Ülke dışında gelişen İran Türk nesri de etkisiz durumda kalmıştır. Çünkü ülke dışında gelişen hikâye ve roman normal gelişim çizgisini devam ettirmiştir. Hâlbuki ülke dâhilinde durum farklı olmuştur. Onlarca engelle karşı karşıya kalan hikâye ve
roman normal gelişimini devam ettirmek bir yana gerilemek durumda kalmıştır. Hâl böyle olunca ülke dışında gelişen roman ve hikâye, ülke içinde fazla talep bulamamıştır. Bu yüzden hikâye ve roman bütün dünyada geçirdiği normal gelişim seyrini çok kısa zamanda bazı eksikliklerle tamamlamak zorunda kalmış ve post
modernizme geçmiştir. Özellikle genç yazarlar, post modern anlatımın üstü örtülü, alıntı ve raslantıların arkasına saklanma, hayalî kurgugulama özelliklerinden faydalanarak yazmaya başlamışlardır.
Zaman zaman modern, zaman zaman post modern özellikle hikâye ve roman yazan genç yazarlar arasında şunları sayabiliriz:
Yusuf Behnemun Dalğın (d. 1952), Ali Hüseyinzâde Taşkın (d. 1955), Eyvaz Taha (d.1957?), İsmail Hadi (d. 1958), Ali Rıza Zihak (A. Ağçaylı) (d. 1959), Nigâr ┬iyavî (d. 1960), Ağşin Ağkemerli (Muhammet Taki Kasım) (d. 1961), Feriba Vefi (d. 1962), İsa Yegâne (d. 1967), Behruz İmanî (d. 1965), Abdurrahman Diyeci (d.
1967), Resul Kurbanî Mukaddem (1967), Nesrin Şirmehemmedzâde (d. 1970), Mehemmed Rıza Levayî (d. 1971), Mahmud Mehdevî (d. 1972), Hamid Rüstemî Arġış (d. 1974), Atilla İskendanî (d. 1975), Muhammed Subhdil (d. 1977), Rıza
Kâzimî (d. 1977), Ramin Cehangirzâde (d. 1977), Süleyman Ceferî Gülnaz (d. 1978), Melihe Ezizpur (d. 1979), Ali Abbasî (d. 1980), Aydın Araz (d. 1982), Duman Erdem (d. 1983), Rıza Abdî (d. 1984), Hamid Ahmedî (d. 1985), Adil ╛ulipur (d. 1987), Ali Nuri (d.1987), Abdülmecid Çavuşizâde ( d. 1988?), Muhammed Rezzagi, Ali Asger Ocaklu, Allahverdi Muhammedî Zola, Azem Gaib, Aziz Muhsinî, Bağır İftihari, Ekber Azad, Elçi, Emir Nasiri, Güneş, H. M. Garib, Hamid Arğış, Hamid Mehmetzâde, İbrahim Reşidi Savalan, Mehrdad Kâviyanpur, Mözünzade Heyyulu İlgar, Muhammed Rıza Feridî, Murteza Selmanî, Nasir Menzurî, Perviz Babazade, Resul Melekzade, Rıza Alizade, Rıza Feridi, Rübabe Gulizade, Saleh Kenende Serderud Hüsrev, Sara Mehemmed Rıza, Şehram
Arazbarlı, Şerif Merdî, Ulduz Sadık…
Çağdaş İran Türk roman ve hikâyecilerinin en önde gelen isimleri arasında Ali Hüseyinzâde Taşkın yer almaktadır. Türk, Fars ve İngiliz dil ve edebiyatları ile birlikte milletinin durumunu ve taleplerini iyi bilen Taşkın’ın eserleri incelendiğinde ülkü ve ilkesine çok sadık olduğu görülmektedir. Zamanın değişen baskı ve mani türlerine gerekli tepki ve tavrı koyarak yoluna devam etmektedir. Eserlerinde yılların ihmaline ve kadrine uğramış halkını yeniden millet olma çizgisine getirmek için hürriyetin, istiklâlin, millet olmanın zorlu öğretilerini, hayalî, alıntı, raslantı kurgularının içinde halkın idrakine sunmaktadır.
Taşkın’ın, “Sevgi Damosu”, “Sarışın” ve “Bıçak ve Sümük (Kemik)” adlı romanlarında olsun “Kend Gelini” adlı kitabındaki hikâyelerde olsun halkın geri kalmışlığı, kırsal kesimdeki yöneticilerin zorbalıkları, eğitim öğretimdeki aksaklıklar ve adaletsizlikler, kadınların istismarı, küçük yaşta evlilik gibi konulara parmak basılmıştır. Bu eserlerin hemen tamımında Taşkın bir öğretmen kimliği ile ortaya çıkmakta ve Türk dili ve edebiyatı temel ürünlerini sunma ve öğretme gayreti göstermektedir.
Hukukçu olan ve 1970 yılından beri Urmiye adliyesinde çalışan Yusuf Behnemun Dalğın93 (d. 1952), çok erken yaşlarda Türkçe yazmaya başladığı hâlde eserlerini ancak 1979 İran Devriminden sonra yayımlayabilmiştir.
Şimdiye kadar “Dolama Yollar” (şiir), “Boğulmuş Hülyalar” (hikâye), “Yeşil Dözüm” (hikâye) ve “Dede Korkut Kitabının Sözlerine İzah” adlı deneme kitabı yayımlanmıştır. “Küller Külekler Eteğinde” hikâye kitabı ile “Hereye Gonan Güvercinler” adlı romanı baskıdadır.
Felsefe ve bediî nesir sahasında uzman olan Ayvaz Taha, yazı hayatına gazetecilikle başlamıştır. Muğanlı olan Taha, 1990 yılında Erdebil’de “Yol” dergisini çıkarmaya başlamış ve başyazarı olmuştur. Daha sonra Azerbaycan’da “Cahan” adlı bir dergi çıkarır ve bu derginin de başyazarlığını üstlenir. 2004 yılından itibaren ise Azerbaycan Demokratik Hükümeti döneminde Türkçe olarak yayımlanan “Yaprak” adlı gazeteyi çıkarmaya başlar.
Ayvaz Taha’nın çeşitli gazete ve dergilerde yayımlanmış pek çok makale, hikâye, deneme, çeviri ve fıkra yazıları vardır. Bu yazıların büyük ekseriyeti Türkçe bir kısmı ise Farsça ve İngilizce’dir. Yayımlanmış hikâyelerinden bazıları: “Boş Tabut”, “Diri Meyit”, “Bir
Otagda Beş Gonag”, “Arkadan Adam Gelir”, “Saat İşleyende Adam Gedecek”. Romanları: Kurşun Hardan Açıldı (Kurşun Nereden Atıldı) (2006) Ayvaz Taha’nın roman ve hikâyelerinin yanında, şiirin güzellik felsefesini ve Azerbaycan Türk şiirinin meselelerini işlediği “Şiir Varlık Evimdir”; yine İran Türkçesinin meselelerini işlediği “Sağlam Dil” ve İran Türkçesinin yanlışlıklarını işlediği “Nece Yazak? (Nasıl Yazalım?)” eserleri çok önemli çalışmalardır.
Prof. Dr. Ali. Kafkasyalı ”İRAN TÜRKLERİ” Kitabından alınmıştır.
Bir yanıt yazın