ABD’nin Askerî Gerileyişi ve Stratejik Hatalar (3)

Sefa Yürükel

ABD’nin 21. yüzyılda gerçekleştirdiği askeri müdahalelerde yaşanan stratejik hataları ve bunların küresel güç dengeleri üzerindeki etkilerini ele almak ABD’nin günümüzde ki askeri olarak real gücünü ölçmek anlamında önemlidir . Afganistan, Irak ve diğer bölgesel müdahalelerde gözlemlenen operasyonel başarısızlıklar, NATO gibi ittifaklarla olan ilişkilerdeki gerileme ve yükselen yeni rakiplere (Rusya, Çin) karşı stratejik yetersizlikler, ABD’nin askeri gücünün sürdürülebilirliğini sorgulatmaktadır (Mearsheimer, 2014; RAND Corporation, 2021).

1. ABD Askerî Gücünün Evrimi

Soğuk Savaş sonrası dönemde, ABD askeri üstünlüğünü hem teknolojik hem de stratejik alanlarda pekiştirmiştir. Ancak, 2001 sonrası başlatılan Afganistan ve 2003’teki Irak müdahaleleri, Amerikan askeri politikasının zorluklarını ve stratejik hatalarını gün yüzüne çıkarmıştır. Bu müdahaleler, yüksek maliyetler ve bölgesel istikrarsızlık gibi sonuçlar doğururken, ABD’nin uluslararası arenadaki itibarını ve müttefik ilişkilerini de olumsuz etkilemiştir (Nye, 2011).

2. Askerî Müdahalelerde Operasyonel ve Stratejik Hatalar

2.1. Afganistan ve Irak: Operasyonel Çöküşün Belirtileri

Afganistan’da 2001’de başlatılan müdahale, Taliban’ın uzun süreli direnişi ve 2021’de ülkenin yeniden Taliban kontrolüne geçmesiyle sonuçlanmıştır. Irak müdahalesi ise, yönetim boşluğu ve etnik-siyasi karmaşıklıklar nedeniyle bölgesel istikrarsızlığa yol açmıştır. Her iki müdahale, ABD’nin askeri operasyonlarında karşılaştığı lojistik, istihbarat ve yerel siyasi dinamiklerin yanlış değerlendirilmesinin bir sonucu olarak değerlendirilmektedir (RAND Corporation, 2021).

2.2. Stratejik Yanılgılar ve Askerî Harcamaların Verimsizliği

ABD, askeri bütçesini sürekli yüksek seviyelerde tutmasına rağmen, operasyonel başarıya ulaşamadığı gözlemlenmiştir. Stratejik planlamadaki eksiklikler, modern savaşın asimetrik doğasını kavrayamama ve yerel aktörlerin dinamiklerini yanlış analiz etme, askeri harcamaların verimsizliğine yol açmıştır. Bu durum, sadece operasyonel başarısızlıkları değil, aynı zamanda ABD’nin küresel askeri güvenilirliğini de zayıflatmaktadır (Mearsheimer, 2014).

3. İttifak İlişkileri ve Yeni Güç Dengeleri

3.1. NATO ve Müttefiklerdeki Güven Kaybı

ABD, yıllarca NATO çatısı altında batı ittifakının liderliğini üstlenmiştir. Ancak, son yıllarda ABD’nin tek taraflı müdahaleleri ve stratejik belirsizlikleri, müttefik ülkelerde Amerikan liderliğine yönelik güven kaybına yol açmıştır. Avrupa ülkeleri, kendi savunma stratejilerini güçlendirme yoluna giderken, ABD’nin müdahaleci politikasının ittifak dinamiklerini zayıflattığı gözlemlenmektedir (Keohane, 2018).

3.2. Yükselen Rakipler: Rusya ve Çin

ABD’nin askeri stratejilerindeki yetersizlikler, Rusya’nın Ukrayna politikası ve Çin’in Tayvan çevresindeki hamleleri karşısında daha da belirgin hale gelmiştir. Stratejik öngörü eksikliği, ABD’nin geleneksel askeri üstünlüğünü sorgulatır hale getirmiş; böylece, çok kutuplu bir dünya düzeninde yeni güç merkezlerinin ortaya çıkması kaçınılmaz olmuştur (Allison, 2017).

4. Tartışma: Askerî Gerilemenin Küresel Güç Dengeleri Üzerindeki Yansımaları

ABD’nin askeri müdahalelerdeki başarısızlıkları, yalnızca operasyonel düzeyde bir hata olarak kalmayıp, küresel güç dengelerinin yeniden şekillenmesinde de etkili olmuştur. Hem ekonomik kaynakların yanlış kullanımı hem de stratejik hataların sonucu olarak, ABD askeri gücü, geleneksel müttefikleri arasında itibar kaybına uğramış; bu durum, uluslararası ilişkilerde ABD’nin liderliğini sarsmıştır. Askerî gerileme, aynı zamanda, yeni askeri ve teknolojik stratejiler geliştiren rakip devletlerin (özellikle Çin ve Rusya) küresel arenada etkinleşmesine zemin hazırlamaktadır (Nye, 2011).

5. Sonuç

ABD’nin 21. yüzyılda uyguladığı askeri politikalar, operasyonel başarısızlıklar ve stratejik hatalar üzerinden değerlendirildiğinde, Amerikan askeri gücünün sürdürülebilirliği ciddi şekilde sorgulanmaktadır. Afganistan ve Irak müdahalelerinde gözlenen operasyonel zafiyetler, ittifak ilişkilerindeki güven kaybı ve yükselen yeni rakiplere karşı gösterilen stratejik yetersizlik, ABD’nin küresel askeri hegemonluğunun gerileme sürecine girdiğini ortaya koymaktadır. Bu durum, askeri müdahalelerin yalnızca kısa vadeli politik çözümler olmadığını, aynı zamanda uzun vadeli stratejik öngörü ve çok taraflı iş birliği gerektirdiğini göstermektedir.

Kaynakça

• Mearsheimer, J. J. (2014). The Tragedy of Great Power Politics. W. W. Norton & Company.

• RAND Corporation. (2021). U.S. Global Influence: Challenges and Prospects. RAND Research Report.

• Keohane, R. O. (2018). “Hegemony and After: Knowns and Unknowns in the Debate Over Decline.” Review of International Political Economy, 25(5), 763-778.

• Allison, G. (2017). “The Thucydides Trap: Are the U.S. and China Headed for War?” Foreign Policy, 3(2), 15-32.

• Nye, J. S. (2011). The Future of Power. PublicAffairs.