İlk Milli Eğitim Kongresi

İlk Milli Eğitim Kongresi 21 Temmuz 1921 tarihinde Sakarya Savaşı’nın(10Tem./13 Eyl.1921) en bunalımlı günlerinde tamamlanmıştı

KONGREYE VARAN SÜREÇİN ÖZETİ:

· TBMM’nin 23 Nisanda açılışından hemen sonra, 6 Mayıs 1920’de Maarif Vekilliği teşkilâtı kurularak eğitimin millî bir dizgeye(sistem) göre ele alınır.

· Buna göre:

–  İlkokullar altı yıldan dört yıla indirilip, bu dört yıl sonunda bir yıl da isteğe bağlı öğretim yapılacaktı.

–   Köy bünyeli işçi mektepler kurulacaktı.

–  Orta öğretimde ilköğretim gibi dört yıl olacaktı.

–  Anadolu’da yüksek öğrenimin, üniversitenin temeli Maarif Vekaleti, 3 Aralık 1921’de başlanılmasını planladığı “Ali Dersler” programının Bakanlık Özel Kalemine yaptırılmasıyla başlanmıştır.

–  Bu dönemlerde eğitim alanında birçok değişiklik olmasına rağmen Bakanlığın merkez örgütü, 1923 yılında, İ. Safa Bey’in başkanlığı sırasında yeniden kurulmuştur.

·  25 Kasım 1920’de TBMM’nde alınan bir kararla öğretmen ve öğrencilerin askerlik yükümlülükleri ertelenir.

· Sakarya Savaşının(10Tem./13 Eyl.1921) en şiddetli sürecinde TBMM Başkanı Mustafa Kemal’in direktifi ile Ankara’da 15 Temmuz 1921 tarihinde Maarif Kongresi toplanması kararına varılır.

· Bayındırlık Bakanlığı kongreye katılacak öğretmenleri Ankara’ya getirmek için tren tahsis eder. Katılımcılar Sultani Mektebi’nde konaklatılır.

KONGRE:

· 15 Temmuz 1921 günü başlayan İlk Milli Eğitim Kongremiz (Muallimler Kongresi), 21Temmuz 1921 tarihinde tamamlanır.

· Kongreye 250’den fazla kadın ve erkek öğretmen, okul müdürü ve maarif müdürü katılır.

· Hem de Sakarya Meydan Savaşı’nın en bunalımlı günlerinde kongrenin yapılmış olması milli mücadelenin utkuyla sonuçlanacağına olan güven/inancı ve de Türk çocuklarının eğitimine verilmekte olan önemi göstermektedir.

· Ne tekim cepheden gelerek öğretmenlerin teker teker elini sıktıktan sonra kongre açılış konuşması yapan Mustafa Kemal (özetle):

Saygıdeğer Hanımlar, Efendiler,

· Genel Savaş(1.Dünya Savaşı) memleketimizi bir yenilgiye götürdü.

·  Düşmanlarımız bunu fırsat kabul ederek milletimizi bütünüyle yok etmek istediler…

· Bizi yaşatmamak isteyenlere karşı yaşamak hakkımızı savunmak üzere toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisi burada, Ankara’da toplandı.

· Bugün Ankara, Millî Türkiye’nin “Maarif Eğitimi’ni” kuracak olan Türkiye kadın ve erkek Öğretmenler Kongresi’nin burada toplanmasıyla övünmektedir.

· Yeni neslin bütün ruhî güçlerine bu özellikler ve yeteneğin verilmesi önemlidir.

· Çocuklarımız ve gençlerimiz yetiştirilirken onlara özellikle varlığı ile, hakkı ile, birliği ile taarruz eden genel olarak yabancı unsurlarla savaşımın(mücadele) gereğini ve millî düşünceleri boğmaya çalışan her karşı fikre şiddetle ve özveri ile savunmanın gereği öğretilmelidir.

·  Silâhıyla olduğu gibi beyniyle de mücadele etmek zorunda olan milletimizin, birincisinde gösterdiği gücü ikincisinde de göstereceğine asla şüphem yoktur.

· Milletimizin temiz karakteri yetenek ile doludur. Ancak bu doğal yeteneği ortaya çıkarabilecek yöntemlerle donatılmış vatandaşlar gereklidir.

· Bu görev de sizlere(öğretmen) düşüyor demektedir.(1)

ÜLKENİN İÇİNDEN GEÇEMEKTE OLDUĞU SÜREÇTE MİLLİ EĞİTİM :

·  Kadın, erkek öğretmenlerin kongrenin yapıldığı salonda haremlik/selamlık oturtulması konusunda bazı mebuslara Mustafa Kemal’in “ Sizin kendinize mi itimadınız yok? Yoksa Türk hanımlarının faziletine mi? ” sözünün yıllar içinde unutturulduğu, öğretmenlerce unutulduğunu Eğitim Bakanlığı okullarının öğretmen odalarındaki manzara göstermekte olduğu,

· İlk kongre ile 104 yıl önce sağlam temelleri atılan Mili Misak-ı Maarifin(Milli Eğitim Birliği) amaçlarının çok ırağında bir siyasetinin yürürlükte olduğunu,

· Türk çocukları, gençleri okullarda yetiştirilirken onlara özellikle varlığı ile, hakkı ile, birliği ile saldıran genel olarak yabancı unsurlarla savaşımın(mücadele) gereğini ve millî düşünceleri boğmaya çalışan her karşı düşünce şiddetle ve özveri ile savunmanın gereği öğretildiğini iddia etmenin mümkün olmadığını,

· Daha nitelikli eğitim verileceği savı ANAP iktidarı sürecinde köy okullarının kapatılıp öğretmenlerin köylerden uzaklaştıran taşımalı dizgeye(sistem) geçildiğini,

· Öğretmen sendikasının hali, kırk yamalı bohça örneği olduğunu her gün medyadaki haberlerden izlemekteyiz.

21.7.2025 Pazartesi

( BU YAZI DERLEMEDİR)

(1 ) https://www.atam.gov.tr/ataturkun-soylev-ve-demecleri/egitim-kongresini-acarken