Kalifikasyon testleri 2026 içinde başlayacak

MSB AR-GE Merkezi Direktörü Nilüfer Kuzulu: “kalifikasyon testleri 2026 içinde başlayacak”

SAHA 2026 fuarında yeni 42.000 lbf sınıfı GÜÇHAN turbofan motoru

MSB AR-GE Merkezi Direktörü Nilüfer Kuzulu:
6 motor üretildi,
tek kristal kanatların tamamlandı,
“kalifikasyon testleri 2026 içinde başlayacak”

1. Kalifikasyon Testleri
Motorun teknik şartnameyi gerçekten sağlayıp sağlamadığı doğrulanır.
Bunlar arasında:
— uzun süre tam güç çalıştırma
— sıcaklık dayanımı
— titreşim
— irtifa simülasyonu
— ani gaz açma-kapama
— buzlanma
— kuş çarpması
— yabancı cisim emişi (FOD)
— kompresör stall/surge senaryoları
— ömür çevrimleri
vardır.

Bu aşama çoğu projede:
— en hızlı: 1–2 yıl
— normal: 2–4 yıl
sürebilir.

2. Tasarım Revizyonları
Kalifikasyonda mutlaka sorun çıkar.
Özellikle:
— türbin kanadı ömrü,
— yanma kararsızlığı,
— titreşim rezonansı,
— yatak aşınması,
— sıcak bölüm çatlakları
— gibi problemler görülür.
— Bunlar yeniden:
— malzeme değişimi,
— geometri revizyonu,
— yazılım güncellemesi
gerektirir.

Bu evre bazen kalifikasyonla paralel yürür.
Tahmini:
birkaç ay ila 2 yıl.

3. Uçuşa Entegrasyon
Motor yerde çalışsa bile platformda çalışması ayrı meseledir.

Burada:
— hava alığı uyumu,
— egzoz akışı,
— EMI/EMC etkileri,
— yakıt sistemi,
— FADEC uyumu,
— acil durum davranışları
test edilir.

Önce:
— test sehpası,
— sonra taksi testleri,
— ardından ilk uçuş,
— sonra zarf genişletme uçuşları gelir.

Tahmini:
çok hızlı programda: 1 yıl
gerçekçi: 2–3 yıl

4. Sertifikasyon / Askerî Kabul
Askerî kullanıcı:
“Bu motor artık operasyonel olarak kullanılabilir”
demeden süreç bitmez.

Burada:
— bakım döngüsü,
— MTBF güvenilirliği,
— lojistik zinciri,
— yedek parça standardizasyonu,
— seri üretim kalite kontrolü
incelenir.

Tahmini:
1 yıl civarı.

5. Düşük Oranlı İlk Üretim (LRIP)
Artık küçük partiler üretilir.
Bu aşamada hâlâ:
— revizyonlar,
— blok güncellemeleri,
— yazılım düzeltmeleri
devam eder.

Tahmini:
1–2 yıl.

En İyimser Toplam Süre
Eğer:
— çekirdek motor gerçekten çalışıyorsa,
— ciddi kırılma yaşanmazsa,
— finansman kesilmezse,
— kritik malzeme problemi çıkmazsa,
— hedef platform çok karmaşık değilse,

o zaman:
kalifikasyon başlangıcından operasyonel kullanıma kadar:
en iyimser:
3–5 yıl

daha gerçekçi:
5–8 yıl

zorlanmalı/karmaşık savaş uçağı sınıfında:
8–15 yıl
olabilir.

Örneğin dünyadan:
— Pratt & Whitney F135,
— General Electric XA100,
— Rolls-Royce EJ200
gibi motorlarda bile testten operasyonel olgunluğa geçiş yıllar sürmüştür.

Özellikle:
— tek kristal türbin kanadı,
— yüksek sıcaklık süper alaşımları,
— FADEC güvenilirliği,
— uzun ömürlü sıcak bölüm teknolojisi
işin en zor taraflarıdır.