Blog

Türkiye’nin güvenliğini sağlayacak, sınıra yakın yerlerdeki terör örgütlerinin etkisiz hale getirilmesi için şimdilerde en çok konuşulan konu, Suriye’de kurulması düşünülen “güvenli bölgelerin” oluşturulmasıdır. Trump yönetiminin de buna sıcak bakması ile bu konuda atılacak adımların Türkiye’yi her açıdan rahatlatabileceğini düşünüyoruz.
“Fırat Kalkanı” ile başlayan ve TSK ile ÖSO’sunun başarısı ile gerçekleşen El Bab’tan sonraki hedeflerin belirlenmiş olması da bu konuda atılacak adımlarda Türkiye’nin kararlılığını ortaya koymuş olması ile yeni bir süreci başlatacaktır.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıkladığı bir “Güvenli bölge” projesi var. Projeye göre, Suriye’deki güvenli bölge, Menbiç ve Rakka’yı da içine alacak, 4-5 bin kilometrekarelik bir sahayı kapsayacak. Burada çoğunluğu Araplardan ve Türkmenlerden oluşan yerli halk için barınma yerleri kurulacak. Bölgenin güvenliği için bir “milli güç” oluşacak. Bunların gerçekleşmesini desteklemek için de ayrıca uçuş yasağı uygulanacak.

Yeni şekliyle bu güvenli bölge projesinin önemli bazı ayakları da var.
Bunlardan biri, bölgeye yerleştirilecek nüfusun daha çok Arap ve Türkmen kökenli olmasıdır. Bunun gerçekleşmesi için de yine Amerika ve Rusya’nın eğilimi önemlidir.
Böylece Türk sınırına yakın bölgede Türkiye’ye zarar vermeyecek bir nüfusun yer alması sağlanmış olacak. Bu durumda bazı analistler güvenli bölgeye “sorunsuz bölge” -yani Türkiye’ye sorun yaratmayacak bölge- diyorlar.

Bu bölge sadece IŞİD’den arınmış olmayacak. Aynı zamanda bizim için tehlikeli olan PYD/YPG’den de arınmış olacak. Fırat’ın batısında da bu şekilde bir “Kürt koridoru”nun kurulmasının önüne geçilmiş olacak. Bölge bu bakımdan Türkiye’nin kontrolü ve nüfuzu altında kalabilecek.

Tabii bu projenin gerçekleşmesi, meseleyle ilgili büyük aktörlerin bunu desteklemesine ve aynı zamanda Rakka’nın da kurtarılmasına bağlı. Şu anda ikisinin de nasıl olacağı bilinmiyor.
Türkiye, askeri açıdan gücünü ve kararlılığını ortaya koydu. Suriye’de kara gücünü kullanan ve bunda da başarı sağlayan tek ülke olarak dikkatleri çekiyor. Sorun sadece bu askeri başarı ile sınırlı değil. Bundan sonra IŞİD ile mücadele ve PYD/YPG konusunda dış güçlerin göstereceği kararlılığın ne olacağıdır.
Şimdi sırada siyasi güç var. Türkiye, bu siyasi gücünü de ortaya koyabilmelidir. Hem Amerika, hem Rusya yanında siyasi gücü etkili biçimde kullanabilirse Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın çizdiği “güvenli bölge” projesinde başarı elde edebilir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan yaptığı açıklamada ele geçirilmesi “an meselesi” dediği El Bab’dan sonraki hedef olarak Menbiç ve Rakka’yı gösterdi. Ama böylesine kapsamlı bir harekât için koalisyonun aktif katkısının şart olduğunu ve başkalarının da ellerini taşın altına koyması gerektiğini vurguladı. Bu satırlar yazılırken, TSK’dan yapılan açıklamada El Bab’ın % 40’ın ele geçirildiği vurgulanmıştı.
İşte bizim vurgulamaya çalıştığımız da siyasi gücümüzün bundan sonra nasıl ortaya konulacağı ve etkili olup olmayacağı konusudur. Amerika ve Rusya ile daha iyi ilişiklerin kurulması, Suriye ve bölgeye barış gelmesi için atılması gereken adımların dış güçlerce de desteklenmesi gerekiyor.
Bilindiği gibi Trump-Erdoğan telefon görüşmesinden sonra CIA Bakanı pompeo Türkiye’ye gelmiş, kendisine bölge konusunda da brifing verilmiş, Türkiye’nin görüşleri ve beklentileri aktarılmıştı. Özellikle FETÖ’nün iadesi ve PYD’ye verilen desteğin kesilmesi ön sırada bulunuyor.
Şimdi sonuç bekleniyor.
Bir de Erdoğan’ın Amerika’nın yeni Başkanı Trump ile Washington’da yüz yüze yapacakları görüşmenin sonuçlarının sorunların çözümüne ne gibi katkı sağlayacağı hesaplanıyor.
Asıl önemlisi de Trump’un kafasındaki “güvenli bölge”nin içeriğinin neleri kapsayıp kapsamadığıdır.
Bizim için önemli olan konu hem Amerika, hem de Rusya ile samimi ve kesin olarak işbirliği ve dayanışma içine girilmesi ve bunun sağlanmasıdır. Bu işbirliği ve dayanışma sağlanmadığı sürece “güvenli bölge”, daha çok konuşulan bir proje olarak gündemde kalacaktır.

Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Michael Flynn istifa haberi bizi de yakından ilgilendiriyor. Flynn’in Ruslarla yaptığı görüşmeler ABD’de tartışma konusu olmuştu. Öte yandan Flynn, FETÖ elebaşı Fethullah Gülen’in Türkiye’ye iade edilmesi gerektiğini de savunmuştu.
Baştan bu yana Emekli Korgeneral Flynn’ın Türkiye için Trump’un yönetiminde çok önemli bir isim olduğuna dikkat çekmiştik. Flynn’ın bölgeyi ve Türkiye’yi çok yakından tanıması da önemliydi.
Bu isimin istifası ortada büyük bir boşluk bırakacaktır.
Amerikan medyasına yansıyan haberlerde, Fylnn istifa mektubunda şu ifadelere yer verdi:
“Rus Büyükelçi ile yaptığım telefon görüşmesi hakkında farkında olmayarak seçilmiş Başkan Yardımcısı’nı ve diğerlerini eksik bilgilendirdim. Başkan ve Başkan Yardımcısı’ndan özür diledim ve özrümü kabul ettiler. İstifamı veriyorum; bu kadar onurlu bir konumda ülkeme ve Amerikan halkına hizmet etmekten onur duydum. Başkan Donald J. Trump ve Başkan Yardımcısı Mike Pence ve onların topladığı diğer muhteşem ekiple bu yönetim ABD tarihinde en büyük yönetim olarak anılacaktır.”
Bu makale üzerine FETÖ terör örgütü ile ilgili çok yorumlar yapıldı. Hatta medyada “Kısa zamanda FETO terör örgütünün lideri Gülen Türkiye’ye iade edilebilir” denildi.
Beyaz Saray’da Başkan’ın Ulusal Güvenlik Danışma’nın bu görüşlerinin havada kalmayacağı görüşüne biz de katılmıştık.
Aynı zamanda sadece FETÖ terör örgütünün lideri Gülen’in iadesi dışında gergin olan Türkiye-Amerikan ilişkilerinin yeniden eski günlere dönebileceği yolunda umutların artmış olabileceği görüşünü de paylaşmıştık. PYD konusunda da önemli adımların atılabileceği umudunu taşıyorduk.
57 yaşındaki emekli Korgeneral Flynn, adını ABD Kongresi’nin bulunduğu Capitol Hill’den alan siyasi analiz sitesi The Hill’de seçim günü yayınladığı makalesinde, “ABD’nin Gülen’e sığınak olmaması gerektiğini” vurgulamıştı.
Flynn, “Müttefikimiz Türkiye bir krizin içinde ve desteğimize gereksinimi var” başlıklı yazısında, Türkiye’nin bir öncelik olarak kabul edilmesi ve ABD dış politikasının baştan düzenlenmesi gerektiğini anlatmıştı.

Trump’un görevi devir almadan önce Flynn’ın FETÖ terör örgütü ile ilgili yazdığı makaledeki şu görüşleri bizim için son derece önemliydi, bir anımsayalım:
“Arka bahçemiz Pensilvanya’ya rahatça yerleşmiş olan bu maskeli terör ve istikrarsızlık kaynağı tarafından Washington’ın gözü boyanırken NATO müttefikimiz Türkiye’ye engel olmak mantıksızdır. Türkiye’nin bakış açısıyla Washington, Türkiye’nin Usame bin Ladin’ine sığınak oluyor. 11 Eylül’den sonra Usame bin Ladin’in Türkiye’de güzel bir köyde yaşadığını ve aynı anda da Türk vergi mükelleflerinin vergileriyle fonlanan 160 okulu işlettiğini öğrenseydik ne yapardık?”
Flynn gibi bir Türk dostunun Trump yönetiminden istifa etmesi hiç kuşkusuz bizim için önemlidir. Çünkü, bölgeyi iyi bilen, Türkiye’yi tanıyan, Türk-Amerika ilişkilerindeki dengelerin neler üzerinde oturduğunu analiz eden birinin görevini bırakması bizi de etkileyecektir.
Trump’a en yakın bir isim olarak Flynn ile gerginleşen ilişkilerimizin onarılması konusunda aynı noktada olmamız ve Amerika’daki diplomatik görüşmelerde en etkili bir isimle iletişim içinde olabileceğimizi de göz önünde bulunduracak olursak, bu istifanın çok büyük bir boşluk bırakacağını da görmüş oluruz.
Çünkü, Flynn, bölgede Türkiye’nin içinde bulunduğu durumu görmüş, Türkiye’nin Amerika için çok önemli bir müttefik olarak güçlü olması gerektiğini göreve başlamadan önce yazdığı makalelerde dile getirmişti.
Trump ve yönetimi ile ilişkilerimizi siyasi alanda yerine oturtabilmek için Amerika’da biz yakın isimlerin olması gereklidir. Bu isimlerle kurulacak ilişkiler ve iletişimler, sorunlarımızı doğrudan dile getirmek açısından önemlidir. Hatta bu konularda çoğu zaman kurulu lobiler ve düşünce kuruluşları devreye giriyor. Kaldı ki bunlara da çok önemli miktarlarda para ödeniyor.
Sonuç olarak beklentilere yanıt alınabiliyor mu bu da tartışılması gereken bir başka konudur.
İşin bir başka ilginç yönü de Beyaz Saray’ın Flynn’ın istifası konusunda suskunluğudur. Özetle Beyaz Saray, bu istifa ile Flynn’ı savunmamıştır. Başkan Trump’un da bu konuda şu ana kadar bir açıklama yapmadığı söyleniyor.
Özetle, Flynn gibi bir isimin Beyaz Saray’dan istifa etmesi birçok ülkede sarsıntı yarattı ama, en şiddetli sarsıntı bizde hissedilecek.

“Fırat Kalkanı Operasyonu” ile Suriye’de El Bab’daki IŞİD’a büyük darbe indirildi. TSK’nın bu başarısını takdirle karşılıyoruz. Sınır güvenliğimiz ve terör tehdidine karşı başlatılan bu harekâtın kapsamının daha da genişleyebileceği ifade ediliyor. Hedef, terörden arındırılmış tam güvenli bölgenin oluşmasıdır.
Nitekim, Cumhurbaşkanı Erdoğan, konu ile ilgili olarak yaptığı açıklamada masaya bir plan koyduklarını, müttefikimiz Amerika ile de oturup konuşarak, bu planın uygulanmasına çalışacaklarını söyledi. Erdoğan “Suriye’nin kuzeyindeki 4-5 bin kilometrekarelik alanda yerli halkın yaşayacağı, milli ordu kuracağı güvenli bir bölgenin oluşturulmasına çalışıyoruz” dedi.
Cumhurbaşkanı’nın “El Bab’dan sonra da durmak yok. Bundan sonra da Münbiç ve Rakka var. Nihai hedef El Bab değil, bölgenin tamamen DEİŞ’ten temizlenmesidir” sözleri de dikkat çekti.
Biz, bu noktaya kadar itiraz etmiyoruz ve yapılanları da doğru buluyoruz. Geçmişte yazdığımız yazılarda da bunları yazdık.
Ancak, Suriye’de bizim için asıl tehlike PYD ve onun silahlı gücü YPG’dir.
Sorun, sadece IŞİD’ın temizlenmesi ise söyleyecek fazla bir şey bulamıyoruz.
PKK’nın Suriye uzantısı PYD/YPG yapılanması ne olacak? Bu yapılanma ayakta kaldığı süre içinde PKK terörü de sona ermez. Amerika’nın, Batı’nın ve Rusya’nın desteklediği bu terör örgütü giderek güç kazanıyor ve Suriye’de yer ediniyor.
Bugüne kadar PYD konusunda bütün ısrarlarımıza ve beklentilerimize rağmen Amerika halen bu terör örgütüne silah yardımı yapıyor. TSK’nın envanterinde olmayan silahlar bile YPG güçlerince kullanılıyor. Bu silahlar aynı zamanda PKK’lıların da eline geçiyor.
Müttefikimiz Amerika, tüm tepkilerimize rağmen PYD’lilere şimdi de zırhlı araçlar vermeye başladı. PYD’nin elindeki tanklar ve ağır silahlar da daha önce Amerika tarafından bu örgüte verilmişti.

Şimdi Rusya da hem PKK, hem Suriye uzantısı YPG için “Bizim terör listemizde değiller” diyor.
Suriye’de terörden arındırılmış güvenli bölgenin oluşması için PYD’nin de kontrol altına alınması gerekiyor. Bu nasıl olacak? Olmadığı takdirde güvenli bölgenin oluşması mümkün mü?
Son gelen haberler, hiç de iç açıcı değil. El Bab’ta büyük başarı kazanan Mehmetçiğin daha da ilerlemesinin önünü kesebilmek için PYD güçlerinin Membiç’in etrafında kilometrelerce hendek kazmaya başladığı söyleniyor.
PYD/PKK terörist güçlerin arasında yabancı savaşçıların da bulunduğuna dair bilgiler geliyor.
Sıkıntı şurada:
PYD/YPG güçlerine Amerika, Batı ve Rusya destek verdiği sürece bu örgütle yapacağımız mücadelede destekçilerini karşımıza almış olmayacak mıyız?
Bu adımı nasıl atacağız?
“Fırat Kalkanı” ile başlayan operasyonlarda Amerika daha önce yaptığı uyarıda “20 kilometreden ileri gitmeyin ve PYD’ye dokunmayın” demişti.
Bizim için en büyük engel ve tehlike şu anda PYD olarak görünüyor.
Daha önceden de yazdığımız ve Ortadoğu uzmanlarınca da dile getirildiği gibi, “PYD yok edilmeden PKK terörü bitmez” görüşü bu noktada karşımıza çıkıyor.
Dikkat edilecek olursa terör örgütü PKK’nın siyasi uzantıları HDP’li milletvekillerinin çoğu “Biz sırtımızı PYD’ ye dayadık” diyerek bugün gelinen noktaya işaret ederek meydan okumaya kalkmadılar mı?
CIA Başkanı Pompeo’nun Ankara ziyaretinde de PKK/PYD konusunda Türkiye kaygılarını dile getiren bilgi ve belgeleri verilen brifingde bir kez daha dile getirmişti. Önemli olan Amerika’nın IŞİD’a olduğu kadar PYD konusuna da yaklaşımının ne olacağıdır.
Rakka Harekâtı olur mu?
Bunun çok büyük bir risk taşıdığı ortada. ABD, Rusya ve Esad rejimi ile ittifak kurmadan böyle bir harekâtın çok pahalıya mal olabileceği ve büyük kayıplar verebileceğimize de dikkat çekiliyor. Kaldı ki, böyle bir harekâttan da sonuç alamayacağımız ifade ediliyor.