Ankara’nın başkent olması yasası 13 Ekim 1923 tarihinde Melis’te kabul edilmişti

Ankara’nın başkent olması yasası 13 Ekim 1923 tarihinde Melis’te kabul edilmişti.

Ankara’nın Başkent olmasının 102. yıldönümünü kutlu olsun. 13.10.2025 P.tesi

BAŞKENT OLMAYA VARAN SÜREÇ:

· Başkentler ülkelerin bütün siyasal, ekonomik, kültürel, idari, askerî, güvenlik vb. konularla değerlendirildiği, kararların alındığı hayat merkezleri veya başka bir deyişle beyinleridir.

·  Bu nedenle çoğu kez ülkelerin adından çok, o ülkenin başkentinin adı kullanılmış, başkentlerin esir düştüğü durumlarda devletlerin yıkıldığı da sık görülmüştür. 

· Ankara yaşanan tüm bu olumsuz koşullara karşın Osmanlının son deminde de  bir Türk şehirdir.

· İşgal tehlikesinden uzak görülmekle birlikte, Mondros Mütarekesi sonrasında İngiliz ve Fransız askerleri tarafından kontrol altına alınmıştı. ente gelen İtilaf Devletleri askerleri her yerde olduğu gibi burada tutuklamalara girişir. Tutukluların bir kısmını İstanbul’a gönderirler.

· Ankara’da 1919 Eylülünde açılan Müdafaa-i Hukuk-u Milliye merkezi aynı adla kazalarda kurulan örgütler düzenli bir eylem oluşturulması amacıyla merkeze bağlanır.

· Kentteki örgütlenme, Ali Fuat Paşa, Ankara müftüsü Rıfat (Börekçi) Efendi ve şehir aydınlarının birleşmesiyle kuvvetlendirilir. Tüm bu çabalara Ankara halkı da candan katılır.

·  Mustafa Kemal ve Heyet-i Temsiliye’nin Ankara’ya gelişinden itibaren Büyük Millet Meclisinin açılışına kadar gelecek tüm konukların konaklama ve yemek giderlerinin çoğunluğu buradaki Müdafaa-i Hukuk örgütünün parasal desteğiyle karşılanır.

· Mustafa Kemal’in Kurtuluş Savaşı’nı yürütmek için Ankara’yı merkez seçmeye yöneltir. Ankara’yı karargâh yapan Heyet-i Temsiliye hemen devletin sorumluluğunu üzerine alır.

· 23 Nisan 1920’de TBMM açılınca, bütün ulusun başvuracağı en yüce kat olur.

· Heyet-i Temsiliye’nin gelişiyle başlayan Ankara’nın fiilî başkentlik süreci, TBMM’nin açılışıyla hukuki bir durum kazanır.

· 2 Mayıs 1920’de yeni devletin ilk hükûmeti de kurulunca Ankara fiilen hükûmet merkezi olur.

· İç ve dış kararsızlıklara son vermek devletin başkentini bir an önce tayin edilmesi için 9 Ekim 1923’te Dışişleri Bakanı İsmet Paşa ve on dört arkadaşı tek maddelik “Türkiye Devletinin makar­rı idaresi Ankara şehridir” yasa tasarısını meclise sunar. Yasa tasarısı 10 Ekim’de Layiha Komisyonundan, yine aynı gün Anayasa Komisyonundan hızla geçti ve 13 Ekim 1923’te Meclis genel kuruluna geldi. Yapılan tartışmalardan sonra oy çokluğuyla kabul edilir.

· 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’in ilanından ve Halifeliğin kaldırılmasından (3 Mart 1924) sonra 20 Nisan 1924’te Türkiye Büyük Millet Meclisince kabul edilen Anayasa’nın 2. maddesinde Türkiye Devleti’nin başkentinin Ankara olduğu belirtilir. 

· Ankara’nın başkent olması Avrupa’da tepkilere neden olur. İngiltere, Fransa ve İtalya’yı da kendi yanına çekerek Türkiye Cumhuriyeti’ne ve onun başkentine karşı ortak bir cephe oluşturur.

· Genç Cumhuriyet egemenliğinden asla taviz vermez.

· Diplomatik temsilcilikler:

        1. Afganistan, Sovyetler Birliği, Polonya ve Yunanistan’ın elçilikleri Ankara’dadır.

        2. İngiltere olmak üzere diğer 18 devletin elçiliği İstanbul’dadır.

        Elçiliklerin Ankara’ya getirebilmesi için başta bedava arsa vermek olmak üzere çeşitli      kolaylıklar sağlanır.1927’de İstanbul’daki Türk Dışişleri Bakanlığı İrtibat Bürosunu da  kapattı. Bunu sonucu olarak da 1927’den itibaren Ankara’ya taşınan elçiliklerin sayısı her gün biraz daha arttı.

· Ankara’da hızlı bir imar faaliyetine girişildi. Yabancı uzmanlar getirilerek kentin gelecek yılları planlandı.

· Eğitim ve kültürel kurumlara öncelik verildi. Böylece Türk Devrimi’nin ortaya koyduğu değerlerin farkında, çağdaş bir insan tipolojisi de bu kentte yaratıldı.

· Aklımızda Bulunsun: 

1-Koleksiyoncular Derneği Kurucu Başkanı Korkut Erkan “Her şeyin başkenti İstanbul’ kavramının sistemli olarak işlendiğini ve  ‘Başkent Ankara’nın saldırı altında olduğunu“ işaret etmiş.

2-  “Ankara, Ankara güzel Ankara,/Seni görmek ister her bahtı kara./Senden yardım umar her düşen dara/Yetersin onlara güzel Ankara.”  mısralarda ,marşlarda kaldı.Aklın kenti olması gereken Ankara yıllardan beri yağmalandığından pek yakında sorunların altında kalacaktır. 

(BU YAZI DERLEMEDİR)