Kültürel Üretim mi, Kültürel İmha mı?
Kültür, bir toplumun yalnızca geçmişi değil; aynı zamanda geleceğidir. Ahlak, töre, gelenek, vicdan ve dayanışma gibi unsurlar, bir milletin varlığını sürdürebilmesinin temel koşullarıdır. Bu unsurların sistematik biçimde aşındırılması ise yalnızca kültürel dönüşüm değil, kültürel yıkım anlamına gelir. Günümüzde “Türk dizileri” başlığı altında sunulan birçok televizyon yapımı, bu yıkım sürecinin en etkili araçlarından biri hâline gelmiştir.
Bu dizilerde sunulan değer dünyası; bencilliği, çıkarcılığı, güç tapıncını ve ahlaki göreceliliği merkezine almakta; dayanışmayı, merhameti, adaleti ve kolektif sorumluluğu ise değersizleştirmektedir. Aile, toplum ve millet kavramları, anlamını yitirmiş boş kavramlara indirgenmektedir. Bu durum, rastlantısal bir anlatı tercihi değil; süreklilik arz eden ideolojik bir yönelimdir.
Kültürel soykırım kavramı, bir halkın fiziksel varlığından ziyade kültürel, ahlaki ve toplumsal bağlarının yok edilmesini ifade eder¹. Ekranlarda sürekli yeniden üretilen bu anlatılar, Türk kültürünün ahlaki ve toplumsal kodlarını silikleştirerek yerine evrensel değil, yoz ve atomize edici bir değer sistemi yerleştirmektedir.
Bu bağlamda söz konusu diziler, ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilemez. Burada fikir beyanı değil; bireyi, aileyi, toplumu ve nihayetinde milleti çözülmeye sürükleyen sürekli bir eylem söz konusudur. Bu nedenle mesele estetik ya da sanatsal değil, doğrudan kamusal varoluş meselesidir.
Kültürel Soykırım Kavramı ve Medya Yoluyla İşleyişi
Kültürel soykırım, Birleşmiş Milletler literatüründe tartışmalı olmakla birlikte, akademik alanda yaygın biçimde kullanılan bir kavramdır². Dilin, geleneklerin, ahlaki normların ve kolektif hafızanın yok edilmesi bu sürecin temel unsurlarıdır.
Modern toplumlarda bu süreç, zor yoluyla değil; medya ve kültürel endüstri aracılığıyla işletilmektedir³. Televizyon dizileri, bu açıdan en etkili araçlardan biridir.
Sürekli tekrar eden anlatılar, izleyicinin değer dünyasını dönüştürmekte; yanlış olanı olağan, ahlaksız olanı meşru hâle getirmektedir.
Türk dizilerinde ahlaki yozlaşmanın sürekliliği, bu sürecin tesadüfi olmadığını göstermektedir.
Bu durum, kültürel soykırımın çağdaş ve “yumuşak” biçimlerinden biridir.
Aile Kurumunun Sistematik Tasfiyesi
Aile, Türk kültüründe yalnızca biyolojik bir birlik değil; ahlaki ve toplumsal bir çekirdektir⁴. Dizilerde ise aile, sürekli çatışma ve ihanet alanı olarak sunulmaktadır.
Sadakat değersizleştirilmekte, çıkar ilişkileri normalleştirilmektedir.
Ebeveyn-çocuk ilişkileri sevgi yerine korku ve tahakküm üzerinden kurgulanmaktadır.
Bu anlatılar, aileyi koruyan değil; onu çözen bir ideolojik işlev görmektedir.
Aile çözülmeden toplum çözülmez; toplum çözülmeden millet yok olmaz.
Bireyin Atomizasyonu ve Toplumsal Bağların Koparılması
Bu dizilerde birey, yalnızca kendi çıkarını düşünen, vicdani sorumluluk taşımayan bir varlık olarak sunulmaktadır.
Dayanışma, fedakârlık ve toplumsal sorumluluk alay konusu hâline getirilmektedir.
Bauman’ın “akışkan modernite” kavramında işaret ettiği atomize birey tipi burada açıkça görülmektedir⁵.
Toplum, birbirine yabancı bireylerin toplamına indirgenmektedir.
Bu durum, toplumsal çözülmenin en tehlikeli aşamasıdır.
Ahlaksızlığın Estetize Edilmesi ve Meşrulaştırılması
Şiddet, ihanet, yalan ve suç; estetik bir anlatı unsuru olarak sunulmaktadır.
İyi ile kötü arasındaki ahlaki sınırlar bilinçli biçimde bulanıklaştırılmaktadır.
Ahlaki görecelilik, dizilerin temel ideolojik zemini hâline gelmiştir.
Bu durum, vicdanın körelmesine yol açmaktadır.
Vicdanını kaybeden toplum, kendini de kaybeder.
Hukuk Devletinin Aşındırılması ve Güç Tapıncı
Hukuk, dizilerde ya yoktur ya da işlevsizdir.
Sorunlar, güç ve şiddet yoluyla çözülmektedir.
Feodal erkek figürleri meşrulaştırılmakta ve yüceltilmektedir.
Bu anlatılar, modern yurttaşlık bilincine açık bir saldırıdır⁶.
Hukukun değersizleştirilmesi, toplumsal çürümenin hızlandırıcısıdır.
İfade Özgürlüğü Yanılsaması
İfade özgürlüğü, toplumu yok eden eylemleri kapsamaz⁷.
Burada bireysel fikir değil, sürekli ve sistematik bir kültürel yıkım söz konusudur.
Çocukların ve gençlerin maruz kaldığı bu içerikler, telafisi zor zararlar doğurmaktadır.
Bu nedenle hukuki müdahale meşrudur.
Kanunlarda bu yönde düzenlemelerin zemini vardır.
Yapımcılar, Senaristler ve Kültürel Sabotaj
Bu dizileri üreten yapımcılar ve senaristler masum değildir.
Reyting ve kâr uğruna toplumsal değerleri feda etmektedirler.
Bu tutum, kültürel sorumsuzluk değil; kültürel sabotajdır.
Sanat, toplumu çürütme ayrıcalığına sahip değildir.
Bu noktada etik sorumluluk kaçınılmazdır.
Siyasi Partiler, Sendikalar ve Sivil Toplumun Sorumluluğu
Bu mesele bireysel tercihlere bırakılamaz.
Siyasi partiler, sendikalar ve sivil toplum örgütleri açık tavır almalıdır.
Sessizlik, bu çürümenin onaylanması anlamına gelir.
Kültür politikaları toplumsal varlığı korumakla yükümlüdür.
Aksi hâlde devlet, asli görevini ihmal etmiş olur.
Sonuç: Toplumsal ve Hukuki Bir “Hayır” Zorunluluğu
Ekranlarda yayımlanan bu diziler, Türk kültürüne, ahlakına, töresine ve geleneklerine yönelik açık bir saldırıdır. Bu saldırı, fiziksel değil; kültürel bir soykırım niteliği taşımaktadır.
Birey, aile, toplum ve millet düzeyinde bu sürece karşı açık ve net bir “hayır” denilmediği sürece, kültürel çözülme derinleşerek devam edecektir.
Bu nedenle söz konusu dizilerin yasal olarak yayınlanmaması, sansür değil; toplumsal varlığı koruma refleksidir.
Bakanlıklar, düzenleyici kurumlar, siyasi partiler ve sivil toplum örgütleri bu sorumluluktan kaçamaz.
Aksi hâlde gelecek kuşaklara aktarılacak bir kültür değil, yalnızca enkaz kalacaktır.
Dipnotlar (Seçme)
1. Lemkin, R. Axis Rule in Occupied Europe, 1944.
2. UN Genocide Convention Debates, 1948.
3. Adorno & Horkheimer, Dialectic of Enlightenment, 1947.
4. Gökalp, Z. Türk Töresi, 1923.
5. Bauman, Z. Liquid Modernity, 2000.
6. Weber, M. Economy and Society, 1978.
7. Mill, J.S. On Liberty, 1859.
Bir yanıt yazın