Donald Trump yıllarca dünyaya aynı karakteri sattı:
Masaya yumruğunu vuran adam.
Kimseye boyun eğmeyen lider.
Sürekli tehdit eden, bağıran, küçümseyen, ezmeye çalışan politik patron.
Rakiplerini lakaplarla aşağılayan,
kameraları kendi sahnesine çeviren,
diplomasiyi emlak pazarlığına dönüştüren bir gösteri figürü…
Ama dünya siyasetinde bazı masalar vardır ki orada ses yükseltmek yetmez.
Çünkü karşındaki kişi senden daha sakin olabilir,
daha sabırlı olabilir,
ve en önemlisi:
gücünü bağırarak değil, hissettirerek kullanıyor olabilir.
Trump’ın son Xi Jinping görüşmesi tam da böyle bir fotoğraf verdi.
PEKİN’DEKİ SOĞUK DENGE
Trump Çin’e giderken yine her zamanki büyük lafları taşıyordu:
ticaret,
güç,
Amerikan üstünlüğü,
sert pazarlık…
Ama Pekin’de ortaya çıkan görüntü başka bir şeydi.
Xi Jinping konuşurken acele etmeyen,
yüz ifadesi değişmeyen,
kontrolü elden bırakmayan bir devlet refleksi sundu.
Trump ise alıştığı televizyon sahnesini bulamadı.
Çünkü Xi, Trump’ın en sevdiği alanı elinden aldı:
kaos.
Trump karmaşada güçlenen bir figürdür.
Sürekli baskı kurar.
Karşı tarafı psikolojik olarak dağıtmaya çalışır.
Rakibini ritimsiz bırakır.
Ama Xi tam tersidir.
O konuşmaz; bekler.
Bağırmaz; soğutur.
Gösteri yapmaz; zamanı kullanır.
Bu yüzden görüşmenin sonunda ortaya çıkan görüntü,
Trump’ın alışılmış “alfa lider” görüntüsünden çok uzaktı. Bazı yorumcular Trump’ın bu görüşmede alışılmadık ölçüde temkinli ve yumuşak bir ton kullandığını belirtti.
GÜÇ KARŞISINDA DEĞİŞEN ADAM
Trump’ın siyasal karakterinin temelinde bir şey vardır:
Karşısındaki zayıfsa saldırır.
Karşısındaki güçlüyse pazarlamacıya dönüşür.
Bunu Avrupa liderlerinde yaptı.
Bunu NATO görüşmelerinde yaptı.
Bunu iş dünyasında yıllarca yaptı.
Ama Xi Jinping karşısında aynı Trump yoktu.
Çünkü Çin artık Trump’ın küçümseyebileceği eski Çin değil.
Ekonomik olarak devasa,
teknolojik olarak agresif,
askeri olarak sabırlı,
jeopolitik olarak uzun vadeli düşünen bir güçten söz ediyoruz.
Trump bunu gördü.
Bu yüzden Pekin’deki görüntülerde sürekli “iyi ilişkiler”, “dostluk”, “harika lider”, “iki büyük ülke” gibi ifadeler öne çıktı. Trump görüşmenin ardından Xi için “great leader” ifadelerini kullandı ve zirveyi “G-2 moment” diye tanımladı.
Çünkü sertlik söylemiyle kurduğu karakter,
gerçek güç merkezlerinden biriyle karşılaşınca ton değiştirdi.
TAYVAN MASASI VE SESSİZ GERİ ÇEKİLME
Görüşmenin en kritik başlıklarından biri Tayvan’dı.
Xi Jinping bu konuda son derece net mesajlar verdi.
Çin tarafı, Tayvan meselesinin iki ülke ilişkilerindeki en hassas konu olduğunu ve yanlış adımların çatışmaya yol açabileceğini açık biçimde söyledi.
İşte tam burada Trump’ın klasik siyasal tiyatrosu duvara çarptı.
Çünkü sosyal medya mitinglerinde sert görünmek kolaydır.
Ama küresel güç dengesinin merkezindeki bir devletle masaya oturunca,
retorik tek başına işe yaramaz.
Trump’ın görüşme sonrası alışılmış agresif özgüvenini göstermemesi birçok yorumcu tarafından dikkat çekici bulundu.
Ve aslında bu,
modern siyasetin en çıplak gerçeklerinden birini gösterdi:
Televizyonda güçlü görünmek,
gerçek güç karşısında güçlü olmak anlamına gelmiyor.
XI’NİN GÜCÜ NEDEN FARKLI?
Xi Jinping’in gücü karizmadan değil,
sistemden geliyor.
Trump kişisel gösteriyle yükselen bir figür.
Xi ise devlet aklıyla hareket eden bir yapı.
Trump’ın gücü gündemdir.
Xi’nin gücü zamandır.
Trump her gün görünmek zorunda.
Xi yıllarca bekleyebilir.
Trump alkış ister.
Xi sonuç ister.
Bu yüzden Pekin’deki fotoğraf aslında iki adamın değil,
iki farklı güç anlayışının fotoğrafıydı.
Bir tarafta medya çağının gürültülü lideri.
Diğer tarafta sessiz ama ağır bir devlet makinesi.
Ve o masada sessizlik,
gürültüyü yendi.
TRUMP’IN EN BÜYÜK YENİLGİSİ
Trump’ın en büyük yenilgisi ticarette ya da diplomaside değildi.
En büyük yenilgisi,
yarattığı karakterin sınırlarının görünmesiydi.
Çünkü “kimseye boyun eğmem” siyaseti,
gerçek bir küresel dengeyle karşılaşınca çatlamaya başladı.
Pekin’deki görüntü şunu gösterdi:
Trump aslında güçten çok,
güç görüntüsünü yönetebilen bir siyasetçiydi.
Ama Xi Jinping gibi soğukkanlı,
uzun vadeli,
devlet merkezli bir lider karşısında
o gösteri dili etkisini kaybetti.
Ve geriye şu fotoğraf kaldı:
Yıllarca dünyaya korku satan adamın,
gerçek güç masasında ilk kez dikkatli konuşmak zorunda kaldığı bir an.
Bir yanıt yazın