Pentarşi kelime olarak beşli yönetim anlamına gelmektedir. Kiliselerin daha kolay yönetilmesi için ortaya çıkmıştır. I. Justinianus döneminde başlayan bu uygulama Roma İmparatorluğu’ndaki Hristiyanlığı beş episkopos bölgesine ayırıyordu: Kontantinople, Roma, Antioch (Antakya), Kudüs ve İskenderiye. İmparatorluğun daha doğusundaki (Sasaniler gibi) Hristiyanlık, sapkınlık sayıldığı için dışlanmış konumdaydı.
Roma kilisesinin eşitler arasındaki birincilik (primus inter pares) durumu vardı ve bu Bizans Papalığı döneminde de kağıt üzerinde bozulmadı. Doğu Roma’nın 200 yıl boyunca Papa’yı atamasından dolayı bu dönem Bizans Papalığı olarak anıldı.
1054 yılında ise “Büyük Ayrışma” adlı verilen, Roma ve Konstantinople kilisilerinin birbirlerini karşılıklı aforoz etmesiyle Hristiyanlık Katolik-Ortodoks olarak iki mezhebe ayrıldı. 1204’de Haçlı Seferleri’nde İstanbul’un yağmasıyla bu ayrılık tamamen kesinleşti öyle ki Doğu Roma’nın son mesazonu (başbakan) Lukas Notaras meşhur “Latin serpuşu görmektense Türk sarığı görmeyi yeğlerim” sözünü söylemiştir.
Bir yanıt yazın