“Çıktık açık alınla on yılda her savaştan;/On yılda on beş milyon genç yarattık her yastan./ Basta bütün dünyanın saydığı Başkumandan;/ Demir ağlarla ördük Ana yurdu dört bastan.”
Türkiye Cumhuriyeti, 24 Mayıs 1924 tarihinde, Lozan Antlaşması’ndan yalnızca on ay sonra yabancılara ait demiryollarını millileştirmişti.
Başta Atatürk ve Behiç Erkin olmak üzere Kurtuluş Savaşı ve sonraki sürecin kahraman demiryolcuların aziz anıları önünde saygıyla eğiliyorum.24.5.2026 Pazar
102.YIL DÖNÜMÜNDE ANIMSATMALAR:
* Türkiye Cumhuriyeti kurulduğunda (1923 yılında) ülke sınırları içerisinde Osmanlı döneminde yabancı devlet şirketlerine verilmiş imtiyazlarla yapılmış 4.112 kilometre demiryolu hattı vardı.
* Osmanlı devletine ait “milli” bir demiryolu yoktu.
1923 YILINDA DEMİRYOLLARININ MÜLKİYET VE YÖNETİM ŞEKLİ:
– İngiliz, Fransız ve Alman şirketleri tarafından 3.756 km demiryolu işletilmekteydi.
– Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki (Erzurum-Sarıkamış-Sınır) bu hatlar, işgal yıllarında Ruslar tarafından 356 km dar hat olarak yapılmıştı
MİLLİLEŞTİRİLMESİNDEN SONRA 1938’E KADAR SÜREÇTE DEMİRYOLU:
– TBMM’nce, 24 Mayıs 1924 tarihinde çıkarılan 506 sayılı yasa ile demiryolları millileştirilmiş
– Tamamen yerli ve milli imkanlarla yeni 2.815 kilometre yeni hat yapılmış
– 1938 yılına gelindiğinde ise toplam demiryolu hattı uzunluğu millileştirilenlerle
birlikte 6.927 kilometreye ulaştırılmıştır.
MİLLİLEŞTİRİLMESİNDEN 102 YIL SONRA DEMİRYOLLARININ DURUMU:
Türkiye’de şu an itibarıyla toplam 13.919 kilometre çalışır halde ulusal demiryolu hattı bulunmakta.
-11.668 kilometre konvansiyonel (klasik) tren hat,
-2.032 kilometre yüksek hızlı tren hat,
– 219 kilometre de hızlı tren hattı bulunmakta.
1923-2026’YA 103 YILIN MUHASEBESİ:
-1923’DEN 1938’e değin 15 yılda Türkiye’de 6.927 kilometreye milli demiryolu oluşturulmuş,
– Çok partili demokrasiye geçirildiği 1946’ dan 2026 yılına kadar geçen 80 yılda ise 13.919 kilometre ulaşmış demiryollarımız var.
– Günümüzde Türkiye’de karayolu taşımacılığının payı % 90,6 ; demiryolunun payı ise % 4,5 ; denizyolunun payı ise %3,5 dolayındadır.
(BU YAZI DERLEMEDİR)
Bir yanıt yazın