Ana sayfa Yazarlar Prof. Dr. Rıdvan Karluk

Fitch + Moody’s: Türkiye Yatırım Yapılabilir Ülke

Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch  5 Kasım 2012 tarihinde Türkiye’nin uzun dönem yabancı para cinsinden kredi notunu BB’den BBB-’ye yükselterek “yatırım yapılabilir ülke” seviyesine çıkarmıştı.

Bundan 7 ay sonra  16 Mayıs’ta   Moody’s Türkiye’nin uzun vadeli yabancı para cinsinden Ba1  olan  kredi notunu  bir basamak  artırarak  yatırım yapılabilir seviye olan  Baa3’e yükseltmiştir.

Böylece Türkiye, 1992 yılından bu yana ilk defa iki uluslararası kredi derecelendirme kuruluşundan uzun dönemli yabancı para cinsinden yatırım yapılabilir kredi notu alarak önemli bir başarıyı gerçekleştirmiştir.

Kredi notu yatırım yapılabilir seviyeye yükseltilen  ülkeler portföy yatırımlarını artırmakta ve  yurt dışından borçlanma maliyetlerini  düşürmektedir. Yurt dışı kredi  imkanlarının artması yurt içi kredi piyasasına olumlu yansımakta ve kredi faizleri de bu sebeple düşmektedir. Bunun sonucunda  büyüme hızı not artışı öncesine göre artmaktadır.

Küresel dünyada  ülkeleri derecelendiren birçok kuruluş olmasına rağmen üç derecelendirme kuruluşu çok önemlidir. Bunlar;  Amerikan Sermaye Piyasası Kurulu tarafından  oluşturulan NRSRO bünyesinde  yer alan  Moody’s, Standart & Poor’s  (S&P) ve Fitch Ratings’dir.

Amerikan Sermaye Piyasası Kurulu SEC (U.S. Securities and Exchange Commission), 1975 yılında NRSRO (Nationally Recognized Statistical Rating Organisations) bünyesinde kredi derecelendirme kuruluşlarını tek çatı  altında toplamıştır.

Piyasaya giriş çıkışları belirli bir standarda bağlama amacıyla  kurulan NRSRO’nun  on üyesi arasında en önemlileri yukarıda adı geçen üç kuruluştur.

Derecelendirme kuruluşları; şirketleri, belediyeleri ve ülkeleri derecelendirmektedir. Ülke kredi notları,  ülkelerin borçlarından kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirebilme yeteneklerini ölçer. Kredi derecelendirmesi,  ülkenin kredi itibarının belirlenmesidir.

Belli bir derecenin üstünde olan ülkeler yatırım yapılabilir ülkeler olarak sınıflandırılırken, derecenin altında bulunan ülkeler ise riskli yatırım grubunda bulunur.

Derecelendirme,  borçlunun kredi geçmişi ve gelecekteki borcu ödeme kapasitesi hakkında yapılan bir değerlendirmedir.  Kredi derecelendirmesi, borç veren veya yatırımcı için o borcun geri ödenme olasılığını belirlemek için yapılır.

Düşük bir derecelendirme, borç alanın borcunu ödememe  riskinin yüksek olduğu anlamına gelir.  Bu durum, faiz oranının yüksek tutulması veya  borç talebinin reddedilmesi sonucunu doğurur.

Aşağıdaki tabloda  üç kredi  derecelendirme kuruluşunun kredi notasyonları verilmiştir.

 

Kredi notasyon                           Sayısal

Sıralama

S&P               Fitch                Moodys

__________________________________________________________________________________

Yatırım   Notu Derecelendirmesi                  

En   Yüksek Kalite                                               AAA              AAA                  Aaa                        21

 

 

Yüksek Kalite                                                     AA+              AA+                 Aa1                        20

AA                 AA                    Aa2                        19

AA-               AA-                  Aa3                        18

 

Yüksek Ödeme Kapasitesi                                               A+                 A+                     A1                          17

A                  A                       A2                          16

A-                  A-                      A3                          15

Yeterli Ödeme Kapasitesi                                 BBB+           BBB+               Baa1                      14

BBB              BBB                 Baa2                     13

BBB-            BBB-                Baa3                     12

 

__________________________________________________________________________________

Spekülatif   Notu Derecelendirmesi

         Yükümlülüklerin   yerine getirilme ih.              BB+              BB+                  Ba1                        11

Belirsizlik                                                             BB                 BB                    Ba2                        10

BB-               BB-                   Ba3                        9

 

Yüksek   Risk                                                        B+                 B+                     B1                          8

B                  B                       B2                          7

B-                  B-                      B3                          6

Yükümlülükler   Yerine Getirilemez                                 CCC+           CCC+               Caa1                     5

CCC              CCC                 Caa2                     4

CCC-            CCC-                Caa3                     3

CC                 CC                    Ca                          2

C                  C                       C                            1

SD                 SD                     D                            0

 

 

 

Notlar,  kuruluşların namusudur. Bir torpil söz konusu olamaz. Aksi takdirde kuruluşun itibarı sarsılır. Uluslararası derecelendirme kuruluşlarından “yatırım yapılabilir ülke” notu almak zordur ama bu notu korumak daha da zordur. 

Türkiye ekonomisindeki  finansal risklerdeki iyileşme, kamu borcundaki azalış ve  güçlü bankacılık,  notun yükseltilmesinde etkili olmuştur.

Türkiye’nin kredi derecelendirme notları,  ilk  derecelendirilme yılı olan 1992 ve 1993 yılları hariç devamlı  yatırım  yapılabilir seviyenin altında kalmıştır.

1994 yılındaki krizde  Moody’s Türkiye’nin notunu düşürerek yatırım  yapılabilir seviye olan  Baa3’den  spekülatif seviyeye Ba3’e  indirmişti.
1997 yılında notu bir basamak daha  düşürerek B1’e  indirmiş ve Şubat 2005’e kadar kredi notu B1 seviyesinde kalarak görünüm negatif,  pozitif ve durağan olmuştu.

Moody’s  Aralık 2005’de  kredi notu bir basamak artırarak Ba3’ durağana, Eylül 2009’da ise  Ba3 pozitife çıkarmış, Ocak 2010’da  notu bir basamak daha artırarak  Ba2 durağana,  Ekim de ise notu sabit bırakırken  görünümü durağandan pozitife çevirmişti.

Haziran 2012’de notu yatırım yapılabilir  seviyenin bir basamak altı olan Ba1’e yükseltmiş ve görünüm pozitif olmuştu.

Fitch, Türkiye’nin kredi notunu 1994 yılında spekülatif seviye olan B  olarak belirlemiş, 1995 yılında  notu iki  basamak artırarak BB’ye yükseltilmişti. 1996 yılında bir basamak düşürerek B’ye, 2003 Şubat ayında spekülatif seviye olan B-‘ye indirmiş ve görünümü de negatif olarak  belirlenmişti.

Eylül 2003’de  notu bir basamak artırarak yine  spekülatif seviye olan B’ye yükseltmiş, Aralık  2009’da yatırım yapılabilir seviyenin bir basamak altı olan BB’ye çıkarmıştı.

Son olarak Kasım 2012’de  BB’den  BBB-  seviyesine çıkararak 1992 yılından bu yana ilk defa yaptırım  yapılabilir seviyeye yükseltilmişti.

S&P, 1994 krizinde Türkiye’nin notunu düşürerek yatırım  yapılabilir seviyeden (BBB) spekülatif seviyeye (B ) indirmişti. 2004 yılına  kadar aynı seviyelerde kalan  notu  Ağustos 2004’de BB-‘ye, Şubat 2010’da BB seviyesine  yükseltmiş ve görünümünü pozitif olarak belirlemişti.

Mayıs 2012’de notu değiştirmeyen S&P, kredi not  görünümünü pozitiften durağana düşürmüştü. Son olarak 27 Mart 2013 tarihinde kredi notu BB’den  BB+’ya  çıkarmıştı. Not artışını ise Türkiye’nin artan ekonomik direncine ve çözüm  sürecinde kaydedilen ilerlemeye bağlamıştı.

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Nihat Ergün not artırımıyla birlikte uluslararası yatırım fonlarının önündeki teknik engellerin kalktığını ve bir kritik eşik seviyesinin aşıldığını şöyle değerlendirmiştir: ” Bu not artışıyla mevzuatları nedeniyle daha önce Türkiye’de yatırım yapamayan çeşitli fonların ve Türkiye hakkında bazı tereddütleri olan yatırımcıların da ülkemize gelmesini bekliyoruz.”