Boğaziçi Rektörü Melih Bulu: “Boğaziçi’ni İlk 100’e Sokmak İçin Elimden Geleni Yapacağım”

Boğaziçi Üniversitesi’ne yeni atanan rektör sayın Prof. Dr. Melih Bulu basına yaptığı açıklamada yukarıdaki çok fazla iddialı ifadeyi kullanmıştır. Boğaziçi evet bugün de çok iyi bir yerdedir. Ama gerçekten dünyanın ilk 100 üniversitesi arasına sokma hedefim var. Ve bunu yapabileceğime inanıyorum, dört sene içerisinde. O yüzden de asla istifayı düşünmüyorum”   demiştir. Belki kendisi buna inanmış olabilir ama ben şahsen inanamadım. Çünkü dünyanın ilk 10 üniversitesi arasına girebilmesi sadece sayın rektörün elinde olan bir şey değildir. Aşağıda dünyanın ilk 98, 99 ve 100’ncü üniversiteler yer almıştır.

100’ncü sırada yer alan Upsala Üniversitesi’nin (İsveç)  uluslararası etki değeri yüksek dergilerde  yayınlanan makale sayısı 93.3, atıf sayısı ise 101.3’tür. Aşağıda basından alınan alıntı ile gündemdeki rektör Prof. Dr. Melih Bulu’nun  ortak çalışmasında esas alınan üniversiteleri  değerlendirirken öğretim üyelerinin yayınlarına yapılan “ATIF”  kriteri  çok önemlidir. Türk üniversitelerinde hocaların yayınlarına yapılan atıflar yeterli olmadığından  dünya sıralamalarında .çok gerilerde kalmaktadır.

Şimdi sayın rektör Prof. Dr. Melih Bulu’nun bir ortak yayınından  alıntı yapacağım. Kendisi atıflara çok önem vermektedir. Belgesi aşağıdadır.

Yukarıdaki tespit eğer doğruysa 196 rektörün 68’nin tek bir uluslararası yayını yokmuş. Yaptıkları yayın hiç atıf almayan  rektör sayısı  ise 79’muş.  Fakat sayın Bulu’nun tüm zamanlardaki  eserlerine atıf sayısı 842’dir.

Gazeteci sayın Uğur Dündar bugünkü yazısı bu konuda çok önemlidir. Bunun yolu bellidir. Dünya üniversitelerinin sıralamalarında üniversitenin öğretim üyelerinin yayınlarına yapılan atıflar çok önemlidir. URAP’ın 2020-2021 dünya sıralamasında, geçen yıl olduğu gibi bu yıl da makale ve atıf puanları hesaplanırken sadece etki değeri yüksek olan dergilerdeki makaleler (üst %75’lik dilim (Q1, Q2, Q3)) sıralamaya dahil edilmiştir. Etki değeri en düşük olan son %25’lik dilime (Q4) giren dergilerdeki makaleler ile etki değeri sıfır veya henüz belirlenmemiş olan dergilerdeki makaleler bu sıralamada değerlendirme dışında bırakılmıştır. URAP (University Ranking by Academic Performance) Araştırma Laboratuvarı ODTÜ Enformatik Enstitüsü bünyesinde 2009 yılında  kurulmuştur. Kar amacı gütmeyen bir kurum olan URAP, her yıl Türkiye ve dünya üniversite sıralamalarını toplumsal bir hizmet olarak yapmaktadır.

Bu yıl URAP, her üniversitenin tüm makale ve diğer dokümanları değerlendirmeye almıştır. Bu sıralamada URAP Türkiye sıralamasında uygulandığı gibi, 1000 ve daha fazla yazarlı makaleler  değerlendirmeye alınmamıştır. URAP Laboratuvarı’nda, dünyanın ilk 3000 üniversitesini sıralamak için 6 akademik üretkenlik göstergesi kullanılmıştır. URAP, akademik üretkenliğe odaklanan bir sistem olduğu için sıralama sisteminin temelini üniversitelerin yaptığı bilimsel yayınlar oluşturmaktadır.

Bilimsel yayınlarla ilgili bibliyometrik veriler Clarivate Analytics (Thomson Reuters IP & Science bölümü) tarafından sunulan InCites veritabanından  sağlanmaktadır. Atıf Sayısı (Citation) 2015-2019 yılları arasında Web of Science tarafından taranan ve etki faktörü bakımından ilk  yüzde 75’lik dilime giren dergilerde yayımlanmış tüm makalelerin aldığı toplam atıf sayısıdır. Bu gösterge, bir kurumun bilimsel üretkenliğinde kalitenin ne derece sürdürülebildiğini  açıklamaktadır. Kullanılan göstergeler  Delfi Sistemi kullanılarak ağırlıklandırılmıştır:  

  • Makale Sayısı: %21 •
  • Atıf Sayısı: %21 •
  • Toplam Doküman Sayısı: %10 •
  • Toplam Yayın Etkisi: %18 •
  • Toplam Atıf Etkisi: %15 •
  • Uluslararası İş birliği: %15

URAP’a göre dünyada ilk 5 üniversite şunlardır: Harvard, Toronto, Stanford, University Collage London ve Oxford  üniversiteleridir.

URAP’a göre bazı üniversitelerimiz Türkiye sıralamasında oldukça iyi durumda göründüğü halde dünya sıralamalarında çok gerilerdedir. Bu üniversitelerin yayın ve atıf sayıları ile Türk üniversitelerinin yayın ve atıf sayıları karşılaştırıldığında aradaki fark  çok  yüksektir.  Ayrıca  URAP dünya sıralamasında değil, akademik performansa dayalı diğer dünya sıralamalarında da son yıllarda üst sıralara çıkamamakta, bazıları da   geriye düşmeye devam etmektedir. Türk üniversitelerinin sıralamalarda yükselemeyişinin diğer nedeni ise etki değeri yüksek dergilerdeki (Q1, Q2 ve Q3) makale sayılarının  artırılamayışı ve etki değeri en düşük dergilerdeki (Q4) makale sayılarının da  azaltılamayışıdır.

URAP 2019-2020 dünya sıralamasında ilk 500’e en yakın olan üniversiteler Hacettepe 534, İstanbul 582, İTÜ 698 ve ODTÜ’dür:706.  9 üniversite ise ilk 1.000 içindedir. Yükselebilmek için  tüm üniversitelerin daha fazla çaba göstererek etki değeri yüksek dergilerdeki makale sayılarını  artırmaları gerekir.  Aşağıdaki URAP tablosu her şeyi açıklamaktadır.

Uluslararasında ölçülebilir akademik performansın temel göstergeleri “makale sayısı” ve “atıf” sayısıdır. Aşağıdaki  tablolar bu göstergelerin Türk üniversiteleri ve dünyanın önde gelen üniversiteleri arasındaki korkunç farkı göstermektedir.

URAP sıralamasında 9 Türk üniversitesi 500-1.000 aralığındadır. Bunların   2019 yılında çıkardığı ortalama makale sayısı 840’dır. (Q1, Q2 ve Q3 toplamı). 9  üniversite içinde ilk 500’e en yakın olan üniversitelerden (Hacettepe) makale sayısı dünya ortalaması ile uyumlu olup  1300 makalelik dilime yakındır. Bu dilimde yer alan bir üniversitenin makale sayısını iki katına çıkarması durumunda girebileceği dilim 200- 300 olup,  100-200 dilimine girmesi için makale sayısını  artırması gerekir. 900- 1.000 aralığında olan bir üniversitenin ilk 100’e girebilmesi için atıf sayısını 17,8 kat artırması şarttır.

Kaynak: URAP

URAP sıralamalarındaki atıf sayısı, üniversitedeki  araştırmacılar tarafından yayınlanan makalelerin son beş yılda aldığı toplam atıf sayısıdır. 2019-2020 URAP dünya sıralamasında 500-1.000 aralığında yer alan 9 üniversitenin  atıf sayılarının ortalaması 33.966’dır. En yüksek atıf sayısına sahip  Hacettepe Üniversitesi, atıf sayısı açısından 400-500’lük dilime yakındır. Mevcut durumda 700-800’lük dilimde olan bir üniversitenin 400-500 dilimine yükselmesi için atıf sayısını iki katına, 200-300’lük dilime yükselmesi için 3-4 katına, ilk yüze girebilmesi için ise atıf sayısı 10-12 katına yükseltmelidir.

Atıf sayısı; makale sayısından farklı olarak, yapılan çalışmanın kalitesine bağlıdır. Atıf sayısının artması araştırmacıların kendileri tarafından değil çalışmalarının yer aldığı bilimsel çevre tarafından takdir edilmesi ile mümkündür. Türk üniversitelerinin çoğu dünya sıralamalarında geriye düşmektedir. Bunun sebebi, etki değeri yüksek dergilerdeki makale sayılarının yeterince hızlı şekilde artırılamayışıdır. Atıf alamayan makaleler azaldıkça ilgili üniversitenin makale başına düşen atıf sayısı artacağı için makale başına düşen atıf sayısını artıran üniversitelerin sıralamalarda ilerleme şansı  olacaktır. Türkiye kaynaklı bilimsel makaleler arasında atıf alanların oranı da uzun süredir dünya ortalamasının altındadır. Bu durum üniversitelerimizin dünya sıralamalarında gerilemesini hızlandırmaktadır.

Bu açıklamalardan sonra Türkiye’de bir vakıf üniversitesindeki  örneği paylaşmak istiyorum. Fakat gerçek isimler değil müstear isimleri örnekte kullanacağım. Olay, bir vakıf üniversitesinde geçmektedir. Süreç yargı aşamasında olduğu için gerçek kişiler yerine A, B ve C kişiler  olarak süreci açıklamak istiyorum. İdari bir görevi de  olan  jüri üyesi (A) kişisinin Geogle Akademik’te bugün itibariyle eserlerine yapılan atıf sayısı ancak 367’dir.

(A) kişisi (B) kişisinin bilim jürisinde görev yaparak (B) kişisi için “…Çalışmalarının Bilime Katkı Özelliğini Saptayarak  Adayın Bilimselliği Hakkında Bir Fikir Sahibi Olabilmem Söz Konusu Olmamıştır”   demiştir.  Oysa aday  (B)’nin    eserlerine yapılan atıf sayısı 1,535’tir.    Jüri üyesi  (A) kişisi jüri başkanı olarak (C) adayını (B) adayına tercih etmiştir. Şimdi sıkı durun sevgili okurlar. (A) kişisi (B) adayı için yukarıdaki hakareti yaparken aynı zamanda (C) adayının bilimsel çalışmalarını çok takdir ederek (C) kişisinin atamasının yapılmasını sağlamıştır. Ama çok ilginçtir ki, çok başarılı bulduğu (C) kişinin durumu şöyledir: (C) adayının makaleleri ve h-i endeksi 395 ve 63’tür.  Atanmayan  (B) adayının makaleleri ve h-i endeksi ise 1760 ve 315’tür. İlk satır (C) adayının, ikinci satır ise (B) adayınındır.

Atanmayan (B) adayı ile atanan (C) adayı arasındaki atıf sayısı 1,760 – 395=1,395’tir.   h-i endeksi  farkı ise 315-63=252’dir. Dünyanın hiçbir üniversitesinde adaylar arasında bu fark olan biri kesinlikle atanmaz.

Çok daha vahim başka bir uygulama daha vardır ve YÖK tarihine geçektir. Atama yapılırken vakıf üniversitesinin  bilim jürisinin belirlediği 9 kriter İngilizce olarak aşağıdadır. Özellikle İngilizcesini  paylaşıyorum. Çünkü hafta başında THE’ye göndererek bu kriterler ile üniversitelerde profesör atamasını değerlendirmesini istedim. İlginç olan YÖK’ün  sözü edilen  9 kriteri uygun bulmasıdır. Bakalım yargı buna ne diyecektir? Göreceğiz.  THE” (Times Higher Education World University Rankings)  kuruluşuna gönderdiğim 9 kriter aşağıdadır.

  • The File is More Organized,
  • Portable MemoryYoung Candidate,
  • Young Candidate,
  • The Candidate Being Dynamic,
  • Candidate’s Age,
  • Candidate’s Teaching in Undergraduate Program,
  • The Candidate’s Teaching in the Graduate Program,
  • To be Competent in the Field,
  • Excessively Carrying the Assignment Criteria to the Professorship Staff.

Eğer yukarıdaki kriterler ile  vakıf üniversitelerine  profesör atanabiliyorsa Türk üniversitelerinin  11. Plan hedeflerine  ulaşması güzel bir hayal olur. Sayın Cumhurbaşkanı bugünkü konuşmasında “liyakata” önem vermiştir ama  söz  konusu liyakata başta  YÖK uymamaktadır.  Sayın Cumhurbaşkanı   Erdoğan’ın 2019-2020 Akademik Yılı Açılış Töreni’nde bazı  vakıf üniversiteleri hakkındaki görüşü  bence önemlidir: “Vakıf üniversiteleri ama vakıf olmaktan çıkmış, tamamen ticari çalışıyorlar.”

Prof. Dr. Sadık Rıdvan Karluk tarafından

1948 yılında Eskişehir’de doğdum .1970’de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdim. Kısa bir süre Maliye Bakanlığı ve Sayıştay’da çalıştıktan sonra 1972 yılında Eskişehir İTİA İktisat Bölümü’nde akademik kariyere başladım. 1975’te doktor, 1979’da doçent oldum. 1975 – 1976’da İngiltere Sussex Üniversitesi’nde doktora üstü çalışmalar yaptım. 1982 yılında Devlet Planlama Teşkilatı Başbakan Turgut Özal’ın direktifleri doğrultusunda kurulan AET Genel Müdürlüğü’nün (şimdiki AB Bakanlığı) başkanlığını yaptım. 1984 – 1985 döneminde İktisadi Kalkınma Vakfı Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundum, 1982 – 1985 yılları arasında İstanbul Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı’na (Nuh Kuşçulu) danışmanlık yaptım. Bu dönemde Türkiye’de Yabancı Sermaye Yatırımları konusunda iki kitabım (biri İngilizce) ile İhracatta Vergi İadesi kitabım İTO tarafından yayınlandı. 1985 yılında Paris’te OECD nezdinde Türkiye Büyükelçiliği’ne Planlama Müşaviri sıfatıyla tayin edildim. Görev yaptığım dönemde Türkiye’yi 4 Komite’de temsil ederek, Türkiye’de kalkınmakta olan bölgeler konusunda OECD’nin önemli bir araştırmasının (Regional Problems and Policies in Turkey) basılmasına katkıda bulundum. 1990 yılında yurda dönüşümde DPT Müsteşar Müşavirliği’ne getirildim. Daha sonra Başbakanlık Başmüşavirliğinde Türkiye ile Türk Cumhuriyetlerinin ekonomik ilişkilerinin gelişmesinde bir model olan “Türk Ödemeler Birliği” kurulması için bir proje geliştirdim. 1991 yılında profesörlüğe atanarak Anadolu Üniversitesi’ne geçtim. Anadolu Üniversitesi’nde Türkiye Ekonomisi, Uluslararası İktisat, Uluslararası Ekonomik Kuruluşlar, Avrupa Birliği, Avrupa Birliği Türkiye İlişkileri , Dış Ticaret Teorisi ve Politikası, Uluslararası Entegrasyonlar derslerini kendi eserlerimi esas alarak yürüttüm. Akademik kariyerimde 23 yüksek lisans, 16 doktora tezi yönettim. Bu öğrencilerim arasında çeşitli üniversitelerde görev yapan çok sayıda profesör, doçent ve yardımcı doçent bulunmaktadır. Üniversite Senato ve Yönetim Kurulu üyeliği yaptım, İktisat Fakültesi Dekanlığım döneminde AÖF kapsamında bulunan tüm iktisat kitaplarının yeni formata göre yazılmasına yazar ve editör olarak katkıda bulundum. İkinci (1981), Üçüncü (1992) ve Dördüncü (2004) Türkiye İktisat Kongrelerine bildiri sunarak katılan tek öğretim üyesiyim. Dördüncü Türkiye İktisat Kongresi Bilim Komisyonu üyeliği yaparak Türk Sanayici ve İşadamları Vakfı (TÜSİAV) Bilim Kurulu Başkanlığı görevinde bulundum. 1996 yılında TOBB Milletlerarası Ticaret Odası (International Chamber of Commerce: ICC) Uluslararası Ticaret ve Yatırım Politikaları Komisyonu’nda (Commission on Trade and Invesment Policy) ICC Türkiye Temsilciliğine getirildim. Son 10 yıldır TOBB ICC IFO World Economic Survey kapsamında her üç ayda Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ile ilgili olarak gönderilen sualnameleri cevaplandıran 12 uzmandan biriyim. “Uluslararası Ekonomi: Teori ve Politika”, “Türkiye Ekonomisi: Cumhuriyetin İlanından Günümüze Yapısal Değişim”, “Avrupa Birliği”, “Türkiye Avrupa İlişkileri: Bir Çıkmaz Sokak” ve “Uluslararası Kuruluşlar” başlıklı temel ders kitaplarım dahil yayınlanmış 24 kitabım, 300’den fazla makalem, 12 ortak ve 3 çeviri eserim vardır. Beş ders kitabım (642-908 sayfa aralığında) 42 baskı yapmıştır. Tüm üniversitelerde ders kitabı ve yardımcı kitap olarak okutulmaktadır. Ortak yazarlı bir ders kitabım TÜBA üniversite ders kitapları 2012 yılı telif ve çeviri eser ödülü olmak üzere 6 “bilimsel araştırma ödülüne” sahibim. Diğer araştırma ödüllerim şunlardır: 1984: Enka Vakfı, “Türk Ekonomisinin Dünya Ekonomisine Entegrasyonu,” Bilimsel Araştırma Yarışması Üçüncülük Ödülü, 1982: Türkiye Milli Kültür Vakfı: Teşvik Armağanı, Dal: İktisat, 1981: İktisadi Kalkınma Vakfı, “AET ile İlişkilerimizin Atatürkçü Ekonomik Politika Açısından Değerlendirilmesi,” Behçet Osmanağaoğlu İnceleme Yarışması Birincilik Ödülü, 1979: Pamukbank, “Dışsatımın Özendirilmesinde Ticari Bankalarımızın Yeri” Bilimsel Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü. ABD ABI Enstitüsü’nün Yılın Eğitimcisi (Man of the Year 2011) ödülü sahibiyim. Özgeçmişim WHO’s WHO Dünya, Asya ve Türkiye baskılarında yer almıştır. (Who's Who in Asia 2012, Asya’da Kim Kimdir 2’nci baskı, 01/11/2011, Who's Who in the World 2011, Dünyada Kim Kimdir, 28’nci baskısı, 03/12/2010, Günümüz Türkiyesi'nde Kim Kimdir, 01/05/2005). Özgeçmişim Turkischer Biographiscer Index/Turkish Biographical Index’te (2004, s.563) yer almıştır. Google Akademik’te 1.070 (05.02.2018) atıfım vardır. Eskişehir Sanayi Odası, Eskişehir Ticaret Odası, İstanbul Sanayi Odası, Ankara Ticaret Odası, Ankara Sanayi Odası, Kayseri Sanayi Odası, İşveren Dergisi, İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi gibi oda dergilerinde yazılarım yer almıştır. Türkiye’de yayınlanan çok sayıda bilimsel derginin hakem heyetinde yer almaktayım. Ders kitaplarım: 42 baskı yapmış olup 3.884 sayfadır.

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.