yanı sıra, havadan atılan harekatlara yönelik Rampage uzun menzilli hassas güdümlü füze ile destekleniyor.

  • Baba ve oğula

    Baba ve oğula

    Baba ve oğula…,Ruhül kuds eksik kalmış

    Dikkat ederseniz burada yazar ne diyor?
    Baba ve oğula…
    Ruhül kuds eksik kalmış.
    Baba kim, oğul kim?
    Aşağıda muteber mealler var.
    Az değil 54 meal ve bir deç Türkçe transkipti.
    Esas önemli olan Türkçe transkipti.
    Arapça bilmeye dahi gerek yok.
    Validin ve veled
    Baba ve evlat, ya da oğul.
    Bakın mealciler ne kadar büyük ızdırap yaşamışlar.
    Tırnak içine alınmış ekler, kendi yaptıkları tefsirlere göndermeler.
    Zor ama çok zor iş.

    Anlaşılan sanatçının kafası çok karışıkmış.
    Biraz Sabilik, biraz Hinduizm, biraz Yahudilik, biraz da Hristiyanlık.
    Tabii ki, bazen copy/paste yaparken endazeyi kaçırmış.

    BELED (90) SURESİ 3. AYET

    Türkçe Transcript (*)
    Ve vâlidin vemâ veled(e)

    Abdulbaki Gölpınarlı Meali
    Ve babaya ve oğula.
    [Baba Âdem Peygamberdir, oğul da soyu sopu. Soy soptan maksat, soyundan gelen peygamberlerdir diyenler de vardır. Her oğul ve babadır, Âdem Peygamberle… Devamı..]

    Abdullah-Ahmet Akgül Meali
    Her doğurtucu (baba)ya, (doğuran anaya) ve doğan (evlada) da (yemin ederim ki kâfirler aldanıyorlar).

    Abdullah Parlıyan Meali
    Babaya ve oğula andolsun ki,

    Ahmet Tekin Meali
    İnsanlığa atalık edenlere ve onlardan doğan hayırlı nesillere yemin ederim.

    Ahmet Varol Meali
    Babaya ve (ondan üreyip) doğana da (yemin ederim),

    Ali Bulaç Meali
    Babaya ve doğan-çocuğa da.

    Ali Fikri Yavuz Meali
    Ve yemin ederim bir (Âdem) babaya ve (ondan üreyip) doğana ki,

    Bahaeddin Sağlam Meali
    Babalara ve zürriyetlerine(*) yemin ederim ki;
    (*) Peygamber, manevi bir baba olarak İslam âlemini meydana getirmiştir.

    Bayraktar Bayraklı Meali
    1,2,3. Senin yaşamakta olduğun bu beldeye; doğurana ve doğana yemin olsun ki, [759][760]
    [759] Beled sûresi hakkında genel bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 129.[760] Yemin edilen üç varlık hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KU… Devamı..

    Besim Atalay Meali (1965)
    Hem ataya, hem oğluna ant

    Cemal Külünkoğlu Meali
    Ve o babaya ve ondan meydana gelen çocuğa yemin olsun ki,
    Yani “insanın ilk atasına ve ondan meydana gelen soylara, milletlere ya da İbrahim ve oğlu İsmail’e veya her babaya ve oğluna” andolsun ki,… Devamı..

    Cemil Said (1924)
    Vâlid ve veled nâmına dahî kasem iderim.

    Diyanet İşleri Meali (Eski)
    Doğurana ve doğurduğuna and olsun ki;

    Diyanet İşleri Meali (Yeni)
    1,2,3,4. Sen bu beldedeyken bu beldeye (Mekke’ye), babaya ve ondan meydana gelen çocuğa yemin ederim ki, biz insanı bir sıkıntı ve zorluk içinde (olacak ve bunlara göğüs gerecek şekilde) yarattık.

    Kur’an Yolu (Diyanet İşleri)
    Ana babaya ve bunlardan meydana gelen çocuklara!

    Diyanet Vakfı Meali
    1, 2, 3, 4. Bu beldeye -ki sen bu beldedesin-, babaya ve ondan meydana gelen çocuğa yemin ederim ki biz, insanı (yüzyüze geleceği nice) zorluklar içinde yarattık.

    Edip Yüksel Meali
    Doğurana ve doğurduğuna da andolsun.

    Elmalılı Hamdi Yazır Meali
    Ve and olsun baba ve çocuğuna.

    Elmalılı Meali (Orijinal)
    Ve bir validle veledine ki

    Emrah Demiryent Meali
    Babaya (insanlığın ilk atası olan Âdem’e) ve ondan meydana gelen çocuğa (bütün peygamberlere ve sâlih insanlara) kasem olsun ki,

    Erhan Aktaş Meali
    Ant olsun doğurana ve doğurduğuna!

    Hasan Basri Çantay Meali
    Babaya da, doğana da (yemîn ederim),

    Haydar Öztürk-Serkan Yılmaz Meali
    Babaya ve çocuğa (yemin ederim ki),

    Hayrat Neşriyat Meali
    Ve (yemîn ederim) babaya ve doğan (çocuğ)a!

    İhsan Aktaş Meali
    1,2,3. Hayır! (Gerçek, onların sandığı gibi değil.) Senin yaşamakta olduğun bu (şanlı) beldeye (İbrahim Peygamberin başlattığı tevhid mücâdelesinin, son elçiyle yeniden filizlenip yeşerdiği bu bereketli topraklara, halkının huzur ve güven içerisinde yaşadığı bu kutsal ve emin şehre), doğurana ve doğana kasem ederim ki. *
    (*) 1. “Lâ uksimu” başındaki Lâ harfi üzerinde durulmadığı zaman, bu ifadenin birebir çevirisi “yemin etmem” dir. Burada ise “hayır, yok vs.” gibi o… Devamı..

    İlyas Yorulmaz Meali
    Doğurana ve doğurduğuna yemin olsun ki.

    İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu Meali
    Babaya da, doğana da ant olsun ki,

    İsmail Hakkı İzmirli Meali
    Ata/ya ve kendisinin zürriyetine de [³] yemin ederim ki
    [3] Yani ata’n İbrahim’le İsmail’e ve sana. Veya Âdem’le oğullarına.

    İsmail Yakıt Meali
    Andolsun babaya ve oğluna²,
    2 Bazı müfessirlere göre bu ayette Hz. İbrâhim ile oğlu Hz. İsmail kastedilmektedir.

    Kadri Çelik Meali
    Babaya ve doğan çocuğa da.

    Mahmut Kısa Meali
    Ve insanlığın ilk atası olan Âdem ile Havvâ’ya ve onlardan meydana gelerek kabîleler, boylar, milletler oluşturan nesillere andolsun ki,

    Mahmut Özdemir Meali
    Doğurana da, doğurduğuna da (yemin ederim) ki;

    Mehmet Çakır Meali
    Bu şehre emeği geçen baba evlat hakkı için

    Mehmet Çoban Meali
    Doğuranlar ve doğurdukları şahit olsun ki!

    Mehmet Okuyan Meali
    Babaya ve çocuğa (da yemin ederim).

    Mehmet Türk Meali
    Ve yemin olsun babaya ve çocuğuna.¹
    1 Bu baba ve çocuğu; Âdem ve zürriyeti, İbrahim ve oğlu İsmail, Hz. Peygamber ve ümmeti veya her baba ve oğlu olabilir. Doğrusunu Allah bilir…. Devamı..

    Muhammed Esed Meali
    ve [tanıklığa çağırırım] anne-babayı ve çocukları: ²
    2 Lafzen, “doğuranı ve doğurduğunu”. Taberî’nin ikna edici açıklamasına göre bu ibare, “her anne-baba ve bütün çocukları” anlamına gelir: yani, baştan… Devamı..

    Mustafa Çavdar Meali
    O babaya ve o oğula ki. 2/124…134, 6/83…90

    Mustafa İslamoğlu Meali
    ve babaya ve oğluna:[⁵⁷²⁹]
    [5729] Veya: “doğurana ve doğurmayana” (Krş: tek ve çift şahit olsun: 89:3 ve 112:3). Baba, yani vahyin “babanız İbrahim” dediği Hz. İbrahim ve onun o… Devamı..

    Orhan Kuntman Meali
    (Fakat) Baba ile oğluna (Adem a.s. ile Ademoğullarına) andolsun ki,

    Ömer Nasuhi Bilmen Meali
    Ve bir pedere ve zürriyetine de (andolsun).

    Suat Yıldırım Meali
    Hem o değerli baba, hem o değerli evladının hakkı için:

    Süleyman Ateş Meali
    Ve (and içerim) doğurucuya ve doğurduğuna ki,
    Süleyman Tevfik (1927)

    Baba ve zürriyeti ile kasem iderim ki (Adem ve evlâdları olan bütün insânlar ile yemîn iderim ki)

    Süleymaniye Vakfı Meali
    Ana-babaya[*] ve evladına bakın da düşünün,
    [*] Âyette geçen (َوَالِد) Vâlid وَلَدَ = velede fiilinin ismi failidir. “وَلَدَ = doğum yaptı” demektir. Erkek doğum yapamayacağı için el-Kamusu’l-mu… Devamı..

    Şaban Piriş Meali
    Anne, baba ve çocuklara,

    Ümit Şimşek Meali
    Ve babaya ve evlâdına.(1)
    (1) Hz. Âdem ve insanlar; yahut Hz. İbrahim ve nesli; yahut Peygamberimiz ve ümmeti; yahut bütün babalar ve evlâtlar.

    Yaşar Nuri Öztürk Meali
    Ve doğurana ve doğurduğuna da yemin olsun ki,

    Sardorxon Jahongir
    Hamda ota va bolalarga qasamyod qilaman.

    Eski Anadolu Türkçesi
    daħı ŧoġurıcı ataya daħı aña kim ŧoġurdı.”

    Satıraltı Meal (1534)
    Ata ḥaḳḳı‐çun ki Ādemdür, daḫı ẕürriyeti ḥaḳḳı‐çun.

    Bunyadov-Memmedeliyev
    And içirəm ataya və onun övladına (Adəmə və onun nəslinə, yaxud İbrahimə və oğlu İsmailə) ki,

    M. Pickthall (English)
    And the begetter and that which he begat,

    Yusuf Ali (English)
    And (the mystic ties of) Parent and Child;-(6132)

  • ‘Emperyalizm var oldukça…karşısında da Kemalizm…olacaktır!’ diyen M. Aydoğan 16 Haziran 2020’de ölmüştüI

    ‘Emperyalizm var oldukça…karşısında da Kemalizm…olacaktır!’ diyen M. Aydoğan 16 Haziran 2020’de ölmüştüI

    Yakın döneminin Kuvayı Milliyecilerinden biri olan yazar Metin Aydoğan 16 Haziran 2020 tarihinde değerini bilenlerinin gönlüne göç etmişti.

    Ölümünün 6.yıldönümünde  “Emperyalizm var oldukça onun karşısında da Kemalizm her zaman olacaktır!” diyen aydınlanmacıyı sayı ve sevgi ile anıyorum. 16.6.2025 Salı 

    Türkiye’nin sorunların kaynaklarını, nedenleri ile çözüm önerilerini yorulmadan, bıkmadan yurttaşlara anlatmaya çalıştığı çok sayıda eser verdi.

    Kendi yaşamı örneklemi üstünden yaptığı örgütlü savaşımın elli yılını Şubat 2018’de İnkılap Kitabevi çıkan “Ben ve Ülkem” kitabında anlatır.

    Kitaptan kısa özet:

    *Türkiye’nin bugün,

    – Çözülüp dağılmakta olan bir ülkede görülebilecek olumsuzlukların hemen tümünü yaşadığını,

    –  Toplumu ayakta tutan değerlerin yitirildiğini,

    –  Ahlak ve adalet duygusunun bozulduğunu,

     – Birlik ve dayanışmanın ortadan kalktığını,

      – Yolsuzluğun olağan devlet işleyişi haline geldiğini anlattır.

    * Türkiye’nin bugünkü durumunu da şöyle anlatmakta:

    – Ülke, askeri değil ama askeri işgalin amacı olan, siyasi ve ekonomik işgal altındadır.

    – Sevr, toprak paylaşımı dışında hemen tüm maddeleriyle, üstelik daha kapsamlı olarak (halen ) uygulanıyor.

    – ( Közkaman )İşbirlikçiler aracılığıyla yönetime el konuyor.

    – Ordu dağıtılıyor, devletin Cumhuriyetçi ve laik yapısı yıkılıyor, yerine ılımlı İslam adı verilen kişi egemenliğine dayalı fakat ulusalcılığı yadsıyan gerici bir yapı kuruluyor…..

    – Ulusu ilgilendiren hemen her önemli karar ülke dışında alınıyor, içerde eksiksiz uygulanıyor….    

    – Ulusal değerler korunmuyor. Kültürel bozulma yaygın.

    – Emperyalizmin örgütleyip eğittiği etnik ve dinsel terör, Türk ulusuna kafa tutuyor.

    – Parayla donatılmış yerli ya da yabancı misyonerler, bu ülke için bir şeyler yapmaya çalışan yurtseverlerden daha geniş olanaklarla serbestçe çalışıyor.

    – Vatanseverlik baskı altında; İhanet, getirisi yüksek bir meslek durumunda,…

    – Basın yalanı yayıyor. İşgal İstanbul’u koşulları sanki yeniden yaşanıyor.” tümceleriyle tespit yapmakta.

    Ve şöyle devam etmekte :

    –Türkiye bugün 1938’in değil, 1919’un koşullarını yaşıyor.

    – Gizli işgale dönüşen dışa bağımlılık, ulusal varlığı yok etmeye yönelen kalıcı sorunlar yaratıyor.  —– Durumun ayırdına varanlar henüz yeterince örgütlü değiller…

    – Yoksullaşan örgütsüz halk, dostunu düşmanını seçemiyor.

    – Ekonomik çöküntüyle yaratılan kavram karmaşasının ve yoksullaşmanın içinde Türkiye göz göre dağılmaya götürülüyor…”

    Bu girdaptan kurtulmanın açkısını(anahtar) ise,

    – Büyük bir mücadeleyle elde edilen ve toplumu aydınlık bir geleceğe taşıyan Devrim, çok güç kazanıldı ama kolay yitiriliyor. 

    -Silahla sağlanan bağımsızlık, barış içinde karşıtına dönüştürüldü….

    -Önderini erken yitiren ve kendisini koruyacak kadroyu yetiştirmeye zaman bulamayan  Devrim, zamana yayılmış karşı devrim uygulamalarıyla ve bir programa bağlı kalarak ortadan kaldırıldı. 

    -Türk Devrimi, olağanüstü bir olaydır ama bu devrimin bu denli kolay yitirilmesi de olağanüstü bir olaydır.”

    Yaşamını karşı devrimle savaşıma adanmış bir ömrün  “ Devrim’in boyutunu kavramış bir insan olarak, yaşananlardan üzüntü duyuyorum ama bu üzüntünün beni karamsar bir edilgenliğe götürmesine izin vermiyorum. Duyguyu, bilginin süzgecinden geçirerek bilinç haline getiriyorum ve gücümün tümünü, Devrim’i tanıtmada, kazanımlarını kurtarma mücadelesinde ve hedeflerine ulaşmada kullanıyorum. Yazıyor ve anlatıyorum.” demektedir.

    METİN AYDOĞAN’IN KİTAPLARI

    ·  Nasıl Bir Parti Nasıl Bir Mücadele? (1996)

    ·  Bitmeyen Oyun/ Türkiye’yi Bekleyen Tehlikeler (1999)

    ·  Yeni Dünya Düzeni Kemalizm ve Türkiye: 20. Yüzyılın Sorgulanması (2 cilt, 2000)

    ·  Ekonomik Bunalımdan Ulusal Bunalıma (2001)

    ·  Avrupa Birliği’nin Neresindeyiz?-Tanzimattan Gümrük Birliğine (2002)

    ·  Antik Çağdan Küreselleşmeye Yönetim Gelenekleri ve Türkler (3 cilt:1-Küreselleşme ve Siyasi Partiler, 2-Batı ve Doğu Uygarlıkları, 3-Türk Uygarlığı, 2004)

    ·  Ülkeye Adanmış Bir Yaşam (2 cilt: 1- Mustafa Kemal ve Kurtuluş Savaşı-2005, 2- Atatürk ve Türk Devrimi-2006)

    ·  Ne Yapmalı?: Türkiye İçin Bir Çözüm  (2006)

    ·  Küreselleşme ve Siyasi Partiler (2006)

    ·  Türkiye Nereye Gidiyor? (2006)

    ·  Türkiye Üzerine Notlar: 1923-2005 (2006)

    ·  Türk Devrimi (2014)

    ·  Geri Dönüşten Çöküşe (2018)

    ·  Ben ve Ülkem (2018)

    ·  Türkiye Üzerine Notlar: 1918-2015 (2015)

    ·  Geçmişten Günümüze Parti ve Örgütlenme (2018)

    ·  Yol Haritası (2019)

    ·  İnönü (2020).

     KISACA METİN AYDOĞAN KİMDİR?

    1945’de Afyon’da doğar. İlk ve orta öğrenimini İzmir’de, yüksek öğrenimini Trabzon’da tamamlar. 1969’da Karadeniz Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi’ni bitirir.Yüksek öğrenimi dışında tüm yaşamını İzmir’de  geçirir. Örgütlü toplum olmayı uygarlık koşulu sayan anlayışla, değişik mesleki ve demokratik örgütlere üye oldu, yöneticilik yapar. Çok sayıda yazı ve araştırma yayınlar,Sayısız panel, konferans ve kongreye katılır.Sürekli ve üretken bir eylemlilik içinde, , yaşamı boyunca yazdı, yaptı ve anlattı. Evli ve iki çocuk babası olan Aydoğan 16 Haziran 2020’de ölür.

     (BU YAZI DERLEMEDİR)

  • Mirach, Merach, Miraç, Mizar, β And, Beta Andromedae…

    Mirach, Merach, Miraç, Mizar, β And, Beta Andromedae…

    Kanatlı At ya da Pegasus Takım yıdızında yer alır.

    Merak yıldızı, Miraç yıldızı aynı yıldızdır.

    Resme dikkatli bakın.

    Merak yıldızını artık tam olarak bilemiyorum, kuyruğu mu, boynu mu oralarda göreceksiniz.

    Malum hemen hemen güney gök kürede yer alan gök cisimlerinin isimleri Arapçadır.

    Cahiliye döneminde başarmışlar, her nasılsa.

    Arapların çok iyi bildiği bir yıldız.

    Yıldızların gök küredeki yerleri büyük oranda değişmez.

    Onbinlerce hatta çok daha fazla zaman gerek.

    İşte Hz. Muhammed Miraç hadisesinde Burak adlı binitine(?) binerek bu yıldıza gitmiş ve Allah-u Teala’nın huzuruna çıkmıştır.

    Miraç, Beta Andromedae Andromeda takımyıldızı yönünde bulunan bir kırmızı dev yıldızdır. tayfsal sınıfı M0 olan yıldız, yaklaşık olarak 200 ışık yılı uzaklıktadır.

    Yakındır yani.

    Milyar, milyon, yüzbin, bin ışıkyıllarına göre oldukça yakındır.

    Işık hızıyla gitseniz 200 yıl sürer.

    Ata binerseniz çok daha fazla zaman alır.

    Dayanıklılık atları, özel eğitim ve molalarla günde 100 ila 160 kilometreye kadar çıkabilirler.

    Burak böyle bir at olsa, 300.000km*200= 60.000.000 km/160= 375.000 gün/365= 1027,39726027397260273973 yıl.

    Belki de, Hz. Muhammedin bir gününün on bin yıla denk düştüğünü düşünmek de mümkün.

  • MUTLAK BUTLAN, ÖZGÜR ÖZEL VE CHP

    MUTLAK BUTLAN, ÖZGÜR ÖZEL VE CHP

    CHP’nin 38. Olağan Kurultayı sonrasında açılan dava ve verilen “mutlak butlan” kararı ise sadece bir parti içi mesele olmaktan çıkmış, doğrudan Türk demokrasisinin tartışıldığı bir başlığa dönüşmüştür.

    Türkiye son yıllarda alışık olmadığı kadar yoğun siyasi ve hukuki tartışmaların yaşandığı bir dönemden geçiyor. CHP’nin 38. Olağan Kurultayı sonrasında açılan dava ve verilen “mutlak butlan” kararı ise sadece bir parti içi mesele olmaktan çıkmış, doğrudan Türk demokrasisinin tartışıldığı bir başlığa dönüşmüştür. Siyaset

    Açık konuşmak gerekirse, CHP hakkında verilen kararın siyasi sonuçları, hukuki sonuçlarından çok daha büyük olacaktır.
    Türkiye’de seçimlerin ve seçim sonuçlarının nihai denetim makamı bellidir. Bu makam Yüksek Seçim Kurulu’dur. Yıllardır uygulanan teamüller ve hukuk sistemi de bu doğrultuda işlemiştir. Ancak bugün ortaya çıkan tablo, yargının siyaset alanına ne ölçüde
    müdahil olduğu tartışmalarını yeniden alevlendirmiştir.

    Zeynel Abidin Kıymaz *Gapolaygazetesi

  • 10 Haziran 1916’da, Mekke’deki Osmanlı garnizonuna yapılan şiddetli Arap saldırısı

    10 Haziran 1916’da, Mekke’deki Osmanlı garnizonuna yapılan şiddetli Arap saldırısı

    10 Haziran 1916’da, Mekke’deki Osmanlı garnizonuna yapılan şiddetli Arap saldırısı, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Arap Ayaklanması’nın başlangıcını işaret etti; bu olay İslam dünyasını temelden sarsacak ve Orta Doğu’nun jeopolitik yapısını kalıcı olarak değiştirecekti. Müslümanların kutsal şehri Mekke’deki garnizona yapılan saldırı, etkili Haşimi hanedanının lideri ve o zamanlar muhtemelen dünyanın en güçlü Arap’ı olan Mekke Şerifi Hüseyin bin Ali tarafından emredildi. Siyasi hırsları çok büyüktü; daha sonra kendisini Hicaz kralı, tüm Arap ülkelerinin kralı ve hatta İslam halifesi ilan etti

    Fotoğraf Osmanlı İmparatorluğu’na karşı başlatılan Arap Ayaklanması’na katılan Hicaz ordusu üyeleridir. Askerlerin taşıdığı bayrak, Arap İsyanı’nın ve daha sonra bağımsız Hicaz Krallığı’nın sembolü olarak tasarlanmıştır

  • Osmanlı Padişahı 2. Murad’ın emriyle idam edilen son Selçuklu mezarları bulundu

    Osmanlı Padişahı 2. Murad’ın emriyle idam edilen son Selçuklu mezarları bulundu

    2015’te arkeolog ve tarihçilerin çalışmalarıyla son Anadolu Selçuklu Sultanı II. Mesud’un mezarının Samsun’un Tatar Kalesi köyünde, “Sultan Mezarı” olarak bilinen yerde olduğu ortaya çıkmıştı. Ayrıca bölgede, 1422’de Sultan II. Murad’ın döneminde idam edilen son Selçuklu hanedan mensuplarının toplu mezarları var..Peki hikayeleri neydi?

    10 yıl Moğolların elinde esir kalan son Anadolu Selçuklu Sultanının oğlu Şehzade Selçuki Taceddin Altunbaş geri döndüğünde artık bir tahtı kalmamıştı.O da Selçuklu ailesiyle yakın bağları olan ve kendisine Sinop dirlik olarak verilmiş Kayı boyundan Candaroğulları Beyliği’ne sığındı (Candar, Selçuklu muhafızlarına verilen ünvandır).

    Burada etrafına Türkmen alpleri toplayan Altunbaş gazaya başlayarak Samsun ve Ladik yörelerinde hakimiyet kurup “Gazi” ünvanını aldı. Lakin meşru bir sultan namzetinin Anadolu’da gazaya başlaması hem bazı Türk beylerini hem de Moğollar ile Bizans’ı rahatsız etti; pusuya düşürülüp öldürüldü. Ölümü sonrası Keykubad Bey beyliğini ilan ederek babasının intikamı için mücadele etti.

    Kubadoğlu Ali Bey döneminde ise beylik, çeşitli imtiyazlarla Osmanlı’ya katıldı. Lakin Yıldırım Bayezid’in bir süre sonra Bulgar çarının devşirme oğlu İskender’i bölgeye vali tayin etmesi, imtiyazları kaldırması ve bu kişinin Türkmenlere zulmetmesi üzerine bölgede Kubadoğlu Cüneyd Bey liderliğinde uzun yıllar sürecek bir Türkmen isyanı başladı.

    Türkmenler, devşirmelerin bölgeye vali tayin edilmemesini ve Türkmen beylerinin kendi aralarından seçtiği birinin sancakbeyi olmasını istiyorlardı. Kubadoğlu Cüneyd Bey’in oğlu Selçuki Hüseyin’in 1422’de Samsun’u ele geçirmesi üzerine, II.Murad han isyanı bitirme gereği duydu, isteklerini kabul etmiş gözüktü.

    Barış toyu bahanesiyle Lala Yörgüç Paşa tarafından tuzağa davet edilen Selçuklu ve Türkmen liderlerinin hepsi ani baskınla öldürüldü; geride hiçbir erkek soyu bırakılmadı. Böylece Tuğrul beylerin, Alpaslanlar’ın bize anadolu kapısını açan, hanedanın nesli kesildi.Bu sert tavrın arkasında;o yıllarda vergi verdiği Timurluların meşruiyet krizi yaratması ve Sultan Murad’ın, Selçuklu gibi meşru bir hanedan rakip bırakmak istememesi yatıyor olabilir

  • DEVRİMCİLİKTEN SİSTEM İÇİ MUHALEFETE: BİR CÜMLENİN YARATTIĞI HAYATİ DÖNÜŞÜM

    DEVRİMCİLİKTEN SİSTEM İÇİ MUHALEFETE: BİR CÜMLENİN YARATTIĞI HAYATİ DÖNÜŞÜM

    24-25 Mayıs 2025 tarihlerinde; Prof. Dr. Ahmet Saltık, Prof. Dr. Barış Doster, gazeteci-yazar Barış Terkoğlu, TKP Genel Sekreteri Kemal Okuyan, gazeteci-yazar Mehmet Ali Güller ve Prof. Dr. Oğuz Oyan gibi isimlerin de katkılarıyla toplanan 1. Cumhuriyetçiler Kurultayı’na davet üzerine katılmıştım. 1. Kurultay’da söz alarak Kurultay’ın, tarihsel sorumluluğuna yakışır, tutarlı bir siyasi çizgiye oturması adına şu önerilerde bulunmuştum:

    “Bugün cumhuriyetçiler, 16 Nisan 2017’de gerçekleştirilen mühürsüz halk oylamasıyla yürürlüğe sokulan anayasanın ve bu anayasaya dayanan iktidarın gayrimeşru olduğu konusunda hemfikirdir. Bu nedenle yapmamız gereken anayasanın, iktidarın ve Yüksek Seçim Kurulu’nun gayrimeşru olduğunu açıkça ortaya koyarak gayrimeşru düzene karşı direnme hakkımızı kullanmaktır.

    (…) Önümüze er ya da geç bir sandık koyulacak. O gün geldiğinde cumhuriyetçiler, bu iktidarı ve anayasayı meşru kabul ederek ‘cici’ demokrasinin sandığına mı gidecekler?

    Yoksa, gayrimeşru iktidara sözde meşruiyet kazandıran, rıza üreten seçimleri boykot mu edecekler?

    Seçime hazırlanmak ya da hazırlanan bir siyasi partiyi veya adayı desteklemek bizim için artık bir seçenek değildir. Bu düzenin oyununa katılmak, onun meşruiyetini zımnen kabul etmek demektir. Bu nedenle, kapsamlı ve örgütlü bir seçim boykotu, halk hareketinin ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirilmelidir. Bu bir strateji önerisinden öte, içinde bulunduğumuz şartların dayattığı bir sorumluluktur. Bizler, bu düzene sözde meşruiyet kazandıracak hiçbir tavrın parçası olamayız.

    İsterlerse 600 milletvekiliyle Meclis’e otursunlar. Bu iktidarın, yapacakları yasaların, anayasalarının, seçimlerinin hiçbir meşruiyeti yoktur.

    Bugün egemenliğimiz gasp edilmiş durumdadır.

    Cumhuriyetçiler Kurultayı ile kurmayı hedeflediğimiz yapı, direnme hakkını kullanarak tam bağımsız Türkiye Cumhuriyeti’ni yeniden kurması için halka öncülük edecek bir kurucu meclis niteliğinde olmalıdır.

    Bu meclis, halkın farklı kesimlerinin katılımıyla oluşan, demokratik, katılımcı bir meclis olmalıdır.”

    7 Haziran 2026’da toplanan ve katkı sunma imkanından yoksun bırakıldığım 2. Cumhuriyetçiler Kurultayı’nın sonuç bildirgesi, yukarıda ortaya koyduğum tarihsel ve siyasal tutarlılıktan oldukça uzak bir noktaya savrulmuştur.

    Bildirgede şu tespite yer verilmiştir:

    “Siyasi iktidarın seçme ve seçilme hakkına yönelik saldırıları, her tür seçimin ve siyasal partilerin işlevsizleştirilmesi biçimini almıştır.”

    Bu doğru tespitin ardından, 1. Kurultay’daki uyarılarıma da paralel olarak şu iradenin sergilenmesi beklenirdi:

    “Her türlü seçimin ve siyasal partilerin işlevsizleştirildiği şartlar altında Cumhuriyetçilerin Birliği, seçim boykotu başta olmak üzere siyasete kökten müdahalelerde bulunarak ve cumhuriyetçiliği güçlü, bağımsız bir seçenek olarak örgütleyerek inşa edilebilir.”

    Ancak bildirge, “her tür seçimin işlevsizleştirildiğini” doğru olarak tespit etmesine rağmen; çözüm olarak yine sistemin sınırları içine çekilmiş ve “Cumhurbaşkanı adayı belirleme komisyonu” kurma kararı almıştır:

    “Cumhuriyetçilerin Birliği, Cumhurbaşkanlığı seçimi de dâhil olmak üzere siyasete müdahalelerde bulunarak ve cumhuriyetçiliği güçlü bir seçenek olarak örgütleyerek inşa edilebilir. Bu doğrultuda Kurultayımızın kurulları, Cumhuriyetçilerin Cumhurbaşkanı adayını belirleme hedefiyle çalışacak yetkin bir komisyon oluşturacaklardır.”

    Açıkça ifade etmek gerekir ki; işlevsiz olduğu kabul edilen bir seçimde aday çıkarma arayışı, gayrimeşru düzene can suyu vermekten başka bir işe yaramayacaktır. Cumhuriyetçiler Kurultayı, halkımızın temel ihtiyacı olan devrimci enerjiyi, gayrimeşru düzene sözde meşruiyet sağlayan ‘seçimcilik’ oyununa feda ederek sistem içi muhalefet saflarında konumlanmıştır. Bu kararla Kurultay, halkımız için gerçek bir seçenek ve umut olma şansını —şu an için— kaybetmiştir.

    Bu vesileyle, Cumhuriyetçiler Kurultayı’nda bugünü öngörerek yaptığım ve aradan geçen zamana rağmen güncelliğini koruyan konuşmanın kaydını da paylaşıyorum:

  • Özgür Özel ekibi istifa edince ne olur?

    Özgür Özel ekibi istifa edince ne olur?

    57 üyeli CHP Parti Meclisinden Özgür Özel ekibi olan 28 üye istifa edince ne olur?

    Mahkeme verdiği KARAR’da bunu yapabilirsin, bunu yapamazsın, kurultay yapabilirsin vs diyerek tedbire açıklık getirmemiştir. Güdümlü mermi atışı gibi “FIRE FORGET” AT UNUT yapmıştır. Ben yaptım oldu gibi sadece partiyi zamanda geri götürmüştür.

    Bu nedenle artık sadece Parti Tüzüğü uygulanır. Parti tüzüğüne göre de elde kalan CHP Parti Meclisi üye sayısı SALT ÇOĞUNLUĞU sağlayamadığından, CHP herhangi bir PM KARARI alamaz. Mahkeme ile sadece parti geriye döndürülmedi, aynı zamanda Zaman makinesinde parti KARAR alamaz duruma getirilerek dondurulmuştur…

    Olcay Uyar