TÜRKİYE CUMHURİYETI MAREŞAL MUSTAFA FEVZİ ÇAKMAK 1876-1950
Mareşal Mustafa Fevzi ÇAKMAK 1876 yılında İstanbul’da doğdu. Harp Okulundan 1896 yılında teğmen, devam ettiği Harp Akademisinden 1898 yılında kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu. 6 Şubat 1901’de kurmay kıdemli yüzbaşılığa, 19 Ağustos 1909’da kurmay binbaşılığa, 29 Eylül 1910’da kurmay yarbaylığa yükseldi. 1911 yılına kadar ordunun çeşitli kademelerinde görev aldı.
Trablusgarp Savaşı ve Balkan Savaşı’na katıldı. 2 Ağustos 1913’te Ankara Redif Tümen Komutanlığına, 6 Kasım 1913’te 2’nci Tümen Komutanlığına atandı. 24 Kasım 1913’te kurmay albay rütbesine yükseldi. Birinci Dünya Savaşı’nda 22 Aralık 1914’te 5’inci Kolordu komutanı olarak atandı. 2 Mart 1915’te tümgeneralliğe yükselen ÇAKMAK, 13 Temmuz 1915’te komutanı olduğu 5’inci Kolordu ile Çanakkale Cephesi’ne katıldı. Bu cephede İkinci Kerevizdere Muharebesi’nde düşmanı püskürtmeye muvaffak oldu. 10 Aralık 1915’te 5’inci Kolordu Komutanlığı uhdesinde kalmak üzere Anafartalar Grubu komutan vekili olarak görevlendirildi.
19 Nisan 1916’da Doğu Cephesi’nde 3’üncü Mıntıka komutanı olarak atandı. Bu cephede Çoruh-Kaledere-Tercan Muharebelerinde Ruslara karşı çarpıştı. 7 Eylül 1916’da 2’nci Kafkas Kolordu komutanı, 5 Temmuz 1917’de Diyarbakır’da bulunan 2’nci Ordu komutanı oldu. 9 Ekim 1917’de Filistin Cephesi’nde bulunan 7’nci Orduya komutan olarak tayin edildi. Bu cephede 30 Ekim-3 Kasım 1917 tarihlerinde Gazze-Birüssebi ve 15 Kasım 1917’de Kudüs-Yafa Muharebelerine katıldı.
Daha sonra hastalanarak tedavi için İstanbul’a gitti. 28 Temmuz 1918’de korgeneralliğe terfi eden ÇAKMAK, 24 Aralık 1918’de Genelkurmay Başkanı oldu. 14 Mayıs 1919’da 1’inci Ordu Kıtaatı müfettişi olarak atandı. 3 Kasım 1919’da Meclis-i Vükela kararı ile Anadolu’daki komutan ve subayların durumunu tahkik için gönderilecek Nasihat Heyetinde görevlendirildi. 31 Aralık 1919’da Askerî Şûra üyesi, 3 Şubat 1920’de Harbiye nazırı olarak atandı. 8 Mart 1920’de kurulan Salih Paşa Kabinesinde tekrar Harbiye nazırı olarak atandı. 8 Nisan 1920’de Kabinenin çekilmesiyle nazırlık görevi sona erdi.
27 Nisan 1920’de Ankara’ya gelerek Millî Mücadele’ye katıldı. 3 Mayıs 1920’de Kozan milletvekili sıfatıyla Millî Savunma bakanı olarak seçildi. Aynı zamanda Heyet-i Vekile (Bakanlar Kurulu) başkan vekilliği görevini yaptı. 9 Kasım 1920’de diğer görevlerine ek olarak Genelkurmay Başkan (Erkânıharbiyeiumumiye Vekâleti) vekili, 24 Ocak 1921’de önceki görevlerinin yanı sıra Heyet-i Vekile başkanı oldu. 3 Nisan 1921’de orgeneral olan ÇAKMAK, 5 Ağustos 1921’de Millî Savunma Bakanlığı görevinden çekilip asaleten Genelkurmay başkanı olarak atandı.
10 Temmuz 1922’de Heyet-i Vekile Başkanlığı görevinden istifa etti. 31 Ağustos 1922’de mareşalliğe terfi eden ÇAKMAK, 27 Ekim 1922’de İsmet Paşa’nın Dışişleri bakanı olması üzerine Genelkurmay Başkanlığı uhdesinde kalmak üzere Batı Cephesi Komutanı olarak atandı. 14 Ağustos 1923’e kadar Kozan milletvekili, bu tarihten sonra da İstanbul milletvekili olarak görev yaptı. 31 Ekim 1924’te milletvekilliğinden istifa etti.
23 yıl Genelkurmay Başkanlığı görevinde bulunduktan sonra 12 Ocak 1944’te yaş haddinden emekliye ayrıldı. Sivil yaşamında, 1946 yılında VIII. Dönem Demokrat Parti listesinden İstanbul milletvekili olarak seçildi. 1948’de Millet Partisinin kurulmasında görev aldı ve şeref başkanlığı yaptı. Osmanlı Devleti, Alman İmparatorluğu ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu tarafından verilen çeşitli nişan ve madalyalar ile TBMM tarafından verilen İstiklal Madalyası sahibi olan Mareşal Mustafa Fevzi ÇAKMAK 10 Nisan 1950’de vefat etmiştir.
T.C MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
Bir yanıt yazın