Yıl 1929.. Lise 3 ders kitabı. Adı: Kozmografya.. Yazarı Ordinaryüs Prof. Dr. Ali Yar. Atatürk’ün isteği ile yazıldı. - kozmografya

Yıl 1929.. Lise 3 ders kitabı. Adı: Kozmografya.. Yazarı Ordinaryüs Prof. Dr. Ali Yar. Atatürk’ün isteği ile yazıldı.

Hikayesi ise inanılmaz…. “Bu kitabı bulabilmek için uzun zamandır çaba sarf ediyordum. Sonunda bir sahafta buldum. Adı Kozmografya. Türkiye’deki ilk astronomi kitabı. İlk baskısı 1929’da yapıldı. Benim bulduğum ise 1933 baskısı. Yazarı Ordinaryüs Prof. Dr. Ali Yar.

Bu kitap yazılmadan 8 sene önce Ankara Hükümeti’nin kasasında sadece 48 kuruş vardı. İşgal güçleriyle, fakirlikle, cehaletle ve hastalıkla mücadele ediliyor; savaş sonrası Osmanlı’nın borçları ödeniyor, diğer yandan bilimle sanatla Cumhuriyet inşa ediliyor, fabrikalar yapılıyor, operalar temsil ediliyor, yurt dışına eğitim için öğrenciler gönderiliyor, örnek bir ülke yaratılıyordu. Astronomi nedir, kimse bilmiyordu. Ama bir kişi bunun önemini biliyordu. Dünyada başka örneği yoktur, bir devlet adamının astronomi kitabı yazdırmasının.

Evet, Kozmografya, Atatürk’ün isteğiyle Ali Yar Bey’e 1929’da yazdırılmıştır. Gezegenler, mevsimler nasıl oluşur, Aristo’dan başlayarak Kopernik’ten Galileo’ya tüm uzmanların düşünceleri, Samanyolu haritasına kadar her şey bu kitaba konulmuştu. 1933’ten başlayarak tüm liselerde zorunlu ders olarak okutulmuştur ta ki 1979’a kadar.

Kitabın yazarı Ali Yar Bey Mektebi Sultani yani Galatasaray Lisesi’ni bitirdikten sonra 1912 Temmuz’unda Paris Yüksek Tayyarecilik Mektebi’nden mezun olur ve dünyanın ilk üç uçak mühendisinden biri unvanını elde eder. Darülfünun yani İstanbul Üniversitesi’nin o dönem Zeynep Hanım Konağı diye bilinen konakta cebir, astronomi dersleri verir. Atatürk’ün isteğiyle de bu kitabı yazar. Sahaftan gelen tarihi Kozmografya kitabını açtığımda beni bir sürpriz bekliyordu.

Kapağın hemen arkasına kime ait olduğunu gösteren bir isim yazılıydı. 1933’te İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu’nda 275 okul numaralı bir kişiye aittir bu kitap; adı Fahrettin Akbulut. Kim mi bu kişi? Sonradan önemli bir matematik profesörü olacak Ege Üniversitesi’nde dersler verecek Türkiye’de matematiği gençlere sevdirecektir.

Bir gün Fahrettin Akbulut’un çocuğu evdeki kütüphane rafını karıştırır. Kozmografya kitabını görür. Şu an bende olan kitabı Alır inceler. İçinde gökyüzü haritalarının, teleskopların, gezegenlerin ve kainatın fotoğraflarını görünce astronomiye ilgi duymaya başlar. Sonra ne mi olur?

California Üniversitesi (Berkeley) Matematik bölümünden mezun olur. Wisconsin Üniversitesi’nde, Michigan State Üniversitesi’nde profesörlüğe kadar yükselir. “Yaşadığımız uzayı tabii Euclid (Öklid) uzayı mı, yoksa onun yalancı kopyası mı?” sorusunun yanıtını arar ve İngiliz Astronomi Profesörü Zeeman’ın 1963’te yaptığı tahmini çözümünü bulmayı başarır.

Bu nedenle de birçok ödüle hak kazanmıştır. Bunlardan biri de TÜBİTAK Bilim Ödülü’dür. Türkiye’nin yetiştirdiği ve dünyaca tanınan Profesör Dr. Fahrettin Akbulut’un oğlu Prof. Dr. Selman Akbulut matematik ve astronomi alanında yaptığı çalışmalardan ötürü uluslararası ödüllerle taçlandırılır. Baba Fahrettin ve oğlu Selman matematik ve astronomi alanında önemli çalışmalara imza atar. İşte Kozmografya kitabının önemi buradadır. İçindeki 275 okul numaralı lise talebesi Fahrettin’in kitaba karaladığı ismi bizi böylesine bir yolcuğa çıkarıyor.

Bu kitap, küçük bir çocuğun yani Selman’ın eline geçmesiyle dünyaca tanınan bir bilim insanına dönüşmesine vesile olur. Ya bu kitap Atatürk tarafından Ali Yar Bey’e yazdırılmasaydı?

Fahrettin Akbulut bu kitabı İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu’nda okumasaydı? Sonrasında oğlu Selman bu kitabı görüp astronomiye heves etmeseydi…
Belki de en güzeli nüansı yazdırdığı Kozmografya kitabının içindeki Ay fotoğrafındaki kraterlerdir. Neden mi? 1956 senesinde Dr. Hugh Percy Wilkins Ay’daki bir kratere büyük saygı duyduğu Atatürk’ün adını vermiştir. Ay’da bir kratere Atatürk’ün adının verilmiş olduğunu biliyor muydunuz?

BULENT SANKUR, BOGAZICI UNIVERSITESI…

Yorumlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bugün Gündem
  1. Hırsızla hırsız, dolandırıcı ile dolandırıcı Sapıkla sapık, Katille katil, sahtekarla sahtekar, Ahlaksızla ahlaksız vs *** Olmaktan hiç mi utanmıyorsunuz? Size;…

  2. TANRI’yı Tanımak, Anlamak; Kendi Sözleriyle, KUR’AN’dan! KUR’AN’da ki Sözlerin-Ayetlerin Söyleyeni ALLAH! Peki, o zaman; yaşama ve sonsuzluğa dair bu en…

  3. Cok tesekkurler. Hareket zamani coktan gelmisti ama pek cesaret gosteren devlet adami cikmadi ortaya. Insallah Ataturkcu Turkler cok gec kalmis…

  4. arkadaşlar nihal atsıza bu platformdan çok sallayanlar olmuş. daha “türküm” demekten aciz orospu cocuklarının laflarına kanmayın bu tarz döller her…

  • INADINA CUMHUR ITTIFAKI !..

    INADINA CUMHUR ITTIFAKI !..

    Mutabakata bak mutabakata tam bir inkisar-i  hayal oldu . Almislar ellerine ilkokul cocuklari gibi sanki karnelerini , Menemen testisi gibi dizilmisler , sempatik gulucukleriyle ; Avrupa`dan AFERIN bekliyorlar . Guler misin aglar misin ? Hic gulecek halimiz de yok ya.. Iyi ki bu altili masa kuruldu . Ama bir de sahnede olmayan […]


  • “Tedavisi yok…”

    “Tedavisi yok…”

    Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Alper Şener, dünyada ve Türkiye’de son dönemde covid-19 sonrası ‘Post Covid’ ya da ‘Long Covid’in görülmeye başladığını belirtti. Covid-19’un artık Türkiye için mevsimsel hale geldiğini, ‘Post Covid’ ya da ‘Long Covid’in tırmanışa geçtiğini ifade eden Prof. Dr. Alper Şener, insan vücudundan uzun süre kalabilen ‘Post Covid’ […]


  • Almanya’dan iyi haber…

    Almanya’dan iyi haber…

    Şu bir gerçek: İngiliz ve Rus turisti bizim için önemli ve vaz geçilmez. Ancak, Almanya ve Hollanda da önem taşıyor. Son rezervasyonlar Almanya’dan yüzleri güldürüyor. Hollanda da hareketlilik var. Bu sezon turizmde beklenen patlama yaşanması bekleniyor. Son gelişme: Türkiye rakipleri İspanya ve Yunanistan’ın önüne geçti. Enerji krizi ve enflasyon gibi […]


  • SON PERDE-HÜSEYİN MÜMTAZ

    SON PERDE-HÜSEYİN MÜMTAZ

    SON PERDE HÜSEYİN MÜMTAZ                 Hüseyin Ekmekçi, Haber Kıbrıs’taki 31 Aralık 2022 tarihli yazısında diyor ki; “KAMYONUN TEKERLEĞİ PATLADI, FRENLERİ BOŞALIYOR… NE BUNU DURDURACAK YETENEKTE BİR KAPTAN VAR, NE DE İLERİDE EZECEĞİ, YIKIP DÖKECEĞİ İNSANLARI DÜŞÜNEN. KOSKOCA KAMUDA LİYAKAT ÇÖKTÜ. ORTAM İŞBİLMEZLERE, ACEMİLERE VE GUDURU İŞ YAPANLARA KALDI… TOPLUMUN HER […]


  • Israeli TV Spews Repulsive Azeri Propaganda Against Armenia & Iran

    Israeli TV Spews Repulsive Azeri Propaganda Against Armenia & Iran

    Propaganda Against Armenia & Iran By Harut Sassounian Publisher, The California Courier www.TheCaliforniaCourier.com On January 27, Israel’s international TV station, i24NEWS, aired a half-hour program full of falsehoods to glorify Azerbaijan’s relations with Israel and vilify Armenia, Iran and Russia. This scandalous program had nothing to do with journalism, and […]



Posted

in

by