- Suriye’de 2011 yılında başlayan iç savaş, zaman içinde farklı aşamalardan geçmiş ve günümüzde yeni bir döneme girmiştir. Son gelişmeler, Heyet Tahrir el-Şam (HTŞ) adlı islamcı terör örgütünün Türkiye, ABD ve İsrail’in doğrudan desteğiyle Suriye’nin büyük bir bölümünde kontrolü ele geçirdiğini ve lideri Ebu Muhammed el-Culani’nin kendisini “cumhurbaşkanı” ilan ettiğini göstermektedir (Sol Haber, 2025; Rasthaber, 2025).
Bu durum, Suriye’de yeni bir iç savaşın fitilini ateşleyebilecek bir süreci başlatmıştır. Özellikle Lazkiye, Humus, Hana, Şam, Suveyda vilayetinde Alevi, Dürzi, Hristiyan ve Sünni muhalif grupların HTŞ’ye karşı birleşerek silahlı bir direniş hareketi başlatması, örgütün egemenliğini tehdit eden yeni bir gelişme olarak değerlendirilmektedir (Artı Gerçek, 2024; Bianet, 2024).
- HTŞ’nin Güçlenmesi: Türkiye, ABD ve İsrail’in Desteği
HTŞ, başlangıçta El Kaide bağlantılı bir örgüt olarak ortaya çıkmış, ancak zamanla Batı’ya daha ılımlı bir imaj sunmak amacıyla güya “aşırı unsurları” tasfiye etmiş ve kendisini “Suriyeli bir muhalif hareket” olarak tanımlamaya başlamıştır (Dergipark, 2025). Ancak, HTŞ’nin bugünkü gücü yalnızca kendi stratejik hamleleriyle açıklanamaz. Türkiye, ABD ve İsrail’in doğrudan desteği, örgütün “devletleşme” sürecini hızlandırmıştır (TASAM, 2025).
• Türkiye’nin Desteği: Türkiye, HTŞ’yi Suriye’nin kuzeyinde PKK/YPG’ye karşı bir denge unsuru olarak görmekte ve örgüte lojistik, istihbarat ve askeri destek sağlamaktadır (Human Rights Watch, 2024). Türkiye’nin Suriye topraklarındaki askeri varlığı, HTŞ’nin genişlemesini kolaylaştırmıştır.
• ABD’nin Desteği: ABD, İran ve Hizbullah’ın Suriye’deki etkisini kırmak amacıyla HTŞ’yi sahada önemli bir aktör olarak desteklemektedir (SETA, 2016). ABD’nin diplomatik girişimleri, HTŞ’nin meşruiyet kazanmasına yardımcı olmuştur.
• İsrail’in Desteği: İsrail, Suriye’de İran ve Hizbullah’a karşı hava saldırıları düzenleyerek HTŞ’nin güçlenmesine dolaylı yoldan katkı sağlamaktadır (BBC Türkçe, 2024). Ayrıca, İsrail’in HTŞ liderleriyle gizli görüşmeler gerçekleştirdiği de artık sır değildir.
Bu üç aktörün desteği, HTŞ’nin yalnızca askeri olarak güçlenmesini değil, aynı zamanda siyasi meşruiyet kazanmasını da sağlamıştır. Ancak, örgütün mezhepçi, terörist, şeriatçı ve soykırımcı yönetim anlayışı ve radikal şeriat uygulamaları, Suriye halkının büyük bir kesimi tarafından reddedilmektedir.
- HTŞ’nin Hükümet İlanı ve Olası Sonuçlar
HTŞ lideri Ebu Muhammed el-Culani, 2024 yılı sonunda yaptığı bir açıklamayla “Şeriata dayalı yeni bir Suriye hükümeti” kurduklarını duyurmuş ve kendisini “geçici cumhurbaşkanı” ilan etmiştir (Rupelanu, 2025). Türkiye, ABD ve İsrail bu durumu resmen tanımamakla birlikte, HTŞ’yi muhatap almaya devam etmeleri örgütün dolaylı olarak “hükümet” olarak kabul edildiğini göstermektedir.
Bu durumun olası sonuçları şunlardır:
• Suriye İçindeki Direnişin Güçlenmesi: Lazkiye’de başlayan direniş hareketi, HTŞ’nin mezhepçi ve baskıcı yönetimine karşı halkın ayaklanmasının ilk işaretidir (Sol Haber, 2025).
• Uluslararası Tepkilerin Artması: özellikle İran, HTŞ’nin yok edilmesi için yeni bir askeri strateji geliştirmektedir (Artı Gerçek, 2024).
• Türkiye İçin Geri Tepme Riski: Türkiye’nin HTŞ’ye verdiği destek uzun vadede Ankara’nın Suriye’deki nüfuzunu kaybetmesine yol açabilir (VOA Türkçe, 2024).
- Lazkiye Merkezli Direniş ve HTŞ’nin Geleceği
HTŞ’nin mezhepçi politikalarına karşı en büyük tepki, Lazkiye’deki direniş hareketinden gelmiştir. Alevi, Dürzi, Hristiyan ve bazı Sünni topluluklar, son bir aydır HTŞ’ye karşı silahlı mücadele başlatmıştır (Bianet, 2024).
Direniş hareketinin temel talepleri:
• HTŞ’nin Suriye’den tamamen çıkarılması ve terör örgütü ilan edilmesi
• Mezhepsel temizlik politikalarının sona erdirilmesi
• Uluslararası toplumun HTŞ’ye karşı net bir duruş sergilemesi
• Suriye’nin tüm halklarını kapsayan bir yönetim modelinin oluşturulması
Bu talepler, direnişin yalnızca askeri değil, aynı zamanda siyasi bir dönüşüm hedeflediğini göstermektedir.
- Sonuç: Suriye Nereye Gidiyor?
HTŞ’nin hükümet ilan etmesi, örgüt için bir başarı mı, yoksa kendi sonunu mu hazırlıyor? Önümüzdeki süreçte üç olası senaryo öne çıkmaktadır:
1. Direnişin Başarısı: Lazkiye merkezli ayaklanma büyürse, HTŞ çökebilir.
2. Yeni Bir İç Savaş: Eğer HTŞ direnirse, Suriye uzun vadeli yeni bir iç savaşa sürüklenebilir.
3. Uluslararası Müdahale: Rusya ve İran’ın doğrudan askeri müdahalesiyle HTŞ’nin tasfiye edilmesi mümkündür.
Suriye’nin geleceği belirsizliğini korurken, HTŞ’nin devletleşme iddiasının uzun vadede sürdürülebilir olup olmadığı önümüzdeki aylar içinde netleşecektir.
Kaynakça
• Artı Gerçek (2024). Suriye’de HTŞ’ye karşı direniş güçleniyor.
• BBC Türkçe (2024). İsrail-HTŞ ilişkileri hakkında iddialar.
• Bianet (2024). Lazkiye’de birleşik direniş hareketi.
• Dergipark (2025). Suriye’de radikal örgütlerin dönüşümü.
• Human Rights Watch (2024). Türkiye’nin Suriye’deki politikaları ve HTŞ’ye etkisi.
• Rasthaber (2025). HTŞ’nin Suriye’de “hükümet” ilanı.
• Rupelanu (2025). HTŞ lideri Culani’nin açıklamaları.
• SETA (2016). ABD’nin Suriye politikası ve sahadaki etkileri.
• Sol Haber (2025). HTŞ ve Suriye’nin geleceği.
• TASAM (2025). HTŞ’nin devletleşme süreci ve uluslararası faktörler.
• VOA Türkçe (2024). Türkiye’nin Suriye stratejisinin olası sonuçları.
Bir yanıt yazın