Mahsul eksikligi :
Bilim insanları, dünya çapında artan sıcaklıklar nedeniyle fındık ağaçlarının daha erken çiçek açtığını gözlemledi. Bu onları donmaya karşı daha duyarlı hale getirir.
Aşırı hava koşulları yakında fındık nugat ürünlerinin fiyatlarını da etkileyebilir: Kötü hasatlar bazen fiyatların keskin bir şekilde yükselmesine neden olur – Türkiye’de fındık sert bir darbe aldı.
Karadeniz’de Ordu’da kilometrelerce uzanan fındık tarlaları yemyeşil bir yeşille parlıyor. İlk bakışta dış görünüşün aldatıcı olduğunu tahmin edemezsiniz: Çiftliğinde düşünceli bir şekilde dolaşan Z .S, hasadının yarısından fazlasının mahvolduğunu söylüyor.
20 yıldır fındık yetiştiriyor. Bunu daha önce hiç yaşamamıştı. Elini yanındaki çalılığa uzatarak, “Buradaki fındık fidanlığı aslında fındıklarla dolu olmalı” diyor. “Fakat gördüğünüz gibi ne yazık ki bu yıl durum böyle değil.”
Sebebi: Nisan ayında şiddetli bir geç don. S, bazı çiftçilerin bundan daha da kötü etkilendiğini söylüyor. Daha yüksek rakımlarda neredeyse hiçbir şey kalmıyor. “Ve don çok şiddetli olduğu için bitkilerde kalıcı hasara yol açmış olabileceğini düşünüyoruz.”
İklim değişikliğinin sonuçları
Uzmanlar bu yıl Türkiye genelinde rekoltede yüzde 40’a varan bir düşüş bekliyor. İstanbul Boğaziçi Üniversitesi’nden iklim bilimci Mehmet Levent Kurnaz, iklim değişikliğinin bir sonucu olduğunu açıklıyor. “Giderek şiddetli don olayları kaydediyoruz, hatta bazen mayıs ayına kadar uzanıyoruz.”
Ancak sorun tek başına bu değil: “Dünya çapında sıcaklıklar arttıkça, ağaçlar artık daha erken çiçek açıyor ve dolayısıyla dona karşı daha duyarlı hale geliyor. Bu, her yerde gözlemlediğimiz bir şey.”
Aşırı hava koşulları mahsullere zarar veriyor
Tam tersine gelecekte çözülmeyecek bir sorun. Şiddetli yağmur veya sıcak hava dalgaları gibi diğer aşırı hava olayları da hasadın kötü olmasına katkıda bulunur.
Türkiye uluslararası alanda açık ara en büyük fındık üreticisi olduğundan, bunun bazı sonuçları var: Fiyatlar bu yıl en az yüzde 30 oranında artıyor.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin gıda fiyatlarını etkilemesi durumunda “iklim enflasyonundan” söz ediyor. Fındık nuga kremaları gibi popüler fındık ürünlerinin yakın gelecekte daha pahalı hale gelmesi muhtemeldir. Çünkü birçok üretici Türkiye’den büyük miktarlarda ürün tedarik ediyor.
Üreticiler alternatif arıyor
En büyük alıcılardan biri, diğer şeylerin yanı sıra Nutella’yı da üreten İtalyan şirketi Ferrero’dur. Uzun vadede tedarik ülkelerini çeşitlendirmek istediklerini söylüyorlar. Alman çikolata üreticisi Ritter Sport daha spesifik hale geliyor. Yazılı olarak, “Türkiye’de bahar aylarında olduğu gibi aşırı hava olaylarının birikmesi, çikolata üreticisi olarak bizi özellikle etkiliyor” dediler. “Çünkü ağırlıklı olarak tarımsal hammaddelere bağımlıyız.”
Ancak alternatif kaynakların geliştirilmesi kolay, hatta hızlı değildir. İklim değişikliği nedeniyle alternatif tedarik kaynaklarının oluşturulması üzerinde de çalışıyoruz. Bunun bir örneği Fransa’da henüz büyüme aşamasında olan kendi fındık çiftliğimizin kurulmasıdır.
Kötü hasat ve böcek istilası
Karadeniz’deki fındık çiftçisi Z S’ya dönelim. Şimdi hasadına başlamış bir çiftçi arkadaşını ziyaret ediyor. Erkekler tarlanın kenarında konuşurken, birkaç metre ötedeki hasat işçileri, üç metre yüksekliğindeki çalıların arasından elleriyle fındıkları çevik bir şekilde toplayıp, bellerine kemer olarak taktıkları torbalara atıyorlar.
Z S ra, durumunun korkulduğu kadar kötü olup olmadığını arkadaşı Halil İbrahim’den öğrenmek ister. İbrahim, “Dürüst olmak gerekirse, daha da kötüsü,” diye içini çekiyor. “Bu yıl hasat sadece daha küçük olmayacak, aynı zamanda fındıklar da daha küçük olacak.”
Tam o sırada bir böcek gömleğinin altına doğru sürünür ve adam öfkeyle onu siler. Z S“Gerisini o yapıyor” diyor. Aslen Güneydoğu Asya kökenli olan küçük siyah böcek, birkaç yıldır fındık çalılarının arasından geçerek kaliteye zarar veriyor.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin salgının hızla yayılmasını teşvik ettiğini söylüyor. Çiftçiler giderek daha fazla fındığın yenildiğini (böcek) veya ekşidiğini söylüyor.
Kilo başına sabit fiyatlar
Çiftçiler yalnız kaldıklarını düşünüyor. Özellikle fındık için hükümetin belirlediği kilo başına fiyatın hala çok düşük olmasına öfkeliler. Birçok çiftçinin suçlaması, hükümetin büyük uluslararası şirketlerin çıkarları doğrultusunda fiyatları yapay olarak düşük tuttuğu yönünde. Sonunda çiftçilere hiçbir şey kalmayacaktı; bazıları çoktan vazgeçmiş olurdu. İbrahim, “Z ve ben zaten bu yıl haşere kontrolü ve gübreye çok fazla para harcadık. Şimdi mahsul kıtlığı var ve benim de işçilere para ödemem gerekiyor” diye şikayet ediyor İbrahim ve omuzlarını silkiyor.
Arka planda dinleyen hasat işçileri endişeli. İşçilerden biri, “Bu işe pek çok insan bağlı” diyor. “Şoförler, toplayıcılar, fabrikalar, işçiler, satıcılar var. Fındık çiftçileri artık kar etmezse bir noktada tamamen dururlar. Birçoğu zaten büyük şehirlere taşındı.”
Daha fazla iklim adaptasyonu
Bir kısır döngü: İklim uzmanı Kurnaz, iklim değişikliğinin sonuçlarına dayanabilmek için gelecekte eskisinden daha fazla önlem alınması gerekeceğini söylüyor. “Örneğin mart ve nisan ayları dondan korunma açısından giderek önem kazanıyor. Çiftçi bu dönemde bazı önlemler alırsa hasat kurtarılabilir.” Olasılıklar arasında sulama veya duman oluşumu yer alır. “Fakat çiftçi ya da hasat işçileri o sırada başka bir şehirdeyse o zaman hiçbir şey yapılamaz.”
Don geldiğinde Z S tarlalarındaydı ama zararı büyüktü. Devletten daha fazla destek talep ediyor: “Ülkemizde yüzlerce ziraat fakültesi var, sorunun bu düzeyde siyasetçiler tarafından çözülmesi gerekiyor. Bu sorunu tek başına biz çiftçiler çözemez.” Aksi halde Karadeniz fındığının geleceğini pek göremediğini söylüyor.
Türkiye, uluslararası alanda açık ara en büyük fındık üreticisidir. Şimdi başka yerler aranıyor; örneğin Fransa veya İtalya’da.
Devlet başkani çiftçilerimizi unuttu! Köylülerimizin acilen desteğe ihtiyacı var.
Bir yanıt yazın