Uganda’daki Kibale Ulusal Parkı’ndaki Ngogo grubuna ait bir erkek şempanze.
Tehditler, şiddet, komşuları öldürmek – şempanzeler acımasızdır. Araştırmacılar, Uganda’daki kötü şöhretli bir şempanze grubunu inceleyerek bu davranıştan elde ettikleri avantajları araştırdılar. Ayrıca insanlarla da karşılaştırmalar yaptılar.
Şempanzeler en yakın akrabalarımızdır ve çoğu zaman inanılmaz derecede acımasızdırlar. Tehditler ve şiddet, gruplar içinde bile yaygındır. Komşularına ölümcül saldırılar da alışıldık davranış repertuarlarının bir parçasıdır. Evrimsel bir bakış açısından, Uganda’daki bir vakanın da gösterdiği gibi, bu mantıklı olabilir. Araştırmacılar, ölümcül saldırganlıkla ilişkilendirilen bölgelerinin genişlemesinin açıkça üreme başarısını artırdığı sonucuna varıyor.
Ekip, Uganda’nın Kibale Milli Parkı’nda yaşayan ve komşu gruplarla şiddetli çatışmalarıyla bilinen Ngogo adlı vahşi şempanze grubunu (Pan troglodytes) inceledi. “Proceedings of the National Academy of Sciences” dergisinde yayınlanan analiz, oldukça saldırgan erkek şempanzelerin “şempanze savaşından” faydalandığını gösterdi: 1998 ve 2008 yılları arasında bir dizi koordineli saldırıda komşu gruplardan en az 21 kişiyi öldürdükten sonra, Ngogo grubunun toprakları %22 oranında genişledi.
Sonraki yıllarda, Ngogo dişileri daha fazla yavru doğurdu: Genişlemeden önceki üç yılda 15, sonraki üç yılda ise 37 yavru dünyaya geldi; bu sayı iki katından fazlaydı. Dahası, Kaliforniya Üniversitesi, Los Angeles’tan Brian Wood liderliğindeki ekibin bildirdiğine göre, önemli ölçüde daha fazla yavru hayatta kaldı. Üç yaşından önceki ölüm oranı %41’den sadece %8’e düştü. Örneğin, artan gıda bulunabilirliğiyle hiçbir korelasyon bulunamadı.
Araştırmacılara göre, çalışma, tür grupları arasındaki saldırganlığın evrimsel kökenlerine dair içgörüler sunuyor. Çalışmada, “Benzer süreçlerin insan evriminde de rol oynayıp oynamadığı hala açık bir soru,” deniyor. İlk atalarımızın da daha fazla yavru sahibi olma şansı nedeniyle koordineli şiddet kapasitesi geliştirmiş olması mümkün. Wood, özellikle kaynaklar azaldığında, toprak kazanımlarının gerçek üreme avantajlarına yol açabileceğini açıklıyor.
“Neyse ki insanlar bu tür çatışmaları çözme ve bunlardan kaçınma konusunda olağanüstü bir yetenek geliştirdiler ve böylece gıda kıtlığı, bölgesel şiddet ve komşu gruplar arasındaki sıfır toplamlı rekabet döngüsünden kurtuldular,” diye düşünüyor.
Biyolog Carlo Safina, “Vahşi Hayvanların Kültürü” adlı kitabında, “Şiddetin üstesinden gelemememiz sinir bozucu,” diye savunuyor. Şempanzelerin gözlemleri, insan davranışlarına çok benzedikleri için genellikle rahatsız edicidir. “Şempanzelerde, tıpkı insanlarda olduğu gibi, erkeksi tutkular yalnızca herkesin zamanını boşa harcamakla kalmaz; aynı zamanda bu zamanın daha etkili kullanılmasını da engeller.” İnsanlar ve şempanzeler, gruplar halinde yaşayan hayvanlar arasında tuhaf istisnalardır.
Dolayısıyla, insanlığın, diğer mevcut şempanze türü olan bonobonun (Pan paniscus) en yakın akrabası olması muhtemelen daha arzu edilir olurdu: Safina’ya göre, bonobolar arasında en üst sıradaki hayvan her zaman dişidir. Bu hayvanlar, tüm hominidler arasında en empatik beyinlere sahiptir ve neredeyse hiç saldırganlık dürtüsü göstermezler. Saldırganlık, diğer büyük maymunlar arasında da bir istisnadır: Aynı bölgedeki goril grupları birbirlerinden kaçınır ve orangutanlar genellikle sadece kendi işleriyle ilgilenirler.
Not:”Sonuçta bebek maymun tamamen bir dişi tarafından yutuldu.”
Gabon’daki şempanzeler gorillere koordineli saldırılar düzenleyerek yavrularını öldürüyor. İki araştırmacı, bu alışılmadık saldırganlığı neyin tetiklemiş olabileceğini ve iklim değişikliğinin primat türleri arasındaki çatışmalarda nasıl bir rol oynadığını açıklıyor.
Bir yanıt yazın