Türkiye’nin genel durumuna ilişkin,Cumhuriyet’in ilanın ikinci ve yüz ikinci yılına ait neler unutulmamalı?
Amasya Genelgesi’nde ve 1921 Anayasa’sında(1.md.) “Egemenlik kayıtsız koşulsuz milletindir” ifadelerinin yer alması kurulacak devletin yönetim biçiminin “Cumhuriyet” olacağını öngörmektedir.
Anayasanın 2. maddesinde “BMM milletin yegâne ve gerçek mümessilidir” ve 3. maddesinde ise “Türkiye Devleti Büyük Millet Meclisi tarafından idare olunur” denilmektedir.
Çünkü: Egemenlik kendisine denk başka bir iktidar tanımaz. Meclisin saltanatın ve hilafeti kaldırması yalnız siyasi değil, hukuksal bir karardır da. Ulus egemenliği ile kişi egemenliği yan yana yürümez, yürürse de devlet olmazdı!
CUMHURİYET YÖNETİMİ İLANIN İKİNCİ YILINDA TÜRKİYE’DE GENEL DURUM:
· Cumhuriyet’in 1.yıldönümünde (29 Ekim 1924 ) iç ve dış siyasette pek çok belirsizlik ve sorun bulunmaktadır.
· İngilizlerin kışkırttığı Nasturilerin 11 Eylül’de Doğu Anadolu’da Türk ordusunun karşı başlattığı harekat 28 Eylül’de bastırılsa da etkileri sürmektedir
· Musul sorunu nedeniyle İngiltere 9 Ekim’de Türkiye’ye nota verir.
· Ülkenin iç siyaseti de gergindir.
– Rauf Orbay İzmir’dedir.
– Nasturi ayaklanmasında Doğuda bulunması gereken I. Ordu Müfettişi olan Kâzım Karabekir, İzmir’dedir.
– Ali Fuat Cebesoy Paşada İzmir’e gelmiştir.
– 24 Eylül’de yaptıkları toplantıda yeni parti kurma kararı alırlar.
– Dört ay önce milletvekilliğinden istifa eden Refet Bele Paşa da siyasete döner.
– 2024 Ekim ayı başında yeni partinin kuruluşu kamuoyuna duyurulur.
· Türkiye, Musul konusunda İngiliz tehdidine karşı askeri önlemler planlarken 26 Ekim’de Karabekir Paşa ordu müfettişliğinden istifa eder. Milletvekili olarak kalmayı tercih eder.
· Ali Fuat Paşa da 30 Ekim’de istifa ederek onlara katılacaktır.
· Milli Mücadele günlerinde Yunanla işbirliği yapıp, onlarla Atina’ya kaçan Ermeni general Antranik’in Türkiye’ye soktuğu suikastçı altı Ermeni İstanbul’da yakalanarak vahim bir suikast önlenir.
· 14 Ekim’den beri hastanede yatan Atatürk’ün “Fikir Babam” dediği Mehmet Ziya Gökalp’in(* ) 25 Ekim sabahı ölüm haberi Gazi’yi de Türk milleti de yasa boğar.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı sabahı bütün iç, dış sorunlar şimdilik bir kenara konur ve bütün yurtta büyük bir coşkuyla kutlanır.
Ankara’da
· Bayram resmi töreni saat 14.00’te başlar.
· Hükümet üyesi bakanlar “sıtmadan mustariptir Başbakan İsmet Beyin eksikliğin” o gün siyah ceket pantolon ve siyah kalpaklı Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal’e tebriklerini sunar.
· Gazi saat 15.00’e kadar TBMM’deki odasında tebrikleri kabul eder.
· “Halktan arzu buyuran kişiler” de Cumhuriyet gururunu onunla paylaşır.
· Kutlamaya gelen kadınların coşkusu ise Cumhurbaşkanının en mutlu anlarından olur.
· Sonra resmi geçit töreni başlar…. Güneşte parlayan süngüleriyle disiplin içinde ilerleyen askerler Cumhuriyet ordusunun simgesidir.
· Ankara halkı ise havanın kararmasıyla başlayan fener alayıyla gece boyu Cumhuriyet kutlamalarını iliklerine değin duyumsar.
Cumhuriyet’in birinci yaşı bütün ülke büyük bir coşkuyla kutlanır.
· İstanbul’u muhalefet odağına çeviren yeni parti kuran üç paşaya karşı Valilik eşgüdümünde devlet erkanı görkemli kutlama programları tertipler.
· Milli Mücadele’nin yükünü çeken Kastamonu’da duygu ve coşku tarifsizdir. İstanbul’dan kaçıp Anadolu’ya geçmek isteyen aydınlar, milletvekilleri, asker, mühimmat, silah hep bu şirin kentin ev sahipliğiyle kucaklaşmıştır.
· İzmir’de, Yunan zulmünün yüzlere yerleşen acısı içe atılmış gözler, yüzler gülmektedir
· Bartınlıların neşesi ise sabahtan sabaha sürer.
CUMHURİYET YÖNETİMİ İLANININ YÜZ İKİNCİ YILINDA TÜRKİYE’DE GENEL DURUM:
· Cumhuriyet’in 102. yılında da (29 Ekim 2025 ) iç ve dış siyasette pek çok belirsizlik ve sorun bulunmaktadır.
· AB(D)’nin BOP (Büyük Ortadoğu Proesi) enstirumanı terörist PKK ve onun Meclisteki bukalemun uzantısı DEM(HDP) el üstünde tutulmaktadır.
· NATO’dan müttefiki ABD ve AB yurdumuzdaki ve Eğe, Akdeniz’den askeri üs/tesislerle Türkiye kuşatmış durumdadır.
· Ülke iç dinamikleri eliyle ABD’ye kaçırılan terör örgütü FETÖ’nün elebaşı F.Gülen Türkiye’ye teslim edilmez.
· 15 Temmuz 2016’da Gldayo’nun kullanışlı enstrumanı FETÖ eliyle Türkiye’de darbe girişimi başarısızlığa uğrar.
· NATO’da görevli çeşitli rütbelerdeki 237 FETÖ’cü Türkiye’ye teslim edilmez.
· Doğu Akdeniz’de milli çıkarlarını koruyan Türk donanması karşısında NATO üyesi devletlerin deniz güçleri yer aldı.
· Tüm bunlara karşın Türkiye’nin Karadeniz’de kıyıdaş ülkeleri Romanya ve Bulgaristan’ın NATO’ya alınmasının jeopolitik sakıncaları yeterli görmemiş olmalı ki TBMM’deki iktidar ve muhalefet partileri 2023 yılında Finlandiya’nın, 2024 yılında İsveç’in girişini hep birlikte onaylar.
· Güney Kıbrıs Rum Kesimine(GKRY) yerleşen NOTO ülkelerinin dostane olmayan tutumları ayyuka çıkmıştır.
Ülken iç siyaseti de 102 yıl önce olduğu gibi çok gergindir.
· İktidar partisi ve ana muhalefet partisi iç ve dış dinamiklerin desteğini almak için her türlü yol, yöntemi meşru saymaktadır.
· R.T.E başına olduğu AKP iktidarı ana muhalefeti “yerli ve milli” olmamakla, Türkiye’yi Batı’ya şikâyet etmekle suçlamakta.
· Ana muhalefet partisi CHHP sözcüleri ise “ R.T.E’nin BOP eşbaşkanlığını” anımsatarak, kimi zaman iktidarın Batı’ya verdiği tavizleri listeleyerek, suçlamalara karşılık vermekte.
· Ama gerçekçi değerlendirme yapıldığına Batıcılıkta, Atlantikçilikte, NATO’culukta, Avrupacılıkta AKP ile CHP birbiriyle rekabet etmekte olduğu söylenebilir.(1)
Unutmayalım, ülke ve milletin yaşadığı olumsuzlukları bir an için dahi olsun unutmayalım.
Her şeye karşın bu bayramda da Cumhuriyetimizin değerlerini doyasıya günler boyu yaşayalım.
Mutlu Cumhuriyet bayramımız kutlu olsun….29.10.2025 Ç.ba
(BU YAZI DERLEEMEDİR)
(* ) Gazi ,Mehmet Ziya Gökalp’in 25 Ekim sabahı ölüm haberini aldığında eşi Vecihe Hanım’a gönderdiği mektupta özetle , “Muhterem eşiniz Ziya Gökalp Bey’in bütün Türk âlemi için pek acı bir kayıp teşkil eden ebedi yokluğundan doğan taziyetkârane hissiyatımı ve Türk milletinin samimi ve kalbi üzüntüsünü zatı ismetanelerine arz eder ve Türk millet ve hükümetinin bu büyük mütefekkirin ailesi hakkındaki müşfikane hissiyatını temin ederim” demektedir.
(1) M.Ali Güller’in Avrupa’ya jandarmalıkta AKP-CHP rekabeti yazısından
Bir yanıt yazın