Türkiye’nin adil ve sürdürülebilir bir ekonomi modeline ihtiyacı olduğu ortada. Demokratikleşme ile büyümeyi birleştiren, istihdamı ve eşitliği artıran İspanya ekonomisi örnek bir model sunuyor. Sosyal politikalar, enerji dönüşümü ve ihracata dayalı kalkınma stratejisiyle dikkat çeken İspanya, Türkiye’ye yol gösterebilir
Uluslararası Çalışma Örgütü’ne göre, İspanya artık gelişmiş ülkeler arasında en düşük ücret eşitsizliğine sahip.
Turizm halen büyümenin en önemli itici gücü
İspanya’nın giderek çeşitlenen turizm sektörü geçen yıl 94 milyon ziyaretçiyle rekor kırarken sektör GSMH içinde yüzde 15,6 payıyla halen büyümenin hala en önemli itici gücü.
Turizm dışı hizmet gelirleri büyüyor
Ispanya’nın turizm dışı hizmet gelirleri ise 2014’te GSYH’nin yüzde 5,1’iyken 2024’te yüzde 8,8’e yükseldi.
Eğitime ve beceriye yapılan yatırımlar büyüme olarak geri döndü. İspanyol ekonomisinin hedefli kaynak kullanımına dayanan yüksek vasıflı hizmet geliri elde eden planlı modernizasyonu büyümesini sürdürülebilir aşamaya taşıdı.
Turizm dışı hizmetler, İspanya’nm dış ticaret açığını kapatmada çok önemli bir rol oynuyor. Bu durum, İspanyol hizmet şirketlerinin yurt dışında daha aktif hale gelmesiyle ve bilgiye dayalı sektörlerin rekabet gücünün artmasıyla yakından ilgili.
Mühendislik, danışmanlık ve AR-GE gibi alanlarda verilen hizmetler daha gelişmiş hale geldi. Bu hizmetlerin teknolojik seviyesi ve verimliliği yükseldi. Artık bu sektörlerde rekabet sadece fiyatla değil, verilen hizmetin kalitesi, yeniliği ve çalışanların bilgisiyle sağlanıyor.
Enflasyon kontrol altında. En büyük neden ucuz enerji
Birçok hızlı büyüyen ülkenin aksine, İspanya enflasyonu kontrol altında tutmayı başardı.
Hükümet sosyal konut sayısını artırırken bu tür evlere kira tavanları uyguladı. Ancak enflasyonun yüzde 2 seviyesinde olmasının en büyük nedeni ucuz enerji oldu. İspanya, son 10 yılda yenilenebilir enerjiye büyük yatırımlar yaptı. Böylece pahalı fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaldı. Yoğun kamu ve özel sektör yatırımlarının ardından, rüzgâr ve güneş enerjisinden üretilen elektrik oranı 2019’da yüzde 20’nin biraz üzerindeyken geçen yıl yüzde 56’ya çıktı. İspanya merkez bankasına göre, enerji karışımındaki bu değişim elektrik fiyatlarının yüzde 40 oranında düşmesine, rekabet gücünün, stratejik özerkliğin ve enerji bağımsızlığının artmasını sağladı. Yenilebilir enerjiye yatırım hem işletmelere rekabet avantajı sağladı hem de vatandaşları yüksek elektrik ve doğalgaz faturalarından korudu.
Türkiye için dersler
Ispanya’nın son yıllarda yaşadığı ekonomik dönüşüm, Türkiye için önemli dersler barındırıyor. Özellikle turizm dışı hizmet sektörlerinde yaşanan gelişme, İspanya’nın dış ticaret açığını dengelemesine yardımcı oldu. Türkiye de benzer şekilde, sağlık, yazılım, finansal hizmetler ve yaratıcı endüstriler gibi alanlara yatırım yaparak bu potansiyeli değerlendirebilir. İspanya’nın yenilenebilir enerjiye yaptığı yatırımlar, enerji maliyetlerini düşürerek hem enflasyonu kontrol altına aldı hem de dışa bağımlılığı azalttı. Türkiye’nin de güneş, rüzgâr ve yeşil hidrojen gibi kaynaklara daha fazla yönelmesi, enerji ithalatını azaltarak hem fiyat istikrarına katkı sağlayabilir hem de cari açığı düşürebilir.
İstihdam tarafında Türkiye asgari gelir, hedefli sosyal destekler, beceri eğitimi, beşeri kalkınma politikalarıyla güvenceli istihdamı teşvik ederek hem işsizliği azaltabilir hem de iç talebi güçlü tutabilir. İspanya yenilenebilir enerji, hidrojen ve karbon yakalama teknolojilerini birleştiren sanayi kümeleriyle Avrupa’da yeni nesil üretimin öncülerinden. Türkiye de benzer şekilde sanayi politikalarını planlı biçimde yeşil dönüşüme entegre ederek, teknoloji odaklı ve sürdürülebilir üretimi lojistik planlamayla teşvik edebilir.
Son söz: İspanya’nm büyüme modeli; sosyal politikalar, enerji dönüşümü, hizmet ihracatı ve istihdam odaklı yapısal reformların bütüncül şekilde uygulanmasıyla başarılı oldu. Türkiye de bu yaklaşımdan ilham alarak, krizlere dayanıklı, dengeli ve uzun vadeli büyümeyi destekleyen bir ekonomik model kurabilir.
Bir yanıt yazın