Statüko Merdiveni

“Statüko Merdiveni”, toplumsal, siyasal ya da dinsel çatışmaların dondurulmuş çözümlerle sürdürüldüğü alanlarda ortaya çıkan, sembolik ve fiziksel bir düzen metaforudur. Bu kavram, özellikle Kudüs’teki Kamame (Kutsal Kabir) Kilisesi örneğinde, Osmanlı’nın 1852 tarihli fermanıyla tesis ettiği ve günümüze dek süren kutsal mekân paylaşım rejiminin sembolü haline gelen bir ahşap merdiven üzerinden kavramsallaştırılmıştır.
Tanım ve Köken
1852 yılında Osmanlı Padişahı tarafından ilan edilen ferman, Kamame Kilisesi’nde çeşitli Hristiyan mezhepleri arasında süregelen ihtilafları çözmek ve barışı tesis etmek amacıyla, her bir cemaatin hangi bölgeyi kullanacağına dair detaylı bir düzenleme getirmiştir. Bu fermanla birlikte uygulamaya giren ve uluslararası anlaşmalarla (1856 Paris, 1878 Berlin, 1919 Versailles) da teyit edilen rejime “statüko” adı verilmiştir.

Bu rejimin en çarpıcı sembolü ise kilisenin ön cephesinde, bir pencere pervazında yüzyılı aşkın süredir yerinden kıpırdatılmadan duran basit bir ahşap merdivendir. Rivayete göre, fermanın okunduğu sırada cam temizliği için kullanılan bu merdivenin, statüko gereği yerinden oynatılamayacağı belirtilmiş; bu nedenle bulunduğu yerde kalması zorunlu hale gelmiştir.