Hayalet savaş uçaklarının radarla donatılmasının 2028’e kadar sürmesi bekleniyor.
Daha Şubat 2026’da, en yeni F-35’lerin radarsız olarak teslim edildiğine dair söylentiler ortaya çıkmıştı. O dönemde ABD Hava Kuvvetleri bu iddiaları kesin bir dille reddetmişti. Ancak artık durum resmileşti: Bu hayalet savaş uçaklarından bir kısmı, üretici firma Lockheed Martin tarafından radarsız olarak teslim edildi.
Bu bilgi, *The War Zone* (TWZ) tarafından aktarıldığı üzere, F-35 Ortak Program Ofisi (JPO) Başkanı Korgeneral Gregory Masiello’dan geldi. JPO, ABD ordusunun tüm kuvvetlerindeki F-35 filosunun yönetiminden sorumludur. Masiello, bir komite oturumu sırasında Senatör Mark Kelly tarafından F-35’lerin durumuyla ilgili sorulara yanıt verdi.
ABD Deniz Piyadeleri, radarsız F-35’ler teslim aldı.
“Deniz Piyadeleri radarsız uçaklar teslim aldı. Bu doğru mu?” diye soruyor Kelly. Masiello, “ABD Deniz Piyadeleri için, üzerinde radar takılı olmayan altı uçağı teslim aldık. Bu doğru,” diye yanıtlıyor.
Masiello bunun nedenini de doğruluyor: yeni AN/APG-85 radarı. Bu sistem yıllardır gecikmelerle boğuşuyor. Mevcut planlara göre, halihazırda F-35’lerde kullanılan AN/APG-81 radarının yerini alacak olan AN/APG-85’in teslimatı en erken Nisan 2028’de gerçekleşecek. Sonuç olarak, F-35’ler yaklaşık iki yıl boyunca yalnızca çok sınırlı bir harekat kabiliyetine sahip olacak.
Radarsız bir F-35 gerçekten de harekat kabiliyetine sahip mi?
Kelly, “Bu uçakların radar olmadan tam anlamıyla operasyonel olmadığını varsayıyorum, değil mi?” diye soruyor. Masiello, “Tam anlamıyla operasyonel sayılabileceklerini sanmıyorum,” diye yanıtlıyor. Kelly, ” ‘Sanmıyorum’ mu diyorsunuz? Radarı olmayan bir F-35’in tam anlamıyla operasyonel bir uçak olabileceği bir senaryo hayal bile edemiyorum,” diyerek itiraz ediyor; ancak Masiello’dan bir yanıt alamıyor.
Radarı olmayan modern bir savaş uçağı fiilen “kör” sayılır; pilotun ya görsel olarak uçması ya da —eğer mevcutsa— kızılötesi tabanlı elektro-optik hedefleme ve nişan alma sistemleri gibi diğer sistemlere bel bağlaması gerekir. Yine de F-35, radar olmaksızın —en azından temel düzeyde bir kapasiteyle— görevlerde kullanılabilir. Çok İşlevli Gelişmiş Veri Bağı (MADL) sayesinde, uçakların MADL menzili içinde kalmasını sağlayacak kadar yakın bir formasyonda uçulması koşuluyla, radar donanımlı bir F-35’ten radar verisi alabilir.
Bununla birlikte, sürekli olarak formasyon halinde uçmak, tespit edilme olasılığını artırdığı için bir risk oluşturabilir. Örneğin çatışma sırasında, lider uçağın karşı tedbirleriyle rotasından saptırılan bir füze, hemen ardından yakınında uçan ikinci bir F-35’e kilitlenebilir. Ayrıca, her uçak kendi radarıyla donatılmadığı için taktiklerin de buna göre uyarlanması gerekir.
Buna ek olarak, F-35’in radarı, uçağın elektronik harp yeteneklerinde kilit bir rol oynar. Tek bir büyük anten yerine yüzlerce küçük antenden oluşan bir AESA radarı olarak bu sistem, tıpkı bir sinyal karıştırıcı (jammer) gibi işlev gören, hedefe yönelik ve yüksek güçlü darbeler yaymak için kullanılabilir. Bu özellik, radar güdümlü füzelerin veya hava gözetleme sistemlerinin “kör edilmesini” sağlar. Radar olmadan bu koruyucu önlem kaybedilmiş olur.
Eski radar neden kurulmuyor?
F-35’lerin radarsızken de uçuşa elverişli kalmalarını sağlamak amacıyla, uçakların burnuna balast yerleştiriliyor. Bu uygulama, eksik olan AN/APG-85 radarının ağırlığını telafi ederek uçağın uçuş karakteristiklerini koruyor. Radarsız uçmak yerine, daha eski model olan AN/APG-81’i monte etmek daha mantıklı olmaz mıydı?
Bu kesinlikle daha mantıklı olurdu ancak daha maliyetli bir seçenekti. AN/APG-85’in F-35’e monte edilmesi için gereken donanım, AN/APG-81 ile uyumlu değildir. “Block 4” konfigürasyonuyla halihazırda teslim edilmekte olan “Lot 17” kapsamındaki yeni F-35’ler “Block 3” standardındaki AN/APG-81 radarıyla donatılsaydı, bu durum teslimat takvimlerini aksatırdı. Dahası, yeni radar kullanıma hazır hale geldiğinde, kapsamlı modifikasyon işlemleri için uçakların üreticiye geri gönderilmesi gerekirdi; bu da hem zaman hem de para kaybı anlamına gelirdi.
Üretici firma Lockheed Martin bu durumun farkında. Bir rapora göre şirket geçen yıl, hem AN/APG-81 hem de AN/APG-85 ile uyumlu bir radar montaj sistemi geliştirebileceğini belirtmişti. Ancak bu sistem, teslimatlarına 2028’de başlanması planlanan F-35 partisinin yer aldığı “Lot 20” aşamasına kadar hazır olmayacaktı; ki o tarihe gelindiğinde AN/APG-85’in de halihazırda kullanıma sunulmuş olması bekleniyor.
Muhtemelen tüm F-35 modelleri etkileniyor.
Masiello, Deniz Piyadelerinin radarsız uçaklarının hangi F-35 tipine ait olduğunu belirtmedi. ABD Deniz Piyadeleri hem dikey kalkış ve iniş (VTOL) yapabilen F-35B’yi hem de uçak gemisi tabanlı F-35C varyantını kullanıyor. Daha önce radarsız F-35B’ler hakkında söylentiler çıktığı için, bunların büyük olasılıkla ikincisi olduğu düşünülüyor.
Lot 17 ve sonrasındaki ABD silahlı kuvvetleri için üretilen jetler Block 4 platformuna dayandığı için, sadece Deniz Piyadeleri değil, ABD Hava Kuvvetleri (F-35A) ve ABD Donanması (F-35C) da başlangıçta radarsız yeni hayalet savaş uçaklarını alacak gibi görünüyor. Yabancı müşteriler bundan etkilenmiyor, çünkü şu anda sadece ABD’nin AN/APG-85 radarı ile donatılmış F-35’leri alması planlanıyor.
Yetersiz soğutma kapasitesi.
Yeni radarların teslimatı gecikirse, bir sonraki sorun kaçınılmaz görünüyor. Kelly, AN/APG-85’in tam işlevselliğe ulaşması için F-35’in sağlayabileceğinden daha fazla soğutma gücüne ihtiyaç duyduğunu duyduğu için, Blok 4 F-35’in soğutma kapasitesi hakkında bilgi istiyor. Masiello, “Bunu kademeli olarak artırmaya çalışıyoruz ve termal yönetim sistemi için uygun fiyatlı bir yükseltme bulmak üzere devam eden bir programımız var” diyor. Bununla birlikte, ilk büyük termal yönetim yükseltmesinin en erken 2031 yılına kadar, “Motor Çekirdeği Yükseltmesi”nin bir parçası olarak -yani yeniden tasarlanmış bir motor olarak- gerçekleşmesi beklenmiyor.
Bu durumun AN/APG-85’i nasıl etkileyeceği konusunda ayrıntı vermeyi reddetti. Gizli olmayan bir duruşmada radarın performansı hakkında herhangi bir bilgi veremedi. AN/APG-85 hala gizli olduğu için, selefine göre neleri daha iyi yapabileceği konusunda somut bir bilgi yok. Genel olarak, AN/APG-85’in hem havada hem de yerde nesneleri tespit etmede (Sentetik Açıklıklı Radar – SAR olarak), yüksek çözünürlüklü yer taramaları yapmada ve elektronik savaş aracı olarak daha yüksek performans göstermesi bekleniyor.
Selen Atasoy
Not:
Bu şeytani Trump, 7-8 Temmuz da bu eski uçakları bize zorla satmaya çalışacak..! Ancak sorun yedek parçalarda ve bunlar çok pahalı.
Dahası, ABD keyfi olarak uçağın havalanmasini nı reddedebilir. Sorunlar bitmek bilmez.
İsviçreliler, havada geçirdiği zamandan daha fazla zamanı yerde geçiren bu işe yaramaz uçağı satın alacak kadar aptal. Bu da devletlerin zaten bu uçağı satın aldığını doğruluyor.
Tipik Amerikan ürünleri, hatta arabalar bile, kalitesizdi.
ABD füzelerinin hedeflerini vurması mucize gibi. :))
F-35’lere bu kadar para harcamak tam bir para israfı ve aptallık.
Eğer Türkiye bu anlaşmayı Trump’ı memnun etmek için imzalarsa, Amerika cehenneme gitsin, imzalayanlarda.
Bu bardağı taşıran son damla olur.
Eğer Trump bu satış dalgasıyla Amerikan borsasını kurtarmayı amaçlıyorsa, umarım hepsi yerin dibine batar.
Trump, kendi yöntemleriyle Türkleri aptal yerine koyuyor.
Bir yanıt yazın