Site icon Turkish Forum

ÇEVRE SORUNLARINDA DENİZ KİRLENMESİ VE TANKER YANGINLARI AÇISINDAN ÖNERİLER

ergun ozgen - logo

ergun ozgen

turkish forum danisma kurulu uyesi

 

1. Özellikle,  çevre sorunları içinde tanker yangınları veya denizdeki çatmalar sonucunda  denize dökülen  petrol ve türevlerinin hasıl ettiği kirlenmeler  önemli  sorunlar içinde yer almaktadır. Bu bağlamda   İstanbul Boğazında ve liman çevresindeki kazalar sonucunda ortaya çıkan olaylar  örnekler içindedir Kasım 2007 ortalarında Ukrayna açıklarında  batan Rus tankerinden sızan petrol atıklarının  hasıl ettiği çevre kirliliği de son örnekler içinde yer almıştır.

 

2.  15. Kasım 1979  Tarihinde İstanbul limanı çevresinde Haydarpaşa açıklarında  Romen bandralı bir tankerin  çatma sonucunda  ortaya çıkardığı yangın ve çevre kirliliği, önemli  sonuçlar bakımından bir başka örnek teşkil etmiştir. Bu olay  üzerine elde edilen deneylerden  çıkarılan sonuçlar hatırlandığında ve hiçbir zaman temenni edilmeyen benzer  hadiseler dikkate alındığında, ön görülebilen hareket tarzlarına ilişkin bir uygulama klavuzu, çevre konusunda duyarlı olanlar için  aşağıda  sunulmuştur!

 

3. Muhtemel bir çatma konusunda  ortaya çıkabilecek yangın ve çevre kirliliğine karşı alınabilecek önlemler  yönünden öncelikle;

a. Olayın vuku bulduğu il de Valilik başkanlığında bir kriz masasının oluşturulması,

b. İdari lişlemler konusunda  ilgili birimlerin harekete geçirilmeleri,

c. Olaya  neden olan geminin Acentası veya sorumlusunun  kriz masası ile irtibatının

sağlanması,

d. Hukuki işlemlerin başlatılması konusunda gerekenin yapılması

 

4..Yangının denetimi  liman ve bölge için  önem ifade ettiğinden, süratle,

a. Limanda bulunan Deniz itfaiyesi birimlerini,

b.Askeri birimler ile  gerekli koordinasyonu,

c. Marmara Bölgesi Deniz İşleri Müdürlüğü’nü, (İstanbul ve Marmara Böl. İçin)

d. Liman Başkanlığını,

e. Gemi Kurtarma Md. nü, ( idari yetki  genellikle bu kademede olacaktır…)

f. Yangının denizdeki yayılma durumuna göre, kıyı kesimlerinde  kara itfasiyesince

gerekli önlemlerin aldırılmasının temini gerekecektir…

 

5. Denize dökülen yakıt nedeniyle,  deniz kirlenmesi önemli sorunlar oluşturmaktadır. Bu

nedenle, bir  çatma  sonucu  tankerde yangın çıkması durumunda denize de  yakıt

akmaktadır.  Bu durumda söndürme çalışmaları yanında, yakıtın olduğunca  gemi

çanağı içinde yanarak tükenmesi  çevre kirliğinin olmaması yönünden uygun

görülmektedir… Denize dökülen petrolün  yayılmasını önlemek  konusunda;

a. Gemi kurtarma  Müdürlüğü,

b. Askeri Dnz. Birliklerinin imkanı,

c. TOVALOP, “ ITOPF” ( Deniz kirlenmesine karşı merkezi İngilterede  olan sigorta şirketi)

Türkiyedeki temsilcisinin  iştirakinin sağlanması ile sigorta  ilişkileri yönünden

Gereken koordinasyonun temini gereklidir…

 

6. Kirlenme durumunun tesbiti  ve temizleme işlemleri yönünden  dikkate alınması gereken

diğer hususlar…

a. Çevre Kirlenmesi konusunda,

– Hava kirliliğinin tesbiti, (İTÜ, Boğaziçi  Üniversitesi…vb.)

– Suların kirlenmesi …(Su ürünleri Gnl. Md.)

– Deniz yüzeyinin  kirlenmesi…  ( Çevre Müsteşarlığınca, hava fotoğraflarının  alınarak

yayılma bölgelerinin tesbiti…)

–  Hidrobiyoloji  Enstitüsünün  yapması gereken araştırmaları,

–  Dnz. K. Hidrobiyografi  Dairesinin  yapacağı çalışmalar ile koordinasyon, önemlidir.

b.   Deniz kirlenmesinin tesbiti ve temizlenmesi yönünden,

İstanbul  Limanı için.

– Marmara Bölgesi  Liman ve Deniz  İşleri Md.

– Liman Başkanlığı,

– Gemi Kurtarma Md.,

– Askeri Deniz birimleri,

– TOVALOP, ”ITOPF” şirketinden temin edilecek  sigorta desteği yanında gerekli malzeme

Yardımı, Oluşturulmalıdır!

 

c. Kirlenmenin Marmara Denizi kıyılarına yayılması durumunda,

Marmara Bölgesi ve Liman  deniz İşleri Md. koordinatörlüğünde,

– TOVALOP, “ITOPF” ile devamlı temas sağlanarak gereken destek sağlanmalıdır.

 

6. Kıyılarda meydana gelen kirlenmelerin tesbiti ve temizlenmeleri:

İl hudutları (İstanbul)  dahilinde bulunan  kıyı kesimlerinde,

a. Belediyeler,

b. Karayolları,

c. Y.S.E.  Bölge Md.,

d. Özel Şirketlerin imkanları,

e. İlgili Sigorta Şirketleri,

f. Askeri  birliklerin imkanları,

g. Çevre kuruluşları. STÖ.  Vb.  gönüllüler…

h. TOVALOP, “ITOPF” imkanları üzerinden gereken desteğin sağlanması öngörülebilir…

 

Marmara bölgesindeki kıyılara kirlenmenin yayılmasında,

a. İlgili vilayetler ile koordinasyon

Tekirdağ Vilayeti,

Çanakkale Vilayeti,

Bursa Vilayeti,

Kocaeli Vilayeti…

b.TOVALOP, “ITOPF” ile koordinasyon  ve gerekli desteğin sağlanması,

c. Hava fotoğrafları  alınarak, kirlenmenin yayılma bölgeleri ve istikametleri sürekli

İzlenerek ve harita üzerinde tesbit edilerek ilgili birimler ile koordinasyona devam

edilmelidir

 

7.  Yangının sönmesini müteakip, gemi enkazının deniz trafiğinin güvenliği  yönünden

bulunduğu yerden kaldırılması gerekecektir. Bu konuda hukuki  sorunların çözümü

paralelinde, söküm ile ilgiliçalışmalarda şu hususların dikkate alınması da gerekecektir.

a. Söküm koşulları oluştuğunda, mevsim durumunun da dikkate alınması,

b. Yetkili teknik ekiplerin oluşuturulmaları,

c. Söküme geçildiği aşamada,  gemi leşi içinde  bazı bölümlerde gaz sıkışmalarının

dikkate alınması  ve  söküm ekibinin her iki saatte bir (Kaçak Gaz Sıkışması)  kontrolu

yapılması konusunda uyarılmaları,

d.Sökümün  devam ettiği süre içinde   gemi leşi çevresine  çift bariyerin atılması, kirlenmeye

neden olabilecek  kalıntı sızmalarının yayılmasının önlenmesi, emiciler aracılığı ile

bu atıkların toplanmaları,

e. Leşin bulunduğu mahal çevresine,  Liman Başkanlığınca, deniz trafiğinin  güvenliği için,

uygun görülecek yerlere yeterli ışıklı şamandıraların yerleştirilmeleri,

f. Leşin kaldırılmasına kadar, Liman Başkanlığı  ve Deniz Polisinin  korsan yaklaşımlarına

karşı önlemlerin aldırılması gerekecektir.

 

 

8. Çatma sonucunda hasıl olacak zarar ve ziyan konusunda  ortaya çıkacak olan hukuki

sorunların dikkate alınması

a Zarar  Ziyanların tesbiti,

b. Kamu kuruşları ile   özel  kesim açısından tesbit davalarının açılmaları,

c. Sigorta şirketlerinin iştiraklerinin sağlanması önemlidir

 

 

9. Yangının devam ettiği sürece ortaya çıkan muhtemel alternatifler  şunlardır:

a. Yanma gemi içinde  kaldığı ve denize döküntü olmadığı sürece,  su ve kıyı kirlenmesini

azaltacaktır.

b. Yanma yükün kurtarılmasına imkan vermeyecektir,

c. Hava kirlenmesini arttıracaktır,

d. Yeni bir patlama ihtimalini gaz sıkışmalarının  dışında, azaltacaktır

 

10.Kısa vadede alınması gereken önlemler konusunda öneriler,

a. yangın devam ederken:

Gemi çevresindeki güvenliğin sağlanması,

Söndüren gemileri ile ilk müdahalenin  yapılması,

Muhtemel patlamaların dikkate alınması,

İlk yardım ekiplerinin uygun yerlerde bulundurulmaları,

Halka adydınlatıcı bilgilerin  sistemli şekilde verilmesi,

Koruyucu, kurtarıcı bütün imkanların  harekete geçirilmesi, koordine edilmeleri,

Bölgede deniz trafiğinin yangının muhtemel durumuna göre düzenlenmesi,

İmkan olduğu takdirde, yangına yaklaşma olanaklarına göre, gemi çevresine  yakıt

yayılmalarını önlemek  amacıyla bariyerlerin döşenmesi.

 

b.– Gemi içinde yanmakta olan yakıtın tahmini için, gemi acentasından geminin

krokisinin  temini…

b. Kroki üzerinden yanmakta olan hamulenin hangi anbarlarda olduğunun ve yanış

durumuna göre  süresinin tahmini,

c. Gemi krokisi üzerinden yanan bölümlerin takibi , bu konuda deniz itfaiyesine durumun

sürekli bildirilmesi,

d. Tanker yangılarında  yangının yakıtın sürekli olarak  denize  akması durumunda köpük

sıkmanın  fazla yararı olmayacağı dikkate alındığında, daha ziyade su basarak  söndürme

ve soğutma işlemlerine  önem verilmesi, şayet, yakıt çanak içinde ise, ve yanıcı maddenin

içinde bulunduğu çanağın yanları kapalı ise, köpük sıkmanın yararlı olacağı,

e. Denize dökülen petrolün de  kontrol edilmesinin  gerekeceği, dikkate alınmalıdır.

 

11. Uzun vadede alınacak önlemler konusunda öneriler.

a. Yangının kotrol ve söndürülmesi yönünden  mevcut  bütün araç ve gereçler  devreye

sokulacak şekilde planlaması yapılarak ilgili birimler arasında koordinasyon

sağlanmalıdır…

b. Gemideki yangın bittikten sonra,

Denizdeki atıkların durumuna göre, bariyerler  burakılmalı şayet denize bir yayılma

ve çevre kirliliğine neden olacak bir durum yoksa bariyerler toplanmalıdır…

(Bariyerler konusunda TOVALOP,”ITOPF” ile koordinasyon  sağlanmalıdır)

Yangının bitimini takiben, gemi leşinin  kapalı bölgelerinde  muhtemel gaz

sıkışmalarının olbileceği dikkate alınaral patlama ihimallerine dikkat edilmelidir.

Gemi sahipleri, ile irtibat sürdürülmeli niyet ve tutumları  bilinmelidir.

leşin bulunduğu  bölge dikkate alınarak ,deniz trafiğine olabilecek etkisine

göre, trafik düzeninin güvenliği sağlanmalıdır.

Liman Başkanlığınca, gemi çevresine ışıklı şamandıralar konulmalıdır.

Emniyet sahasında tehlike geçtikten sonra, deniz trafiği yeniden düzenlenmelidir.

Hava fotoğrafları alınmaya devam edilerek, kirlenme alanlarının haritaları  sürekli

olarak  düzenlenmelidir.

Zarar ziyana neden olan  hususların belgelenmesi için delillerin toplanmasına

devam edilmelidir.

 

12. Zarar ve ziyanların tesbitinde şu hususlara dikkat edilmesi  gerekmektedir.

a. Deniz ve kıyı kirlenmesinin giderilmesi için gereken masraflar,

b. Sabit cisimlere vaki olan zararlar,

c. Hava kirlenmesinin cevreye yaptığı zararlar,

d. Donanma, gemi kurtama, ( İpraş vb) Dnz itfaiyesi,  vb. kuruluşların kurtarma  ve

söndürme hizmetleri sırasında  yapmış olduğu masraflar,

e. Limanın kullanılamayaşından  doğan kayıpların  hasıl ettiği zararlar,

f. Limandan yangınla ilgili olarak çıkarılan  ve emniyet mülahazası ile, demir yerleri

değiştirilen  gemilerin  yapmış oldukları masraflar ile, ek şamandıra masrafları,

g. Limanın kapatılmış olmasından doğan boş beklemeler nedeniyle hasıl olan zararlar ve

masraflar,

h. Belediyelerin, ve şehir hatlarının,  kar kayıpları, ve olayla ilgili  olan masrafları,

ı. Demir yolu ferisinin çalışamayışından  doğan zararlar  ve  beklemede kalmalarının

zararları,

i. Kamyonların( Harem ve  Sirkeci) terminallerinde  ve şehir hattı terminallerinde, Dnz.

otobüsleri  seferlerinde  beklemelerden doğan zararlar,

j. Balıkçılıkla iştigal edenlerin,  konuyla ilgili olmak üzere, uğradıkları zararlar,

k. Hadiseden  şok geçirerek etkilenenlerin  uğradıkları zararlarlar,

l. Gemi enkazının kaldırılmasına yönelik çalışmalar başladıktan sonra bu konuda

yapılan  enkaz kaldırma işlemlerine ait masraflar ve tazmintlar,  tesbit edilmelidir.

 

13. Yangın sırasında hayatların kaybedenler ile kayıpların  tesbitlerinin yapılmaları ve adli yönden  gereken takip işlemlerine yapılmalarına ilikin  çalışmalar…

 

14. Yangın süresi içinde yükün kurtarılması  konusundaki görüşler:

a. Yükün tesbit edilebilir  nihai statüsü saptanmalı ve  gemi yerinden alınamayacak

bir konumda ise,  yükün gemideki yanma süresi  sürekli izlenmelidir. Gemi sahipleri ile

de gelişmeler izlenmelidir..

b. Yangının  hasıl edeceği muhtemel tehdit unsurları kriz masasında  dikkate alınarak,

etraflı bir planlamaya gidilmelidir…

c. Çalışmalar Valilik  koordinatörlüğünde  olmalı, müteahhitlik hizmetleri  (Söküm vb)

Sözkosu olduğunda bu husus da  Valilik koordinatörlüğünde sürdürülmelidir!

d. Gemiden yangın sonrası  artık  yük kalması durumunda, çevre koşulları dikkate

alınarak bunların tahliye edilebilecekleri yerler tesbit edilmeli, taşıma ve depolama

koşulları planlanmalıdır…

e. Kirlenme tehlikesine karşı,  kirlenmenin  temizlenmesine ilişkin  planların mali portresi

İle birlikte (TOVALOP, “ITOPF” ) ile konu koordine edilerek yapılmalıdır.  Bu planlamada,

çevrenin temizliği  açısından estetik    durumuna dikkat edilmeli,  korunmasında öncelik

bulunan yerler tesbit  edilerek öncelik tanınmalıdır…

f. Deniz kirliliğinin sürekli kontrolu konunda, hava fotoğraflarından da yararlanılarak

akıntı ile çevreye ve diğer illerin sahillerine yönelik  kirlenme konusu  işaretlenerek

gerekli uyarı ve iş birliği ile müdahale şekilleri  plana dahil edilmelidir….

g. Bölgede hassasiyet  taşıyan yerler içinde, önemli çevre alanları, tatlı su alanları, termik

santral alanları,  tuz oluşturma yerleri, turistik bölgeler, balık çiflikleri, tersane

sahilleri vb.. gibi  alanların  çevresinde bariyer  sistemi ile koruyucu  önlemlerin

aldırılmaları ayrıca önem ifade edecektir

 

15. Denizde ve kıyı kesimlerinde,  bariyerlerin kullanılması  ve döküntülerin bu bariyerlerle çevrildikten sonra, emicilerle toplanmalarının  imkanları araştırılmalıdır!!!

 

16. Temin edilen kimyasal bileşimlerin  temizleme işleminde  kullanılıp  kullanılmayacağı ,

ne zaman , nerede, ne cins,  ne miktarda  kimler tarafından  kullanılacağı  planlanmalıdır… Kimyasal maddelerin  deniz canlılarını  yok edeceği  ihtimali  söz konusu  olacağından , kullanılmasının gereği halinde, mutlaka  Tarım ve Hayvancılık Bakanlığıdan  izin alınmalıdır!!!

 

17. Çevre kontrolüne, enkazın sökümü safhasında da devam edilmeli,  kirlenmenin su, bitki, hayvan ve insan  yaşamına biyolojik  ve psikolojik  yönlerden  olumsuz etkilerinin  araştırılması yapılmalı,  ticari balıkçılık alanlarında hasıl olan  zarar durumları ölçülmelidir…

 

18. Yangının hasıl ettiği  tehdit ve çevre kirliliği devam ettiği sürece, halk  doğru yönde  belli bir mekkezden  olayın seyri ve safhalarıda belirtilerek bigilendirilmeli,gereken

uyarılar da yapılmalıdır…

 

19. Kıyıların ve denizin kirlenmesinin temizlenmesi konusunda  büyük masrafların doğmasına neden olacaktır. Bu konuda yeterli bir fon tedariki gerekecektir…Konu ile ilgili olarak TOVALOP,”ITOPF” bu iş için yeterli  fon teminine  imkan sağlayan  bir kuruluş olup,  gereken mali desteğin buradan sağlanması mümkün olabilecektir

 

20. Yukarıda belirtilen hususlar bir tanker yangını  halinde  idari kademelerin karşılaşacakları çevre sorunlarına  yardımcı  olunması  amacıyla   ifade edilmiş olup,  bu klavuz çerçevesinde  uygulamanın yürütülmesi  halinde karşılaşılacak durumlara belli bir düzeyde çözüm getirmiş olabilecektir…

 

ERGUN ÖZGEN

Exit mobile version