OECD Raporu: “Çanlar Kimin İçin Çalıyor”

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Genel Sekreteri Mathias Cormann ve Baş Ekonomist Laurence Boone 21 Eylül 2021 tarihinde  dünya ekonomisi ve tüm G-20 ülkeleri için analiz ve projeksiyonları içeren  “Geçici Ekonomik Görünümü”nü yayınlamıştır. (http://www.oecd.org/ economic-outlook/)  100’den fazla ülke ile çalışan OECD,  kişisel özgürlüğü korumaya ve dünyanın her yerindeki insanların ekonomik ve sosyal refahını iyileştirmeye yönelik politikaları destekleyen küresel bir politika forumudur.

OECD’nin  38 üyesi vardır.  30 Eylül 1961  tarihinde 14 Aralık 1960 tarihli Konvansiyonun yürürlüğe girişi ile kurulmuştur. Merkezi  Paris’tedir. Üye ülkeler; Türkiye, ABD, Almanya, Avustralya, Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Güney Kore, Hollanda, İngiltere, İrlanda, İspanya, İsrail, İsveç, İsviçre, İtalya, Japonya, İzlanda, Kanada, Kosta Rika, Kolombiya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Meksika, Norveç, Polonya, Portekiz, Slovakya, Slovenya, Şili, Yeni Zelanda ve  Yunanistan’dır. 1985-1990 döneminde OECD Daimi Temsilciliğimizde Planlama Müşaviri olarak görev yaptığım  dönemde  OECD’nin sadece 24 üyesi vardı. (S. Rıdvan Karluk, Uluslararası Kuruluşlar, 7. Baskı, İstanbul, s. 327)

OECD, 21 Eylül’de yayımladığı ara dönem ekonomik görünüm raporunda Türkiye’nin 2021 yılı için büyüme tahminini 2,7 puan artırarak yüzde 8,4’e yükseltmiştir. Mayıs ayında açıkladığı raporunda 2021’deki büyüme tahminini yüzde 5,7 olarak öngörmüştü.  2022 için büyüme tahminini ise yüzde  3,4’ten yüzde 3,1’e düşürmüştür. 2021 sonu enflasyon tahminini ise Mayıs ayına göre 1,8 puan artırarak yüzde 17,8’e yükseltmiştir.  Mayıs ayındaki raporda enflasyon beklentisi yüzde 16 olarak  belirlenmişti. 2022 için enflasyon beklentisini  yüzde 12,8’den yüzde 15,7’ye çıkarmıştır. Küresel  2021 büyüme tahmini yüzde 5,7 olarak öngörülürken, 2022 yılı büyüme tahmini yüzde 4,5 olarak  açıklanmıştır.

OECD,  büyük şokların olmaması durumunda, GSYİH büyümesinin 2022’de  yüzde 3,4’e düşmeden önce 2021’de  yüzde 5,7 olmasını beklemektedir.  Önemli ancak sürdürülemez yarı mali teşviklerin ardından, 2020’nin sonlarında sürdürülebilir makro ekonomik politikalarda değişiklikler   yapılmıştır. 2021’in ilk çeyreği, piyasa duyarlılığını ve beklentilerini bozmuştur.  Mayıs ayında zirve yapan enfeksiyonlardaki artış, yeni karantina önlemleri ve işte kalma planlarının kademeli olarak kaldırılması, 2021’in ikinci çeyreğinden itibaren istihdamı, gelirleri ve özel tüketimi etkilemiştir.

Hükümet, imtiyazlı krediler yerine savunmasız hane halklarına ve firmalara doğrudan mali desteğe önem vermelidir. Para politikası,  mutlaka “dezenflasyonu” hedeflemelidir. Dış açığın finanse edilmesi ve vadesi gelen dış borcun güvenli bir şekilde çevrilmesi için gereken uluslararası finansmanı güvence altına almak için politika güvenilirliği ihmal edilmemelidir. İstihdam maliyetlerinin düşürülmesi ve daha esnek istihdam biçimlerinin teşvik edilmesi, istihdam yaratılmasını arttıracaktır. Öz sermaye kaynaklarının genişletilmesi, yüksek kurumsal kaldıracın azaltılmasına ve gelecek vaat eden işletmelerin büyümesinin desteklenmesine yardımcı olacaktır.

Daha büyük şokların olmaması durumunda, GSYİH büyümesinin  2021’de  yüzde 5,7 olması beklenmektedir.  2021’in ilk çeyreği, piyasa duyarlılığını ve beklentilerini bozmuştur.  Mayıs ayında zirve yapan enfeksiyonlardaki artış, yeni karantina önlemleri ve işte kalma planlarının aşamalı olarak kaldırılması, 2021’in ikinci çeyreğinden itibaren istihdamı, gelirleri ve özel tüketimi etkilemiştir.

Dış açığın finanse edilmesi ve vadesi gelen dış borcun güvenli bir şekilde çevrilmesi için gereken uluslararası finansmanı güvence altına almada, politika güvenilirliği esastır. İstihdam maliyetlerinin düşürülmesi ve daha esnek istihdam biçimlerinin teşvik edilmesi, istihdam yaratılmasını arttıracaktır. Öz sermaye kaynaklarının genişletilmesi, yüksek kurumsal kaldıracın azaltılmasına ve gelecek vaat eden işletmelerin büyümesinin desteklenmesine yardımcı olacaktır.

Enfeksiyonlar Mart ayından bu yana artmış,  Mayıs ayında ise zirve yapmıştır.  Bunun sonucunda ölümler  hızlı bir şekilde  çoğalmış,  büyük kentlerdeki  yoğun bakım kapasiteleri baskı altına alınmıştır. Nisan ayında sokağa çıkma yasağı da dahil olmak üzere üç dizi karantina önlemi  uygulamaya konmuştur.  Aşının kullanıma sunulması Şubat ayında hızlı bir şekilde başlamış, ancak ciddi tedarik zorluklarıyla karşı karşıya kalınmıştır. Bu durum  ülkeyi, daha çeşitli tedarik stratejileri aramaya zorlamıştır.

2020’nin ikinci yarısında büyük  mali desteğin etkisiyle  büyüme ve  enflasyon artmış,  cari açık genişlemiş, bu durum  mali sürdürülebilirlik konusunda endişe yaratmıştır. Yıl sonunda güvenilir parasal kısıtlamalar ve mali  saydamlık  taahhütleri  yürürlüğe girmiştir. Devam eden düşük istihdam oranı,  kadınların  işgücüne katılımının azalması, gençler için işsizlik oranının  yüzde 25’e ulaşmasıyla işgücü piyasaları zayıflamıştır.

İş dünyasında ve tüketici güveninde devam eden iyileşmeler, ilk çeyreğin sonunda para politikasında  beklenmedik değişikliklerden etkilenmiştir. Sermaye akışlarında, risk primlerinde, enflasyon beklentilerinde ve uzun vadeli faiz oranlarında ortaya çıkan aksaklıklar, Nisan ayında olağanüstü  enfeksiyon artışı ve yeni  kısıtlamalar ile birleşerek  ters rüzgarlar yaratmıştır.

Türkiye  Ekonomisine İlişkin Göstergeler: 2017-2022

COVID-19 etkilerini hafifletmeye yönelik politika desteği, aşırı derecede imtiyazlı kredilere odaklanmaktadır. Pandemiden kaynaklanan gelir kayıpları  devam ettiği için bu, savunmasız firmalar ve haneler için sürdürülebilir değildir. Hükümet  mali konsolidasyon hedeflerini sürdürürken, bu krediler kamu maliyesi için belirsiz ve potansiyel olarak önemli koşullu yükümlülükler içermektedir. Salgının devam etmesi, düşük istihdam oranları,  hane gelirlerindeki azalmalar,  firmalar ve de  haneler için artan borç yükleri ile finansman maliyetleri, doğrudan destek gerektirmektedir.

Nispeten düşük kamu borcunun GSYİH’ye oranı, bu tür  geçici transferler için  kaynak sağlar. Merkez Bankası’nın yeni yönetimi, 2021’in ilk çeyreğinde yüzde 17’nin üzerindeki hem genel hem de çekirdek enflasyona ve devam eden enflasyonist baskılara karşı yüzde 5 enflasyon hedefine olan bağlılığını  açıklamıştır. Para politikası görünümünün bulanık,  merkez bankası bağımsızlığına ilişkin şüphelerin olduğu bir ortamda kredibilite  yeniden  gözden geçirilmelidir.

2021’in ikinci çeyreğinde bir faaliyet daralmasının ardından kademeli bir toparlanma öngörülmektedir. Artan borç yükleri ve firmaların ve hane halklarının yeniden finansman maliyetleri ile birlikte işte kalma planlarının aşamalı olarak kaldırılması, iç talep üzerinde baskı oluşturacaktır. Turizm dışında ihracatın güçlü kalması beklenmektedir. Pandemi sırasında verilen  ayrıcalıkların sona ermesiyle kamu ve özel bankaların sorunlu kredilerinin görünümü belirsizliğini korumaktadır. Kısa vadede bankaların kredi verme kapasitesinde büyük bir aksama öngörülmemektedir: Ancak kredi büyümesinin 2020’dekinden daha düşük kalması beklenmektedir.

Pandemideki gelişmelere, yurt içi makroekonomik politika bileşimine,  uluslararası fonlama koşullarına bağlı olarak aşağı ve yukarı yönlü büyük riskler tahminler üzerinde baskı oluşturmaktadır. Bekleyen borç çevirmeleri nedeniyle önümüzdeki 12 ay içinde dış finansman ihtiyacı GSYİH’nın yüzde 30’unu aşacaktır. Uluslararası yatırımcı güveninin zayıflamasının ardından sermaye çıkışları, ödemeler dengesi üzerinde ek baskı oluşturmaktadır. Dış finansman sorunu ve maliyetindeki  artış, toparlanmayı engelleyebilir ve istikrarsızlaştırma risklerini artırabilir.

Daha dengeli bir toparlanma,  saydam ve sağlam bir makroekonomik politika  izlenmesini   zorunlu kılar. Geçici mali destekler, daha düşük enflasyon sağlayan güvenilir bir para politikasıyla birleştirilmesini gerekir.  İstihdam maliyetlerini azaltan ve daha esnek istihdam biçimlerini teşvik eden işgücü piyasası reformları, daha kaliteli iş yaratmayı ve sosyal uyumu iyileştirecektir. Finansal  saydamlığın iyileştirilmesi ve öz sermaye ve risk sermayesi piyasalarının güçlendirilmesi, aşırı kaldıraçlı firma bilançolarının yeniden dengelenmesine, hayatta kalmalarını kolaylaştırmaya ve gelecek vaat eden işletmelerin daha hızlı büyümesini teşvik etmeye yardımcı olacaktır.

OECD’nin “Geçici Ekonomik Görünümü” raporundaki tespitler hükümet tarafından ciddiye alınmalıdır. Aksi takdirde  Türkiye 2022’de  bir ekonomik krizle karşı karşıya kalabilir.  

Orta Vadeli Program’a göre 2021’de enflasyonun yüzde 16,2 olması beklenmektedir. OECD’nin tespitleri ile Orta Vadeli Program  hedefleri arasında  fark vardır.  Enflasyonun 2022’de yüzde 9,8; 2023’te 8; 2024 yılında da 7,6 olması hedeflenirken, büyüme tahmini 2021’de yüzde 9, 2022’de yüzde 5, 2023 ve 2024’te yüzde 5,5 olarak yer almıştır. İşsizliğin bu yıl yüzde 12,6, 2022 yılında yüzde 12,  2023 yılında yüzde 11,4’e, 2024 yılında ise yüzde 10,9’a gerilemesi planlanmıştır. Program boyunca istihdam yıllık 1 milyon 170 bin kişi artacak.

OECD,  12 Aralık’ta, dünyada son 20 yılda değişen refah ve buna bağlı oluşan göç hareketlerini inceleyen  önemli bir rapor yayınlamıştır.  Küresel Kalkınma Hakkında Perspektifler 2017-Değişen Dünyada Uluslararası Göç (Perspectives on Global Developments 2017)başlıklıraporda, refahın gelişmiş ülkelerden gelişme yolunda  olan ülkelere doğru kayma trendinin son yıllarda yavaşlamaya başlasa da devam ettiği belirtilmiştir.

Cumhurbaşkanı  Erdoğan  rapor için “ OECD Türkiye’nin de içinde yer aldığı 8 devletin orta gelirli ülkeler sınıfından yüksek gelirli ülkeler sınıfına geçtiğini açıkladı”  diyerek, Türkiye’nin  orta gelirli ülkeler sınıfından yüksek gelirli ülkeler sınıfına geçtiğini   açıklamıştır. Bir yanlış değerlendirmeye yol açmamak için   OECD’nin son raporundaki tespitleri yok saymamamız gerektiği kanısındayım.  Yok sayarsak eğer 2022’de bizi çok daha zorlu günler beklemektedir. Bu durumda da  Türkiye’nin orta gelirli ülkeler sınıfından yüksek gelirli ülkeler sınıfına geçmesi  bir tatlı hayal olur. 

Prof. Dr. Sadık Rıdvan Karluk tarafından

1948 yılında Eskişehir’de doğdum .1970’de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdim. Kısa bir süre Maliye Bakanlığı ve Sayıştay’da çalıştıktan sonra 1972 yılında Eskişehir İTİA İktisat Bölümü’nde akademik kariyere başladım. 1975’te doktor, 1979’da doçent oldum. 1975 – 1976’da İngiltere Sussex Üniversitesi’nde doktora üstü çalışmalar yaptım. 1982 yılında Devlet Planlama Teşkilatı Başbakan Turgut Özal’ın direktifleri doğrultusunda kurulan AET Genel Müdürlüğü’nün (şimdiki AB Bakanlığı) başkanlığını yaptım. 1984 – 1985 döneminde İktisadi Kalkınma Vakfı Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundum, 1982 – 1985 yılları arasında İstanbul Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı’na (Nuh Kuşçulu) danışmanlık yaptım. Bu dönemde Türkiye’de Yabancı Sermaye Yatırımları konusunda iki kitabım (biri İngilizce) ile İhracatta Vergi İadesi kitabım İTO tarafından yayınlandı. 1985 yılında Paris’te OECD nezdinde Türkiye Büyükelçiliği’ne Planlama Müşaviri sıfatıyla tayin edildim. Görev yaptığım dönemde Türkiye’yi 4 Komite’de temsil ederek, Türkiye’de kalkınmakta olan bölgeler konusunda OECD’nin önemli bir araştırmasının (Regional Problems and Policies in Turkey) basılmasına katkıda bulundum. 1990 yılında yurda dönüşümde DPT Müsteşar Müşavirliği’ne getirildim. Daha sonra Başbakanlık Başmüşavirliğinde Türkiye ile Türk Cumhuriyetlerinin ekonomik ilişkilerinin gelişmesinde bir model olan “Türk Ödemeler Birliği” kurulması için bir proje geliştirdim. 1991 yılında profesörlüğe atanarak Anadolu Üniversitesi’ne geçtim. Anadolu Üniversitesi’nde Türkiye Ekonomisi, Uluslararası İktisat, Uluslararası Ekonomik Kuruluşlar, Avrupa Birliği, Avrupa Birliği Türkiye İlişkileri , Dış Ticaret Teorisi ve Politikası, Uluslararası Entegrasyonlar derslerini kendi eserlerimi esas alarak yürüttüm. Akademik kariyerimde 23 yüksek lisans, 16 doktora tezi yönettim. Bu öğrencilerim arasında çeşitli üniversitelerde görev yapan çok sayıda profesör, doçent ve yardımcı doçent bulunmaktadır. Üniversite Senato ve Yönetim Kurulu üyeliği yaptım, İktisat Fakültesi Dekanlığım döneminde AÖF kapsamında bulunan tüm iktisat kitaplarının yeni formata göre yazılmasına yazar ve editör olarak katkıda bulundum. İkinci (1981), Üçüncü (1992) ve Dördüncü (2004) Türkiye İktisat Kongrelerine bildiri sunarak katılan tek öğretim üyesiyim. Dördüncü Türkiye İktisat Kongresi Bilim Komisyonu üyeliği yaparak Türk Sanayici ve İşadamları Vakfı (TÜSİAV) Bilim Kurulu Başkanlığı görevinde bulundum. 1996 yılında TOBB Milletlerarası Ticaret Odası (International Chamber of Commerce: ICC) Uluslararası Ticaret ve Yatırım Politikaları Komisyonu’nda (Commission on Trade and Invesment Policy) ICC Türkiye Temsilciliğine getirildim. Son 10 yıldır TOBB ICC IFO World Economic Survey kapsamında her üç ayda Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ile ilgili olarak gönderilen sualnameleri cevaplandıran 12 uzmandan biriyim. “Uluslararası Ekonomi: Teori ve Politika”, “Türkiye Ekonomisi: Cumhuriyetin İlanından Günümüze Yapısal Değişim”, “Avrupa Birliği”, “Türkiye Avrupa İlişkileri: Bir Çıkmaz Sokak” ve “Uluslararası Kuruluşlar” başlıklı temel ders kitaplarım dahil yayınlanmış 24 kitabım, 300’den fazla makalem, 12 ortak ve 3 çeviri eserim vardır. Beş ders kitabım (642-908 sayfa aralığında) 42 baskı yapmıştır. Tüm üniversitelerde ders kitabı ve yardımcı kitap olarak okutulmaktadır. Ortak yazarlı bir ders kitabım TÜBA üniversite ders kitapları 2012 yılı telif ve çeviri eser ödülü olmak üzere 6 “bilimsel araştırma ödülüne” sahibim. Diğer araştırma ödüllerim şunlardır: 1984: Enka Vakfı, “Türk Ekonomisinin Dünya Ekonomisine Entegrasyonu,” Bilimsel Araştırma Yarışması Üçüncülük Ödülü, 1982: Türkiye Milli Kültür Vakfı: Teşvik Armağanı, Dal: İktisat, 1981: İktisadi Kalkınma Vakfı, “AET ile İlişkilerimizin Atatürkçü Ekonomik Politika Açısından Değerlendirilmesi,” Behçet Osmanağaoğlu İnceleme Yarışması Birincilik Ödülü, 1979: Pamukbank, “Dışsatımın Özendirilmesinde Ticari Bankalarımızın Yeri” Bilimsel Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü. ABD ABI Enstitüsü’nün Yılın Eğitimcisi (Man of the Year 2011) ödülü sahibiyim. Özgeçmişim WHO’s WHO Dünya, Asya ve Türkiye baskılarında yer almıştır. (Who's Who in Asia 2012, Asya’da Kim Kimdir 2’nci baskı, 01/11/2011, Who's Who in the World 2011, Dünyada Kim Kimdir, 28’nci baskısı, 03/12/2010, Günümüz Türkiyesi'nde Kim Kimdir, 01/05/2005). Özgeçmişim Turkischer Biographiscer Index/Turkish Biographical Index’te (2004, s.563) yer almıştır. Google Akademik’te 1.070 (05.02.2018) atıfım vardır. Eskişehir Sanayi Odası, Eskişehir Ticaret Odası, İstanbul Sanayi Odası, Ankara Ticaret Odası, Ankara Sanayi Odası, Kayseri Sanayi Odası, İşveren Dergisi, İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi gibi oda dergilerinde yazılarım yer almıştır. Türkiye’de yayınlanan çok sayıda bilimsel derginin hakem heyetinde yer almaktayım. Ders kitaplarım: 42 baskı yapmış olup 3.884 sayfadır.

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.