“Gemini’a (Google yapay zeka uygulaması) şu soruyu sordum: Yüksek seçim kurulunun onayladığı CHP kurultayını bir asliye hukuk mahkemesinin mutlak butlan gerekçesi ile iptal etmesi ve istinaf mahkemesinin bu kararı onaması hukuka uygun mudur?”
Verdiği cevap şu:
Yüksek Seçim Kurulu (YSK) denetiminden geçerek kesinleşmiş bir siyasi parti kurultayının, bir adli yargı mercisi olan Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından “mutlak butlan” gerekçesiyle iptal edilmesi ve bu kararın İstinaf Mahkemesi (Bölge Adliye Mahkemesi) tarafından onanması, Türk anayasa düzeni, seçim hukuku ve Siyasi Partiler Kanunu (SPK) açısından hukuka uygun değildir ve ciddi bir yetki aşımı (fonksiyon gaspı) teşkil eder.
Bu durumun hukuka aykırı olmasının temel gerekçeleri anayasal ve yasal mevzuat çerçevesinde şu şekildedir:
1. Anayasa Madde 79 ve YSK’nın Kesin Yetkisi
Anayasa’nın 79. maddesi uyarınca, seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma, seçim süresince ve seçimden sonra seçim konularıyla ilgili bütün şikayet ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama yetkisi münhasıran Yüksek Seçim Kurulu’na (YSK) aittir.
Anayasa m. 79/2: “Yüksek Seçim Kurulunun kararları aleyhine başka bir mercie başvurulamaz.”
Siyasi partilerin genel merkez organlarının seçimi (büyük kongre/kurultay), Siyasi Partiler Kanunu’nun 21. maddesi gereğince yargısal denetim altında (İlçe Seçim Kurulu başkanlığı gözetiminde) yapılır. Bu seçim süreçlerine yapılacak itirazları karara bağlama yetkisi de sırasıyla İlçe, İl ve nihai olarak Yüksek Seçim Kurulu’na aittir. YSK bu kurultay sonuçlarını onaylayıp kesinleştirdikten sonra, adli bir mahkemenin bu işlemleri iptal etmesi Anayasa’nın 79. maddesinin açık ihlalidir.
2. Siyasi Partilerin Denetiminde Anayasa Mahkemesi’nin Münhasır Yetkisi
Anayasa ve Siyasi Partiler Kanunu, siyasi partilerin faaliyetlerinin ve iç işleyişinin hukuka uygunluğunu denetleme yetkisini adli mahkemelere (Asliye Hukuk Mahkemelerine) değil, yüksek yargı organlarına vermiştir.
Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verme yetkisi yalnızca Anayasa Mahkemesi’ndedir (AYM).
Siyasi partilerin kanuna aykırı faaliyet ve kongreleri hakkında inceleme yapma, ihtar çekme veya tedbir talep etme yetkisi ise Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na aittir.
Adli yargı mahkemelerinin, bir siyasi partinin en üst irade beyanı olan büyük kongresini (kurultayını) iptal ederek parti yönetimini düşürme veya organlarını işlevsiz kılma yetkisi yasal olarak yoktur.
3. “Mutlak Butlan” ve Genel Hükümlerin Yanlış Uygulanması
Asliye Hukuk Mahkemeleri bu tarz kararlarda genellikle Türk Medeni Kanunu (TMK) ve Dernekler Kanunu’ndaki genel hükümlere (örneğin dernek genel kurullarının iptali prosedürlerine) dayanarak “mutlak butlan” (hukuken hiç doğmamış sayılma) argümanı üretmektedir. Ancak bu hukuken sakattır:
Özel Kanun Genel Kanunu Azaltır (Lex Specialis Derogat Legi Generali): Siyasi Partiler Kanunu’nun 121. maddesi, Medeni Kanun ve Dernekler Kanunu hükümlerinin ancak “bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde” uygulanabileceğini söyler.
Siyasi parti kurultayları ve seçimleri, SPK Madde 21’de özel ve ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Seçim yargısı ve kurulları özel bir denetim mekanizması öngördüğü için, dernekler için geçerli olan adli yargıda iptal davası yolu siyasi parti kongrelerindeki seçimler için uygulanamaz.
Summary
Özetle; YSK tarafından denetlenmiş ve kesin karara bağlanmış bir kurultay iradesinin, genel görevli adli mahkemeler (Asliye Hukuk ve Bölge Adliye Mahkemesi) tarafından iptal edilmesi; “Seçim Yargısı” ile “Adli Yargı” arasındaki yetki sınırlarının aşılması anlamına gelir. Hukuk sistemimizde adli mahkemeler, kendilerine kanunla açıkça yetki verilmedikçe siyasi partilerin egemenlik ve yönetim hakkını ortadan kaldıracak nitelikte esasa ilişkin iptal kararları veremezler.”…
Bir yanıt yazın