ABD-İsrail ittifakı, özellikle Soğuk Savaş sonrası dönemde stratejik bir nitelik kazanmış, bu iki ülkenin çıkarları Orta Doğu’da büyük ölçüde örtüşmüştür (Mearsheimer & Walt, 2007). ABD, İsrail’e yılda yaklaşık 3.8 milyar dolar askeri yardım yapmakta, bu destek sayesinde İsrail hem savunma hem de saldırı kapasitelerini bölgesel düzeyde artırabilmektedir (Brookings Institution, 2024). Bu durum, Filistin gibi çatışma alanlarında uluslararası çözüm girişimlerini sekteye uğratmakta ve ABD’nin BM Güvenlik Konseyi’ndeki vetolarıyla birleşerek çözüm süreçlerini tıkamaktadır (Chomsky, 1999).
Ekonomik bağlamda, iki ülke arasındaki yüksek teknoloji, siber güvenlik ve savunma sanayi iş birlikleri özellikle İsrail’in Silikon Vadisi benzeri girişimlerini güçlendirmiştir (Haaretz, 2023). Bu ilişkiler, ABD’nin bazı Arap ülkeleriyle olan enerji ve ticaret ilişkilerini zaman zaman zorlamaktadır (Finkelstein, 2005).
Rusya, Çin, Hindistan ve Diğer Ülkelerin ABD-İsrail İttifakına Bakışı
Rusya, İsrail ile belirli askeri koordinasyonlar kurmuş olsa da, ABD’nin İsrail ile olan ittifakını dengelemek amacıyla İran gibi aktörlerle ilişkilerini güçlendirmektedir (Parsi, 2007). Çin, ABD-İsrail yakınlaşmasına doğrudan tepki vermemekte; ancak İsrail ile özellikle teknoloji ve altyapı yatırımlarında ilişkilerini stratejik düzeyde geliştirmektedir (RAND Corporation, 2023).
Hindistan ise, İsrail ile savunma ve tarım teknolojileri konusunda önemli iş birlikleri geliştirerek, bu ittifaka dolaylı biçimde entegre olmaktadır. Ancak Hindistan, aynı zamanda İran gibi enerji sağlayıcılarıyla da diplomatik dengesini sürdürmeye çalışmaktadır (Yiftachel, 2006).
Uluslararası Kuruluşların ve Medyanın ABD-İsrail Ortaklığına Bakışı
Birleşmiş Milletler, İsrail’in işgal politikalarına karşı birçok karar almış olsa da, ABD’nin sürekli vetoları nedeniyle bu kararlar uygulamaya konulamamaktadır (UN General Assembly, 2023). NATO ise resmi olarak İsrail ile kurumsal bir bağa sahip olmamakla birlikte, bazı NATO ülkelerinin İsrail ile ikili savunma anlaşmaları bulunmaktadır (NATO, 2023).
Avrupa Birliği, iki devletli çözüm konusunda ısrarcı olsa da, ABD’nin İsrail’e sağladığı sınırsız desteğin çözüm sürecine zarar verdiğini belirten açıklamalarda bulunmuştur (EEAS, 2024).
ABD ve Avrupa medyasında bu ittifak zaman zaman tartışma konusu yapılmakla birlikte, Yahudi lobilerinin etkisi ve siyasi baskılar nedeniyle eleştiriler genellikle yüzeysel kalmaktadır (Finkelstein, 2005; Pew Research Center, 2023). Özellikle ABD iç politikasında AIPAC gibi lobiler, hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat senatörler üzerinde büyük bir etki yaratmakta, bu da ABD dış politikasının İsrail çıkarlarına paralel seyretmesine neden olmaktadır (Mearsheimer & Walt, 2007).
SONUÇ
ABD-İsrail ittifakı, küresel güvenlik, enerji politikaları, diplomatik ilişkiler ve savunma dengeleri üzerinde büyük bir etki yaratmaktadır. Bu ittifakın geleceği, diğer büyük güçlerin (Rusya, Çin, Hindistan) ve uluslararası kuruluşların alacağı pozisyonlara göre şekillenecektir. Bu süreçte medya, kamuoyu ve lobiler arasındaki güç dengeleri de belirleyici rol oynayacaktır.
KAYNAKÇA
• Bacevich, A. J. (2008). The Limits of Power: The End of American Exceptionalism. Metropolitan Books.
• Brookings Institution. (2024). U.S. Foreign Aid to Israel: Strategic Alliance or Political Burden?
• Chomsky, N. (1999). Fateful Triangle: The United States, Israel, and the Palestinians. South End Press.
• EEAS (European External Action Service). (2024). Middle East Peace Process Reports.
• Finkelstein, N. G. (2005). Beyond Chutzpah: On the Misuse of Anti-Semitism and the Abuse of History. University of California Press.
• Haaretz. (2023). U.S.-Israel Relations in a Changing Middle East. [Various articles]
• Mearsheimer, J. J., & Walt, S. M. (2007). The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy. Farrar, Straus and Giroux.
• NATO. (2023). Strategic Concepts and Reports on the Middle East.
• Parsi, T. (2007). Treacherous Alliance: The Secret Dealings of Israel, Iran, and the United States. Yale University Press.
• Pew Research Center. (2023). Public Opinion on U.S.-Israel Relations.
• RAND Corporation. (2023). Military Balance and Technological Dependence in the Middle East.
• UN General Assembly. (2023). Voting Records on Middle East Resolutions.
• Yiftachel, O. (2006). Ethnocracy: Land and Identity Politics in Israel/Palestine. University of Pennsylvania Press.
Bir yanıt yazın