Özel Harp Dairesi’nin gölgesinde bir araya gelen askeri ve siyasi figürler, Türkiye’yi nasıl bir ‘Lübnanlaştırma’ sürecine soktu? Tanıklar, belgeler ve örtük senaryolar ışığında bir çözümleme.
1980 öncesi ve sonrası Türkiye’si, sadece ideolojik çatışmaların değil; aynı zamanda derin devlet yapılanmalarının sahada operasyonel hale geldiği bir döneme tanıklık etmiştir. Bu sürecin temel aktörlerinden biri, görünürde savunma amaçlı kurulan, ancak zamanla toplumu dizayn etmeye yönelen Genelkurmay’a bağlı Özel Harp Dairesi (ÖHD) idi. Bu yapının başında görev yapan Korgeneral Kemal Yavuz’un faaliyetleri ve açıklamaları, Türkiye’deki Gladio benzeri gizli yapılar konusundaki soru işaretlerini güçlendirmiştir. Öte yandan, dönemin bazı siyasi figürlerinin, bu yapılarla doğrudan veya dolaylı temasta bulunduğuna dair iddialar, tartışmaları hâlâ canlı tutmaktadır.
Bu bağlamda özellikle Devlet Bahçeli’nin 1978’de Adana’da gerçekleştiği iddia edilen bir silah taşıma olayı, kamuoyunda “derin devletle pasif değil, aktif ilişkili” isimlerin varlığına dair kuşkular doğurmuştur.
- Türkiye’de Derin Devlet ve Özel Harp Dairesi’nin Tarihçesi
1952 yılında Türkiye’nin NATO’ya girmesiyle birlikte, ülkede “anti-komünist savunma stratejisi” adına Seferberlik Tetkik Kurulu kurulmuştur. Bu kurum, 1965 yılında Özel Harp Dairesi adını alarak daha organize ve örtülü bir yapıya kavuşmuştur. Dairenin temel amacı, olası bir Sovyet işgalinde gerilla savaşı verecek direniş hücrelerini oluşturmak olsa da, kısa sürede iç güvenlik meselelerine yöneldiği iddia edilmiştir.
Bu yapıların, özellikle 1970’li yıllarda sağ-sol çatışmalarını derinleştirmek için kullanıldığına dair çok sayıda tanıklık ve belge ortaya çıkmıştır. Bu da Gladio benzeri yapının, devlet içinde devlet haline geldiği ve dış tehditten çok iç dizayna odaklandığı yönündeki görüşleri beslemiştir.
- Kemal Yavuz’un Rolü ve Açıklamaları
Korgeneral Kemal Yavuz, 1984-1987 yılları arasında ÖHD başkanı olarak görev yapmıştır. Emekli olduktan sonra gazeteci Cüneyt Arcayürek ve bazı araştırmacılara yaptığı açıklamalarda, Özel Harp Dairesi’nin sivil unsurları da eğittiğini, bu kişilerin “gerektiğinde kullanılmak üzere” görevlendirildiğini itiraf etmiştir.
Yavuz’un bu açıklamaları, kamuoyunda yıllardır dillendirilen “sivil Gladyo hücreleri”nin varlığını doğrular nitelikte kabul edilmiştir. Bu tür ifadeler, sadece tarihsel değil, aynı zamanda güncel siyasi dizayn açısından da büyük önem arz etmektedir.
- Gladio: Avrupa’dan Türkiye’ye Uzanan Bir Gölge Operasyon
Gladio, İtalya başta olmak üzere Avrupa’nın birçok ülkesinde NATO ve CIA destekli “stay behind” ordularının adıdır. Bu yapıların amacı, Sovyet işgali durumunda gerilla savaşları yürütmekti. Ancak zamanla bu yapıların, demokratik yönetimlere karşı darbeler düzenlediği ve iç siyaset üzerinde baskı kurduğu ortaya çıkmıştır.
İtalya’daki Aldo Moro suikastı, Belçika’daki Brabant Katliamı, Almanya’daki RAF operasyonları bu yapının Avrupa versiyonlarına örnektir. Türkiye’deki karşılığı ise ÖHD’dir. Gladio’nun Türkiye kolu, 12 Eylül öncesi provokasyonların merkezinde olduğu iddia edilmiştir.
- Adana Olayı: Bahçeli ve Portakal Sandığı Silahları
1978 yılında Adana’da Devlet Bahçeli’ye ait olduğu iddia edilen bir araçta, portakal sandıkları içinde çok sayıda silah bulunduğu iddiası basına yansımıştır. O dönem dava dosyasına giren bilgilerde, Bahçeli’nin Ülkü Ocakları’yla olan ilişkisi ve bu silahların Adana’daki operasyonlar için kullanıldığı öne sürülmüştür.
Ancak bu iddiaya rağmen Bahçeli hakkında hiçbir soruşturma açılmamış, olay kısa sürede gündemden düşürülmüştür. Bu da, Bahçeli’nin korunduğuna, daha üst düzeyden bir yapı tarafından kollandığına dair şüpheleri artırmıştır.
- Tanıklıklar ve Mahkeme Tutanakları
Bu olayla ilgili olarak Adana 4. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen davada bazı tanıklar, Bahçeli’nin doğrudan silah transferine dahil olmadığını ifade etmiş olsa da, silahların MHP’ye bağlı gençlik yapılanmaları aracılığıyla dağıtıldığı beyan edilmiştir.
Dönemin tanıklarından Recai Yıldırım ve Fuat İstanbullu, silahların “örgüt denetiminde ama farklı bir kaynaktan” geldiğini ifade etmişlerdir. Bu ifadeler, bir “üst aklın” operasyonu yönettiğini düşündürmektedir.
- Özel Harp Dairesi’nin Stratejik Hedefi: Lübnanlaşma
Türkiye’de 1970’li yıllarda yaşanan sokak çatışmaları, mezhep ve etnik temelli bölünmelerin artırılması gibi gelişmelerin ardında, ÖHD’nin Türkiye’yi bir iç savaşa sürükleyip askeri müdahaleye zemin hazırlamak istediği iddia edilmiştir. Bu da “Lübnanlaştırma” stratejisi olarak tanımlanmıştır.
Kemal Yavuz’un başkanlık ettiği ÖHD, bu dönemin tüm stratejik kararlarını koordine eden bir merkez olarak görülmektedir. Bahçeli gibi siyasilerin bu merkezle paralel pozisyonlarda bulunması, bu stratejinin “sivil uygulayıcıları” sorusunu doğurmaktadır.
- Bahçeli’nin Çelişkili Retorikleri: Kontrol Edilen Muhalefet mi?
Devlet Bahçeli, zaman zaman laikliğe, “Kürt sorununa” ve anayasal düzene dair tabanıyla çelişen açıklamalar yapmaktadır. Örneğin, “ Önder Öcalan konuşsun, Kürt ve Alevi Cumhurbaşkanı Yardımcısı olsun” gibi açıklamaları, onu sadece milliyetçi değil, sisteme entegre bir figür haline getirmiştir.
Bu söylem kaymaları, Bahçeli’nin gladio un amaçlarına uygun olarak gladyo onu “kontrollü bir muhalefet lideri” olarak pozisyonlandırıldığını ve gerektiğinde sistem içi yönlendirmelerle konuşturduğunu düşündürmektedir. Bu da onun Gladio türü yapılarda zamanını bekleyen bir işlev taşıdığı anlamına gelebilir.
- Kemal Yavuz’un Sessiz Mirası ve Bugüne Etkisi
Yavuz’un görev süresi dolmasına rağmen, Türkiye’deki derin devlet mekanizması etkisini sürdürmüştür. Ergenekon ve Balyoz gibi davalar, bu yapıların yeniden formatlanarak varlığını koruduğunu göstermiştir. Yavuz’un stratejisi, “devletin görünmeyen cephesinden” toplum mühendisliğini yönetme fikrini esas almıştır.
Sonuç
Tarihsel belgeler, mahkeme tutanakları, tanıklıklar ve çelişkili siyasi pozisyonlar bir araya getirildiğinde; Türkiye’nin 1980 öncesi ve sonrasında ciddi bir derin yapı tarafından yönlendirildiği anlaşılmaktadır. Kemal Yavuz bu yapının mimarı, Bahçeli ise sistem içinde işlevsel bir aktörü olarak görünmektedir. Gladio benzeri bu yapılanmaların bugünkü yansımaları ise hâlâ muhalefetin ve iktidarın bazı figürleri içinde tartışmalıdır.
Kaynakça
1. Jenkins, Gareth. Between Fact and Fantasy: Turkey’s Ergenekon Investigation. Silk Road Studies, 2009.
2. Artı Gerçek. “Bahçeli’nin Aracında Silah Yakalanmıştı”, 2019. artigercek.com
3. Bulaç, Ali. Uludere: Ergenekon Zihniyetinin Devamı. Hur Fikirler, 2012.
4. İstanbul Üniversitesi NEK. Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Arşivi, 2018.
5. MMO. Kontrgerilla Gerçeği, İzmir Şubesi Yayını, 2011.
6. Ankut, Nurullah. CIA’nın Örgütlediği Ergenekon Saldırısı, Derleniş Yayınları, 2011.
7. 4. Ağır Ceza Mahkemesi Tutanakları, Adana (1978).
Bir yanıt yazın