İktidar, sadece siyasi gücün elde edilmesi ve sürdürülmesi ile ilgili bir mesele değil, aynı zamanda toplumsal yapının işleyişini, adaletin ve eşitliğin sağlanıp sağlanmadığını belirleyen bir güçtür. Özellikle, iktidarın kurucularının çevreleriyle olan ilişkileri, toplumun ne ölçüde adil ve eşit bir yapıya sahip olduğunu belirleyen temel unsurlar arasında yer alır. Ancak bu çevrelerin, toplumun genelinden farklı bir statüye sahip olmaları ve buna dayanarak toplumsal sorumluluklardan kaçmaları, toplumsal normların aşındığını ve bir çürümüşlüğün başladığını gösterir.
İktidarın Sürdürülmesi ve Akraba İlişkileri
İktidar yapılarının içinde yer alan aileler, yalnızca siyasi gücü değil, aynı zamanda toplumsal sistemin de yeniden üreticileri haline gelirler. Akraba ilişkilerinin siyasetteki yeri, genellikle çıkar ilişkileriyle şekillenir. Bu durum, iktidarın kurucularının çevresindeki bireylerin, devletin sunduğu ayrıcalıklardan nasıl faydalandıklarını gösterir. Örneğin, devletin kaynaklarına ve karar mekanizmalarına yakın olan bireyler, toplumda benzer hakları olan diğer bireylerden daha avantajlı bir konumda olabilirler (Foucault, 1979). Akraba ilişkilerinin siyasetteki rolü, toplumda eşitsizliğin artmasına ve adaletin zayıflamasına neden olur.
Birçok araştırma, iktidarın çevresindeki kişilerin bu ayrıcalıklardan nasıl yararlandığını ve bunu nasıl toplumsal normlara aykırı biçimde kullandığını gösterir. Bunu somutlaştırmak gerekirse, devletin çeşitli mecralarına yakın olan bireyler, vatani bir yükümlülük olan askerlik gibi sorumluluklardan kaçmak için etik dışı çürük raporu almak gibi yollar seçebilirler. Bu durum, toplumda bireylerin devletle olan bağlarının zayıflamasına ve adaletin daha da bozulmasına yol açar.
Yolsuzluk, Ayrımcılık ve Askerlikten Kaçma
Askerlik gibi zorunlu yükümlülüklerden çürük raporu alarak kaçmak, yalnızca bireysel bir çıkar sağlama çabası değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluklardan kaçmanın bir biçimidir. Türkiye örneğinde olduğu gibi, özellikle iktidar sahiplerinin çocuklarının ve yakınlarının, bu tür sorumluluklardan kaçmak için çürük raporu alması, toplumsal yapıyı derinden etkileyebilir. Çürük raporu almak, devletin adalet anlayışının aşındığı ve iktidar çevresinin yalnızca kendi çıkarlarını gözettiği bir durumun göstergesidir (Çakır, 2018).
İktidar mensuplarının askerden kaçmak için çürük raporu alması gibi bir konuya somut bir örnek verecek olursak liste şöyledir :
SAHTE CÜRÜK RAPORU ALARAK ASKERDEN KACAN AKP’LILERİN,
TAM LISTESI:
AKP Kurucusu R.Tayyip Erdoğan’ın oğlu Ahmet Burak ERDOĞAN
AKP Kurucusu R.Tayyip Erdoğan’ın oğlu Necmettin Bilal ERDOĞAN
AKP Kurucusu R.Tayyip Erdoğan’ın damadı Berat ALBAYRAK
AKP Kurucusu Ahmet DAVUTOĞLU’nun damadı Mehmet Talha TOPÇU,
AKP Kurucusu Bülent ARINÇ’ın oğlu Ahmet Mücahit ARINÇ,
AKP Kurucusu Binali YILDIRIM’ın yeğeni Süleyman VURAL,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk ÇELİK’in oğlu Enes ÇELİK,
Çevre ve Şehircilik Bakanı İdris GÜLLÜCE’nin yeğeni Yusuf Peyami ŞAMLI,
Dışişleri Bakanı Mevlüt ÇAVUŞOĞLU’nun yeğeni Osman ÇAVUŞOĞLU,
Eski Bakan Muammer GÜLER’in yeğeni Mahmut Hakan GÜLER,
Eski Bakan Zafer ÇAĞLAYAN’ın Yeğeni Ahmet Bahadır ÇAĞLAYAN,
Gençlik ve Spor Bakanı Akif Çağatay KILIÇ’ın eniştesi Egemen DÖVEN,
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehmet Mehdi EKER’in yeğeni Nedim EKER,
Gümrük ve Ticaret Bakanı Nurettin CANİKLİ’nin yeğeni Kerim CANİKLİ,
Gümrük ve Ticaret Bakanı Nurettin CANİKLİ’nin yeğeni Oğuzhan Mustafa TARHAN.
Gümrük ve Ticaret Bakanı Nurettin CANİKLİ’nin yeğeni Yasin CANİKLİ,
Maliye Bakanı Mehmet ŞİMŞEK’in yeğeni Ömer Faruk ŞİMŞEK,
Milli Eğitim Bakanı Nabi AVCI’nın oğlu İbrahim Can AVCI,
Milli Eğitim Bakanı Nabi AVCI’nın yeğeni Abdullah Emre YÖNLÜER,
Milli Savunma Bakanı İsmet YILMAZ’ın yeğeni İbrahim Can YILMAZ,
Milli Savunma Bakanı İsmet YILMAZ’ın yeğeni Tarık Eren YILMAZ,
Orman ve Su İşleri Bakanı Veysel EROĞLU’nun oğlu Mehmed EROĞLU,
AKP’li Belediye Başkanlarının Akrabaları:
Ankara büyükşehir belediye başkanı İbrahim Melih GÖKÇEK’in yeğeni Ömer Hakan AĞAN,
İstanbul büyükşehir belediye başkanı Kadir TOPBAŞ’ın oğlu Mustafa Ömer TOPBAŞ,
Kocaeli büyükşehir belediye başkanı İbrahim KARAOSMANOĞLU’nun oğlu Abdulhalim KARAOSMANOĞLU,
Malatya büyükşehir belediye başkanı Ahmet ÇAKIR’ın oğlu Emre ÇAKIR,
Sakarya büyükşehir belediye başkanı Zeki TOÇOĞLU’nun oğlu Gani TOÇOĞLU,
AKP Merkez ve İl Teşkilatları Üyelerinin Akrabaları:
AKP Ankara il başkanı Mustafa Nedim YAMALI’nın oğlu Mustafa Mert YAMALI,
AKP Dış ilişkiler Sorumlusu Sema KIRCI’nın yeğeni Enes Malik ÜÇKAN,
AKP Diyarbakır il başkanı Muhammed AKAR’ın yeğeni Umut ELKAAN,
AKP Edirne il başkanı Rafet SEZEN’in oğlu Sinan SEZEN,
AKP Gençlik kolları başkanı İst. Milletvekili Abdurrahim BOYNUKALIN’ın kendisi,
AKP Genel Başkan Yrd. Ekrem ERDEM’in yeğeni Uğur ERDEM,
AKP Genel Başkan Yrd. Nureddin NEBATİ’nin yeğeni Lokman ŞIHANLIOĞLU,
AKP Genel Başkan Yrd. Nureddin NEBATİ’nin yeğeni Mehmet Murat ŞIHANLIOĞLU,
AKP Genel Başkan Yrd. Nureddin NEBATİ’nin yeğeni Süleyman NEBATİ,
AKP Genel sekreter Hacı Hasan SÖNMEZ’in damadı Mustafa ŞİŞANECİ,
AKP Genel sekreter Hacı Hasan SÖNMEZ’in yeğeni Ali PATAN,
AKP Hakkari il başkanı Abdulmuttalip ÖZBEK’in yeğeni Taner ÖZBEK
AKP İstanbul il başkanı Aziz BABUŞÇU’nun oğlu Yasin BABUŞCU,
AKP Kurucu üye Ayşe BÖHÜRLER’in yeğeni Oğuz AYDIN,
AKP Kurucu üye Fatih Recep SARAÇOĞLU’nun yeğeni Orkun SARAÇOĞLU,
AKP Kurucu üye Mehmet Beyazıt DENİZOLGUN’un oğlu Fatih Süleyman DENİZOLGUN,
AKP Kurucu üye Mehmet Beyazıt DENİZOLGUN’un yeğeni Hilmi Tuna KURİŞ,
AKP Kurucu üye Mustafa ÜNAL’ın yeğeni Onur ÖZCAN,
AKP Kurucu üye Sami GÜÇLÜ’nün yeğeni Mehmet Gökhan GÜÇLÜ,
AKP Kurucu üye Süleyman GÜNDÜZ’ün oğlu Muhammet Musab GÜNDÜZ,
AKP MKYK üyesi Emine ÇİFT’in kardeşi İsmail ÇİFT,
AKP Sosyal işler Sorumlusu Mazhar BAĞLI’nın kardeşi Abdullah BAĞLI,
AKP Sosyal işler Sorumlusu Mazhar BAĞLI’nın yeğeni Abdurrahman HARTAVİ,
AKP Sosyal işler Sorumlusu Mazhar BAĞLI’nın yeğeni Mustafa BAĞLI,
AKP Milletvekilleri, Oğulları ve Akrabaları:
Adana eski milletvekili Ayhan Zeynep TEKİN’in yeğeni Mustafa Alptekin HERGÜNER,
Adıyaman eski milletvekili Mehmet ÖZYOL’un torunu Ahmet Onur AKSOY,
Adıyaman eski milletvekili Şevket GÜRSOY’un oğlu Göksel GÜRSOY,
Adıyaman eski milletvekili Şevket GÜRSOY’un yeğeni Ender GÜRSOY,
Ağrı eski milletvekili Cemal KAYA’nın yeğeni Barış KAYA,
Ağrı eski milletvekili Cemal KAYA’nın yeğeni Cihan KAYA,
Ağrı eski milletvekili Halil ÖZYOLCU’nun yeğeni Ertuğrul ÖZYOLCU,
Ağrı eski milletvekili Halil ÖZYOLCU’nun yeğeni Murat ÖZYOLCU,
Ağrı eski milletvekili Naci ASLAN’ın yeğeni Özer ASLAN,
AKP’li Eski Milletvekillerinin Akrabaları
Aksaray milletvekili Ruhi AÇIKGÖZ’ün oğlu İbrahim Serdar AÇIKGÖZ,
Aksaray milletvekili Ruhi AÇIKGÖZ’ün oğlu Ömer Ziya AÇIKGÖZ,
Amasya milletvekili Mehmet Naci BOSTANCI’nın oğlu Afşın Burak BOSTANCI,
Ankara eski milletvekili Ersönmez YARBAY’ın oğlu Cihangir YARBAY,
Ankara eski milletvekili Eyyüp SANAY’ın oğlu İbrahim Enes SANAY,
Ankara eski milletvekili Zeynep DAĞI’nın yeğeni İbrahim Onur MADANOĞLU,
Ankara milletvekili Cevdet ERDÖL yeğeni Ahmet Ali ERDÖL,
Ankara milletvekili Cevdet ERDÖL’ün oğlu Fatih ERDÖL,
Ankara milletvekili Haluk İPEK’in yeğeni Akın GELEN,
Ankara milletvekili Salih KAPUSUZ’un oğlu Ömer Selman KAPUSUZ,
Ankara milletvekili Tülay SELAMOĞLU’nun yeğeni Ahmet Altuğ DEMİRDÖĞEN,
Ardahan eski milletvekili Kenan ALTUN’un yeğeni Emre TOPÇU,
Ardahan eski milletvekili Saffet KAYA’nın yeğeni İlkcan KAYA,
Artvin milletvekili İsrafil KIŞLA’nın oğlu Muhammed Fatih KIŞLA,
Aydın eski milletvekili Ahmet ERTÜRK’ün yeğeni Onur ERTÜRK,
Balıkesir eski milletvekili İsmail ÖZGÜN’ün oğlu Cihad ÖZGÜN,
Batman eski milletvekili Ahmet İNAL’ın oğlu Ömer Faruk İNAL,
Batman eski milletvekili Ahmet İNAL’ın yeğeni Abdulkadir İNAL,
Batman eski milletvekili Mehmet Nezir NASIROĞLU’nun damadı Erkan NASIROĞLU,
Batman eski milletvekili Mehmet Nezir NASIROĞLU’nun oğlu Uğur NASIROĞLU,
Batman milletvekili Ziver ÖZDEMİR’in kardeşi Hüseyin ÖZDEMİR,
Bingöl eski milletvekili Kazim ATAOĞLU’nun oğlu İbrahim ATAOĞLU,
Bingöl eski milletvekili Yusuf COŞKUN’un yeğeni Uğur COŞKUN,
Bingöl milletvekili Eşref TAŞ’ın yeğeni Halil İbrahim TAŞ,
Bingöl milletvekili Eşref TAŞ’ın yeğeni Mehmet Fatih TAŞ,
Bitlis eski milletvekili Abdurrahim AKSOY’un yeğeni Ahmet SÖZEN,
Bitlis eski milletvekili Abdurrahim AKSOY’un yeğeni Uğur Oral ASLAN,
Bitlis eski milletvekili Zeki ERGEZEN’in yeğeni Üsame ERGEZEN,
Bolu eski milletvekili Mehmet GÜNER’in damadı Bilal GÜLTEKİN,
Bursa eski milletvekili Abdulmecit ALP’in damadı Talha AKBAŞAK,
Bursa eski milletvekili Hayrettin ÇAKMAK’ın yeğeni Yasin ÇAKMAK,
Bursa eski milletvekili Niyazi PAKYÜREK’in yeğeni Hayrullah DİNDAR,
Bursa milletvekili Bedrettin YILDIRIM’ın oğlu Mehmet Burak YILDIRIM,
Çankırı eski milletvekili Tevfik AKBAK’ın oğlu Beşir AKBAK,
Çankırı milletvekili Hüseyin FİLİZ’in oğlu Cengizhan FİLİZ,
Çankırı milletvekili Hüseyin FİLİZ’in oğlu Oğuzhan FİLİZ,
Çankırı milletvekili Hüseyin FİLİZ’in yeğeni Yavuz FİLİZ,
Çorum milletvekili Cahit BAĞCI’nın yeğeni Bulut BAĞCI,
Çorum milletvekili Salim USLU’nun oğlu Mehmet Yasir USLU,
Denizli eski milletvekili Mehmet Salih ERDOĞAN’ın oğlu Halit ERDOĞAN,
Denizli eski milletvekili Mithat EKİCİ’nin yeğeni Fuat EKİCİ,
Denizli milletvekili Mehmet YÜKSEL’in yeğeni İsmail Emrah PERDECİOĞLU,
Diyarbakır eski milletvekili Ali İhsan MERDANOĞLU’nun damadı Erdal ÇELİK,
Diyarbakır eski milletvekili Aziz AKGÜL’ün oğlu Halil Fatih AKGÜL,
Diyarbakır eski milletvekili M. İhsan ARSLAN’ın yeğeni Bilal ARSLAN,
Diyarbakır eski milletvekili M. İhsan ARSLAN’ın yeğeni Ömer YAŞAR,
Düzce milletvekili İbrahim KORKMAZ’ın yeğeni Muharrem KARAKULLUKÇUOĞLU,
Düzce milletvekili İbrahim KORKMAZ’ın yeğeni Zeynel KARAKULLUKÇUOĞLU,
Elazığ eski milletvekili Abdulbaki TÜRKOĞLU’nun yeğeni Ahmet Zülfü TÜRKOĞLU,
Elazığ eski milletvekili Hamza YANILMAZ’ın yeğeni Muaz YANILMAZ,
Elazığ eski milletvekili Tahir ÖZTÜRK’ün oğlu Osman Özgür ÖZTÜRK,
Elazığ milletvekili Faruk SEPTİOĞLU’nun yeğeni Ali Rıza SEPTİOĞLU,
Elazığ milletvekili Şuay ALPAY’ın kardeşi Altan ALPAY,
Erzincan eski milletvekili Talip KABAN’ın oğlu Mehmet Göktürk KABAN,
Erzincan eski milletvekili Tevhit KARAKAYA’nın oğlu İhsan Lütfi KARAKAYA,
Erzurum eski milletvekili İbrahim KAVAZ’ın oğlu Ahmet Cemil KAVAZ,
Erzurum eski milletvekili İbrahim KAVAZ’ın oğlu İsmail KAVAZ,
Erzurum eski milletvekili Muzaffer GÜLYURT’un oglu.ve daha nice akp lilerin oğlunun oğlu damadı eniştesi vs. diye bu liste uzayıp gidiyor..
Bu tür davranışlar, sadece etik bir sorun olarak görülmemelidir. Aynı zamanda toplumsal adaletin, eşitlik ve hukukun üstünlüğünün nasıl ihlal edildiğini gösteren somut bir örnektir. Ayrımcılık ve yolsuzluk, iktidar çevresinin güç ve ayrıcalıklarını daha da pekiştirmesine yol açar. Bu durum, devletin topluma sunduğu hizmetlerin adil bir biçimde dağıtılmadığı ve eşitsizliğin arttığı anlamına gelir.
- Sosyolojik Bağlamda İktidarın Toplumsal Etkileri
Sosyolojik bir perspektiften bakıldığında, iktidarın çevresinin ayrıcalıklı davranışları toplumsal bağları zayıflatır. Toplumun güven duygusu, adalet anlayışı ve eşitlik arayışı, iktidar çevresindeki bu tür davranışlarla ciddi şekilde erozyona uğrar. Bu tür etik dışı eylemler, yalnızca bireyler arasındaki eşitsizlikleri derinleştirmekle kalmaz, aynı zamanda toplumsal normların bozulmasına ve adaletin zayıflamasına yol açar (Giddens, 2009).
Sosyolog Pierre Bourdieu (1998), “sosyal alan” kavramıyla, bireylerin ve grupların toplumsal statüye göre şekillendirdiği ilişkileri tartışmıştır. Bourdieu’nün çalışmalarına göre, iktidarın yakın çevresinin, toplumsal kuralları ihlal etmesi, toplumsal yapıyı sarsan bir etkiye yol açar. Bu durum, bireylerin devletle olan bağlarını zayıflatır ve güven duygusunun kaybolmasına neden olur.
- Eleştirel Perspektif ve Değerlendirme
İktidar çevresinin sorumluluklardan kaçma ve etik dışı davranışlar sergileme biçimi, toplumsal yapının temellerini zayıflatır. Bu tür davranışlar, yalnızca bireysel çıkarların ön planda olduğu, toplumsal değerlerin hiçe sayıldığı bir ortam yaratır. Toplumda adaletin ve eşitliğin yok sayılması, gücün ve çıkar ilişkilerinin ön planda olduğu bir yapının doğmasına yol açar. Bu bağlamda, iktidarın kurucularının yakın çevresinin davranışları, yalnızca bireysel bir mesele değil, toplumsal bir bozulma olarak ele alınmalıdır. Toplumda güvenin ve eşitliğin sağlanabilmesi için, tüm bireylerin aynı sorumluluklara tabi olması gerektiği gerçeği, modern toplumların en temel ilkelerinden biridir.
- Sonuç
İktidarın çevresinin toplumsal sorumluluklardan kaçmak için başvurdukları etik dışı yöntemler, toplumsal çürümüşlüğün ve adaletin zayıflamasının göstergeleridir. Bu tür ayrıcalıklı davranışlar, sadece toplumsal yapıyı değil, toplumsal değerleri de zedelemektedir. Sosyolojik açıdan bakıldığında, iktidarın çevresindeki bireylerin sorumluluklardan kaçması, güvensiz bir toplum yapısının oluşmasına neden olur. Bu çalışma, iktidarın çevresindeki kişilerin bu tür davranışlarının toplumsal sonuçlarını ele alarak, adaletin sağlanabilmesi için toplumun her kesimi için eşit sorumlulukların geçerli olması gerektiğini vurgulamaktadır.
Kaynakça:
Bourdieu, P. (1998). Sosyal Alanlar ve İktidar. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Çakır, R. (2018). Türkiye’de Askerlik ve Çürük Raporları: Toplumsal Cinsiyet ve Siyaset Bağlamında Bir Değerlendirme. Ankara: Siyaset Bilimi Yayınları.
Foucault, M. (1979). Disiplin ve Ceza: Hapishanenin Doğuşu. İstanbul: İletişim Yayınları.
Giddens, A. (2009). Sosyoloji. İstanbul: Paradigma Yayıncılık.
Öztürk, M. (2015). Toplumsal Eşitsizlik ve Güç İlişkileri: Siyasal İktidar ve Sosyal Hareketler Üzerine Bir İnceleme. İstanbul: Varlık Yayınları.
Sennett, R. (2003). İktidar ve Toplum: Modern İktidarın Toplumsal Temelleri. İstanbul: Metis Yayınları.
Yıldırım, M. (2017). Türkiye’de Devlet ve Toplum: Toplumsal Yapının Değişen Yüzü. Ankara: Nobel Yayıncılık.
Arendt, H. (2006). Totalitarizm Üzerine. İstanbul: İthaki Yayınları.
Tilly, C. (2003). İktidar ve Toplumsal Hareketler: Tarihsel Bir Perspektif. İstanbul: Kalkedon Yayınları.
Giddens, A., Duneier, M., Appelbaum, R. P., & Carr, D. (2017). Introduction to Sociology (10th ed.). Boston: Pearson.
Klein, N. (2007). The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism. New York: Metropolitan Books.
Harvey, D. (2005). A Brief History of Neoliberalism. Oxford: Oxford University Press.
Offe, C. (1984). Contradictions of the Welfare State. Cambridge, MA: MIT Press.
Polanyi, K. (1944). The Great Transformation: The Political and Economic Origins of Our Time. Boston: Beacon Press.
Laclau, E., & Mouffe, C. (1985). Hegemony and Socialist Strategy: Towards a Radical Democratic Politics. London: Verso.
Bir yanıt yazın