Kategoriler
Prof. Dr. Rıdvan Karluk

AB Bakanı Volkan Bozkır: “Sivil Toplum Güçlendirilsin”

Paris’te OECD Daima Temsilciğimizde 2 yıla yakın beraber görev yaptığımız değerli arkadaşım ve dostum AB Bakanı Volkan Bozkır geçen hafta Eskişehir’de idi. Yıllar sonra kendisini Eskişehir’de AB Bakanı olarak görmek beni çok mutlu etmiştir. Kendisine; hem Anadolu Üniversitesi yayınları olana “Avrupa Birliği” ile “Türkiye Avrupa Birliği İlişkileri” ve hem de benim yazdığım ve 12 baskı yapan “Avrupa Birliği” ile “Türkiye Avrupa İlişkileri: Bir Çıkmaz Sokak” kitaplarımı sunma fırsatım olmuştur.
Anadolu Üniversitesi, Türkiye’de üniversitelerde lisans seviyesinde Avrupa Birliği konusunda eğitim veren ilk yüksek öğretim kurumlarından biridir. İTİA’nin kurucu Başkanı olan hocam Prof. Dr. Orhan Oğuz ile başlayan eğitim, daha sonra Prof. Dr. Ali Sait Yüksel ve tarafımdan devam ettirilmiştir.
1982 yılında rahmetli Cumhurbaşkanımız Turgut Özal’ın direktifi ile Dışişleri Bakanlığı dışında ilk defa Devlet Planlama Teşkilatı’nda bir “AET Dairesi” tarafımdan kurulmuştur. Bu Daire zamanla gelişerek bugünkü AB Bakanlığına dönüşmüştür.
Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Dekanlığım döneminde de Fakülte’nin lisans programına “Avrupa Birliği” ile “Türkiye Avrupa Birliği İlişkileri” dersleri konulmuştur. Türkiye’de hiçbir yüksek öğretim kurumunda zorunlu olarak bu iki temel Avrupa Birliği dersi bulunmamaktadır.
Sivil toplum kuruluşları, yerel yönetimler, iş dünyası kuruluşları ve üniversitelerden yaklaşık 1300 temsilcinin hazır bulunduğu “Türkiye’nin AB’ye Üyelik Süreci” konulu Sivil Toplumla Diyalog Toplantısına katılan AB Bakanı Bozkır, ülke genelindeki sivil toplum örgütlerinin sayısının 108 bini aştığını söylemiştir.
Toplantıda; AB’ye üyelik sürecimizde Türkiye’nin değişim ve dönüşümüne katkıda bulunan sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, Avrupa Birliği Bakanı ve Başmüzakereci Büyükelçi Volkan Bozkır’a AB’ye üyelik süreci ile ilgili görüş ve önerilerini ilk elden sunma fırsatını yakalamıştır.

Avrupa Birliği Bakanlığı’nca “Güçlü bir sivil toplum ve güçlü bir Türkiye” anlayışıyla şimdiye kadar İstanbul, İzmir, Konya, Adana, Bursa, Antalya ve Samsun’da 7 adet sivil toplumla diyalog toplantısı düzenlenmiştir. Bu toplantılara binlerce sivil toplum kuruluşunu temsilen 14.000’den fazla kişi katılmıştır.

Bakan Bozkır, ziyaret sırasında yaptığı yaptığı açıklamada, Avrupa Birliği sürecinde en önem verdikleri hususlardan bir tanesi olan sivil toplumun güçlendirilmesinin, Türkiye’nin gelişmesine ve güçlenmesine önemli katkılar sağladığını şöyle belirtmiştir:

“Türkiye olarak sivil toplumumuzun hiç olmadığı günleri yaşayarak bugünlere geldik. 1980’li yıllarda sayısı 50’yi geçmeyecek olan sivil toplum örgütlerimiz bugün 108 bin rakamına ulaşmış durumdadır. Bu serbest ifade ortamının oluşmasıyla da, ülkedeki demokratik ortam gelişir. Bu açıdan öncelikle sivil toplum diyaloğuna önem veriyoruz… Eskişehir bugüne kadar 294 proje üretmiş. Yaklaşık 26 milyon Avro AB’den katkı sağlamış bir ilimiz. Ben Eskişehir gibi güzide bir ilimizin sağladığı bu rakamı son derece az buluyorum. Bunun da temelinde bundan sonra yapacağımız proje çalışmalarının güçlendirilmesi gereği yatıyor.”

Türkiye AB ilişkiler rahmetli Özal’ın ifadesiyle uzun ve ince bir yoldur. Yolun sonu ise şimdilik görülmemektedir. Avrupa Birliği’nin Türkiye ile müzakereleri açtığı 2005 yılında Avusturyalıların direnişini kıran İşçi Patisi milletvekili ve dönemin İngiliz Dışişleri Bakanı Jack Straw, 2013 yılında yayınlanan kitabının 18’nci bölümünü Avrupa Birliği ve Türkiye’ye ayırmıştır.

“Hasta Adam Karşılık Veriyor: Avrupa ve Türkiye” başlıklı bölümde Straw, müzakere sürecinin başlamasından bu yana Angela Merkel ve Nicolas Sarkozy gibi Avrupalı siyasetçilerin Türkiye’nin AB üyeliğine karşı çıktığını hatırlatarak bu iki siyasetçinin Türkiye’nin üyeliğini arzulamamasını, Türkiye’nin Müslüman bir ülke olmasına bağlamaktadır.

Türkiye’nin AB’ye katılım müzakereleri hukuken 3 Ekim 2005 tarihinde başlamıştır ama bir arpa boyu yol alınamamıştır. AB Konsey Başkanı Donald Tusk’ın daveti üzerine 29 Kasım 2014 tarihinde gerçekleşen AB-Türkiye Zirvesi, buzdolabına konan ilişkilerin dolaptan indirilmesini sağlamıştır.
Suriyeli ilticacılar Türkiye üzerinden Avrupa’ya göç dalgasını başlatmamış olsaydı, AB-Türkiye ilişkileri buzdolabının dondurucu soğuğunda dinlenmeye bırakılırdı. Eğer göç dalgası Almanya’yı rahatsız etmeseydi, Almanya Başbakanı Angela Merkel Türkiye’ye gelmezdi.
Merkel, Türkiye ziyareti öncesinde Frankfurter Allgemeine gazetesine verdiği röportajda, “Biz vize şartı konusundaki müzakereleri daima geri kabul anlaşmalarıyla ilişkilendiriyoruz. Bu, bu arada yürürlüğe girecek. Vize sorunu konusunda hızlıca halledebileceğimiz birkaç adım kaldı. Diğer konularda daha fazla vakte ihtiyacımız var” demiştir.
10 Kasım 2015 tarihinde 18’nci Türkiye İlerleme Raporu açıklanmıştır.
İlerleme Raporları aday ülkelerde siyasi ve ekonomik kriterler ile AB müktesebatına uyum konusunda son bir yılın fotoğrafını çeken belgelerdir. 2015 yılındaki raporların özelliği, Komisyon’un yeni bir yaklaşım ile raporları hazırlamasıdır.
Yeni nesil diye adlandırılan bu raporlarda, aday ülkenin 33 müktesebat başlığındaki genel ilerleme düzeyi “erken”, “sınırlı”, “orta”, “iyi” ve “ileri” düzey olarak numaralandırılırken, son bir yıldaki gelişmeler “sınırlı ilerleme”, “iyi ilerleme”, “ilerleme yok” ve “geriye dönüş var” olarak değerlendirilmiştir.
Türkiye İlerleme Raporu’nda; siyasi kriterler bölümü içinde hukukun üstünlüğü, yargı sistemi, yolsuzlukla mücadele, organize suçlarla mücadele, ifade özgürlüğü gibi alt başlıklarda Türkiye’ye ağır eleştiriler getirilmektedir.
Rapor’da 3 alanda AB kriterlerine uyum sürecinde gerilemeden söz edilmektedir. Bunlar; medya ve internet özgürlüğü de dahil olmak üzere ifade özgürlüğü, toplanma ve gösteri özgürlüğü ve kamu alımları mevzuatıdır.
Bu alanlarda ilerleme olmadan AB ile ilişkilerin gelişmesi mümkün değildir.
Türkiye’nin AB’ye tam üye olması için mutlaka siyasi kriterleri yerine getirmesi, Kopenhag kriterlerine ve AB değerlerine uyum sağlaması gereklidir. Basın ve ifade özgürlüğüne aykırılıklar ile gazetecilerin tutuklanması gibi uygulamalar, AB adaylığı hedefi ile çelişmektedir.
Türkiye bu konularda yeni reform paketlerini geçmişte olduğu gibi gündemine almalıdır. Fakat aynı zamanda da Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 100’ncü yılı olan 2023’ün Türkiye’ye üyelik tarihi olarak belirlenmesi, Avrupa Birliği’nin Türkiye’nin üyeliğine yaklaşımını ortaya koyması bakımından bir mihenk taşıdır.

AB’nin Genişlemeden Sorumlu Üyesi Stefan Füle’nin de 2012 yılında belirtmiş olduğu gibi Türkiye bir gün AB üyesi olacaktır. Fakat bunun için bazı AB ülkelerinin ve de liderlerinin Türkiye’ye karşı Bobon kriterleri (Bo: Bizden Olanlar, Bon: Bizden Olmayanlar) uygulamaktan vazgeçmeleri gerekir. Aksi durumda Türkiye – AB ilişkilerinde gerçek anlamda bir düzelme beklenmemelidir.

Yazar Prof. Dr. Sadık Rıdvan Karluk

1948 yılında Eskişehir’de doğdum .1970’de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdim. Kısa bir süre Maliye Bakanlığı ve Sayıştay’da çalıştıktan sonra 1972 yılında Eskişehir İTİA İktisat Bölümü’nde akademik kariyere başladım. 1975’te doktor, 1979’da doçent oldum. 1975 – 1976’da İngiltere Sussex Üniversitesi’nde doktora üstü çalışmalar yaptım.

1982 yılında Devlet Planlama Teşkilatı Başbakan Turgut Özal’ın direktifleri doğrultusunda kurulan AET Genel Müdürlüğü’nün (şimdiki AB Bakanlığı) başkanlığını yaptım. 1984 – 1985 döneminde İktisadi Kalkınma Vakfı Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundum, 1982 – 1985 yılları arasında İstanbul Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı’na (Nuh Kuşçulu) danışmanlık yaptım. Bu dönemde Türkiye’de Yabancı Sermaye Yatırımları konusunda iki kitabım (biri İngilizce) ile İhracatta Vergi İadesi kitabım İTO tarafından yayınlandı.

1985 yılında Paris’te OECD nezdinde Türkiye Büyükelçiliği’ne Planlama Müşaviri sıfatıyla tayin edildim. Görev yaptığım dönemde Türkiye’yi 4 Komite’de temsil ederek, Türkiye’de kalkınmakta olan bölgeler konusunda OECD’nin önemli bir araştırmasının (Regional Problems and Policies in Turkey) basılmasına katkıda bulundum. 1990 yılında yurda dönüşümde DPT Müsteşar Müşavirliği’ne getirildim. Daha sonra Başbakanlık Başmüşavirliğinde Türkiye ile Türk Cumhuriyetlerinin ekonomik ilişkilerinin gelişmesinde bir model olan “Türk Ödemeler Birliği” kurulması için bir proje geliştirdim.

1991 yılında profesörlüğe atanarak Anadolu Üniversitesi’ne geçtim. Anadolu Üniversitesi’nde Türkiye Ekonomisi, Uluslararası İktisat, Uluslararası Ekonomik Kuruluşlar, Avrupa Birliği, Avrupa Birliği Türkiye İlişkileri , Dış Ticaret Teorisi ve Politikası, Uluslararası Entegrasyonlar derslerini kendi eserlerimi esas alarak yürüttüm. Akademik kariyerimde 23 yüksek lisans, 16 doktora tezi yönettim. Bu öğrencilerim arasında çeşitli üniversitelerde görev yapan çok sayıda profesör, doçent ve yardımcı doçent bulunmaktadır. Üniversite Senato ve Yönetim Kurulu üyeliği yaptım, İktisat Fakültesi Dekanlığım döneminde AÖF kapsamında bulunan tüm iktisat kitaplarının yeni formata göre yazılmasına yazar ve editör olarak katkıda bulundum.

İkinci (1981), Üçüncü (1992) ve Dördüncü (2004) Türkiye İktisat Kongrelerine bildiri sunarak katılan tek öğretim üyesiyim. Dördüncü Türkiye İktisat Kongresi Bilim Komisyonu üyeliği yaparak Türk Sanayici ve İşadamları Vakfı (TÜSİAV) Bilim Kurulu Başkanlığı görevinde bulundum. 1996 yılında TOBB Milletlerarası Ticaret Odası (International Chamber of Commerce: ICC) Uluslararası Ticaret ve Yatırım Politikaları Komisyonu’nda (Commission on Trade and Invesment Policy) ICC Türkiye Temsilciliğine getirildim. Son 10 yıldır TOBB ICC IFO World Economic Survey kapsamında her üç ayda Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ile ilgili olarak gönderilen sualnameleri cevaplandıran 12 uzmandan biriyim.

“Uluslararası Ekonomi: Teori ve Politika”, “Türkiye Ekonomisi: Cumhuriyetin İlanından Günümüze Yapısal Değişim”, “Avrupa Birliği”, “Türkiye Avrupa İlişkileri: Bir Çıkmaz Sokak” ve “Uluslararası Kuruluşlar” başlıklı temel ders kitaplarım dahil yayınlanmış 24 kitabım, 300’den fazla makalem, 12 ortak ve 3 çeviri eserim vardır. Beş ders kitabım (642-908 sayfa aralığında) 42 baskı yapmıştır. Tüm üniversitelerde ders kitabı ve yardımcı kitap olarak okutulmaktadır.

Ortak yazarlı bir ders kitabım TÜBA üniversite ders kitapları 2012 yılı telif ve çeviri eser ödülü olmak üzere 6 “bilimsel araştırma ödülüne” sahibim. Diğer araştırma ödüllerim şunlardır: 1984: Enka Vakfı, “Türk Ekonomisinin Dünya Ekonomisine Entegrasyonu,” Bilimsel Araştırma Yarışması Üçüncülük Ödülü, 1982: Türkiye Milli Kültür Vakfı: Teşvik Armağanı, Dal: İktisat, 1981: İktisadi Kalkınma Vakfı, “AET ile İlişkilerimizin Atatürkçü Ekonomik Politika Açısından Değerlendirilmesi,” Behçet Osmanağaoğlu İnceleme Yarışması Birincilik Ödülü, 1979: Pamukbank, “Dışsatımın Özendirilmesinde Ticari Bankalarımızın Yeri” Bilimsel Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü.

ABD ABI Enstitüsü’nün Yılın Eğitimcisi (Man of the Year 2011) ödülü sahibiyim. Özgeçmişim WHO’s WHO Dünya, Asya ve Türkiye baskılarında yer almıştır. (Who's Who in Asia 2012, Asya’da Kim Kimdir 2’nci baskı, 01/11/2011, Who's Who in the World 2011, Dünyada Kim Kimdir, 28’nci baskısı, 03/12/2010, Günümüz Türkiyesi'nde Kim Kimdir, 01/05/2005). Özgeçmişim Turkischer Biographiscer Index/Turkish Biographical Index’te (2004, s.563) yer almıştır. Google Akademik’te 1.070 (05.02.2018) atıfım vardır.

Eskişehir Sanayi Odası, Eskişehir Ticaret Odası, İstanbul Sanayi Odası, Ankara Ticaret Odası, Ankara Sanayi Odası, Kayseri Sanayi Odası, İşveren Dergisi, İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi gibi oda dergilerinde yazılarım yer almıştır. Türkiye’de yayınlanan çok sayıda bilimsel derginin hakem heyetinde yer almaktayım. Ders kitaplarım: 42 baskı yapmış olup 3.884 sayfadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.