Kıtalardaki tatlı su kaynakları giderek artan bir hızla kayboluyor. Dünya’nın birçok bölgesi bundan etkileniyor. Su akışının okyanuslar üzerinde büyük etkileri var.
Kıtalardaki artan kuraklık, dünya çapında tatlı su kaynaklarının giderek azalmasına yol açıyor ve deniz seviyeleri yükseliyor. Tempe’deki Arizona Eyalet Üniversitesi’nden Hrishikesh Chandanpurkar liderliğindeki bir grup, “Science Advances” dergisinde yazdığına göre, tüm insanların yaklaşık %75’i su rezervlerinin azaldığı ülkelerde yaşıyor. Kıtalardaki su miktarının azalması, artık deniz seviyesinin yükselmesine Grönland buz tabakasının erimesinden daha fazla katkıda bulunuyor.
Kuru şeyler daha da kurur
Grup, 2002 ile 2024 yılları arasında ikiz uydu sistemi “Grace” (Yerçekimi Geri Kazanımı ve İklim Deneyi) ve halefi “Grace Takip” (Grace FO) tarafından yapılan ölçümleri analiz etti. Uydu sistemi, Dünya’nın yerçekimi alanındaki yerel farklılıkları ölçer ve bu ölçümlerden yüzeydeki ve yer altındaki su miktarı hesaplanabilir.
Kıtalardaki su bulunabilirliği üzerine yapılan önceki çalışmalar, iklim değişikliğinin bir sonucu olarak kurak bölgelerin daha kurak, nemli bölgelerin ise, özellikle tropik bölgelerde daha nemli hale geldiğini ortaya koymuştur. Chandanpurkar ve meslektaşları şimdi şunu keşfetti: “Kuru alanlar, nemli alanlardan daha hızlı kuruyor. Aynı zamanda, kuruyan alanlar artarken, daha nemli alanlar azaldı.” Böylece, çalışma süresi boyunca belirgin bir değişim eğilimi gösteren bölgelerin %62’si daha kurak hale geldi.
Yaklaşık altı milyar insan etkilendi
Şubat 2004’ten Nisan 2024’e kadar, aşırı kuraklıktan etkilenen kara alanı her yıl ortalama 685.000 kilometrekare arttı. Buna karşılık, Almanya’nın yaklaşık 358.000 kilometrekarelik bir alanı var.
Ancak bilim insanları, 2013’e kadar olan ve 2014’ten sonraki eğilimleri ayırdıklarında, daha da endişe verici bir eğilim buldular: Aşırı kurak alanların alanı 2013’e kadar azalırken, o zamandan beri daha da hızlı bir şekilde arttı ve 2014’ten 2024’e kadar yılda 2,62 milyon kilometrekare arttı.
Bunun insanlar üzerinde etkileri var: Yazarlar, “Yaklaşık altı milyar insan – 2020’de dünya nüfusunun yaklaşık %75’i – son 22 yılda tatlı su kaybeden 101 ülkede yaşıyor” diye yazıyor.
Stoklar daralıyor
Ayrıca, izole kurak bölgeler giderek daha büyük kuraklık alanlarına dönüşüyor. En geniş alan Avrupa, Kuzey Afrika ve Orta Doğu’nun büyük bir bölümünü kapsıyor ve Orta Asya’dan Çin’e kadar uzanıyor. Bu bölgede, depolanan su miktarı Şubat 2003’ten Nisan 2024’e kadar yılda ortalama 0,83 santimetre azaldı. Batı ve Orta Asya’da Hazar Denizi ve Aral Gölü çevresi, yılda 3 santimetrelik bir azalmayla özellikle etkilendi. Bir diğer alan ise güneybatı Amerika Birleşik Devletleri, Meksika ve Orta Amerika’nın bazı bölgelerini kapsıyor.
Alaska, Kanada ve Sibirya’da iki bölge daha bulunmaktadır. Burada, eriyen buzullar ve buzul örtüleri, okyanusa akan tatlı suyun başlıca kaynaklarıdır. Bu, karadan kaybedilen suyun yaklaşık dörtte üçünü oluşturmaktadır. Ekip, Grönland ve Antarktika buz tabakalarını kıtasal analizlerine dahil etmemiştir.
Küresel deniz seviyesinin her yıl yaklaşık iki milimetre yükselmesinin yaklaşık %44’ü karadan gelen tatlı sudan, %37’si eriyen Grönland buz tabakasından ve %19’u eriyen Antarktika buzundan kaynaklanmaktadır. Araştırmacılar, “Bu çalışmanın sonuçlarının, karada azalan tatlı su kaynaklarına ve kıyı bölgelerinin deniz seviyesinin yükselmesine karşı artan hassasiyetine hazırlıklı olmak için acil küresel ihtiyaç konusunda farkındalığı artırmaya yardımcı olacağını umuyoruz” diye yazıyor.
Bir yanıt yazın