TBMM’de, Cumhuriyet Devrimlerini güçlendirecek üç yasanın 3 Mart 1924 tarihinde kabulünün 101 yıldönümünde neler hatırlanmalı?

TBMM’ce Kabul Edilen Yasalar:

·  429 sayılı Şeriye ve Evkaf (Din ve Vakıf) Bakanlığı(laik devlete doğru ilk adım)  ile Genelkurmay Bakanlığı’nın Kaldırılması Yasası ile Genelkurmay Başkanlığı, hükümet ve siyasetin etki alanı dışına çıkarıldı

·  430 sayılı Tevhidi Tedrisat Kanunu (Eğitim Birliği) Yasası  

·  431 sayılı Halifeliğin Kaldırılması ve Osmanlı Hanedanı’nın Yurtdışına Çıkarılması Yasası

1.Cumhurbaşkanımız Gazi Mustafa Kemal :

*Aydını, köylüyü ve kentliyi birbirine yakınlaştırmada; toplumsal değişmenin ve ekonomik kalkınmanın gerçekleştirilmesinde, ulusal ve çağdaş bir eğitimin tüm yurtta yaygınlaştırılması üzerinde çok durmuş ve özel ilgi göstermiştir

*1 Mart 1922 tarihinde TBMM açış söylevinde: “ Kadınlarımızın aynı öğretim devrelerinden geçerek yetiştirilmesine önem verilmesi ”ni ve kız-erkek Türk çocuğunun birbirinden ayrılmayacağını vurgular.

·  1 Mart 1924 TBMM açış söylevinde ” Kamuoyu, eğitim ve öğretimin birleştirilmesinden yanadır ve bunun hiç zaman geçirilmeden uygulanması gereklidir….İslam dinini, yüzyıllardan beri yapıla geldiği üzere, bir siyaset aracı olarak kullanılmaktan kurtararak yüceltmenin zorunlu olduğunu da görüyoruz. ”  sözleriyle gelecekte ülkenin karşılaşabileceği tehlikelere dikkat çeker.

·  “Müspet bilimlerin temellerine dayanan, güzel sanatları seven, fikir eğitiminde olduğu kadar beden eğitiminde de kabiliyeti artmış ve yükselmiş olan erdemli, kudretli bir kuşak yetiştirmek, ana siyasamızın açık dileğidir. (4 Şubat 1935 )

·  Eğitimin birleştirilmesi ilkesini savunanlar içinde Halil Hulki Efendi gibi din adamları da vardı. Savunulan gerekçeler arasında, pozitif bilim öğrenimiyle medresenin birlikte sürdürülmesinden doğan ikiliğin eğitimi nasıl iki başlı yaptığı ve bunun bir ulus için ne denli tehlikeli olduğu  “Bir ulus ancak bir terbiye (eğitim) görebilir. İki türlü terbiye bir memlekette  iki türlü insan yetiştirir. Bu ise -fikirde, duyguda- her türlü birliği yok eder.” tümceleriyle açıklamaktadır.  

Eğitim Birliği Yasası Gereği:

·  Tüm öğretim kurumları Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlanması ile öğretimde birlik sağlanır.

·  Medreseler, mahalle mektepleri kapatılır.

·  Çağdaş müfredatların izlendiği laik okul dizgesi esas alınır.

·  Eğitim Birliği Yasası ile kız ve erkek çocukların bir arada (karma) eğitim görmeleri sağlanır. 

·   20 Nisan 1924’te, Anayasa’nın 87. maddesi değiştirilerek, Türk kızlarına eğitim-öğretim eşitliği sağlayan ilköğretim zorunluğugetirilir.

***

Kışlanın, Caminin, Okulun siyaset dışına tutmak için gerekli hukuki düzenlemeleri yapmış olan ülkenin kurucu iradesi ve önderi anılan üç kurumun halini nasıl değerlendirirlerdi?

 2000 yıl önce ” Kendi doğumundan önce olanları bilmeyen, sürekli çocuk kalmaya mahkûmdur” demiş olan Çicero,Türkiye’de olup biten şeylerin nedenine işaret etmiş olabilir mi?

Bu günlerin TBMM’si Üyelerine Nispet İlk Meclis’ten Bir Kesit:

·  Milletvekilleri 2 Ağustos 1920 günü yolluklarından yüzde 40 indirim yaptılar.

·  Bu Yasadan 40 gün sonra da Meclis Genel Kurulu, milletvekillerinin alacakları yollukların yüzde 30’unu bağış olarak Hazine’ye bırakmalarını kararlaştırdı.

·  Milletvekilleri para bulurlarsa aldıkları aylık 100 liraydı. Bunu 20 Lirası orduya sigara parası olarak kesilirdi.

·  Türk Ordusu, gereksinimlerini para ve mal bağışı olarak halktan topladıklarıyla gideriyordu. Gelirlerde bir süreklilik yoktu. Halkın neyi vardı verecek?

·  Çıkarılan Tekâlif-i Milliye adlı kanunla, Anadolu halkı evindeki bir çift çorabı, iç çamaşırı askerine giydiriyordu. Kağnısıyla askerin topunu, tüfeğini, mermisini taşıyordu.

·  Yunan saldırısının şiddetlendiği, Bursa’yı işgal ettiği, 1920 yılının Temmuz ayı başında Mustafa Kemal Paşa, Meclis kürsüsünden yaptığı konuşmada askerin görünümü hakkında da bilgi verir:

-‘Askerlerimizin üst başının yırtık olması bizim için ayıp değildir. Fransızlar, üniformasız askerlerin çete olduklarını söyledikleri zaman, hayır onlar çete değil, memleketlerini savunan askerlerdir dedim. Üniformaları yok dediler, üzerlerine giydikleri bizim üniformamızdır dedim.” (1)

(BU YAZI DERLEMEDİR)

( *) Marcus Tullius Çicero(M.Ö. 106 – 43) , Latin kökenli Romalı devlet adamı,felsefeci, hatip, hukukçu ve yazardır.

(1 ) https://isteataturk.com/g/icerik/Ilk-Meclis-ve-Buyuk-Millet-Meclisinin-Ilk-Gunleri/383