Rusya Devlet Başkanı Putin’in aniden Suriye’den askerlerini geri çekmesi, çeşitli yorumlara neden oldu. En çok da “Savaşın ortasında çekilme bir anlaşmanın sonucu mu?” sorusunu gündeme getirdi. Evet, bize göre Rusya’nın Suriye’den askerlerini geri çekmesi bir anlaşma sonucudur. Öyle sanıyoruz ki bundan sonra Rusya mücadelesini masada verecektir.
Şunu da ekleyelim:
Putin çekilme kararından sonra yaptığı açıklamada “Hedeflerimize ulaştık” demiştir.
Putin’in açıklamaları bu kadarla da sınırlı değil. Yaptığı açıklamalarda “Eğer Suriye’de bize ihtiyaç duyulursa birkaç saat içinde orada oluruz” diyerek Suriye üzerindeki etkinliğinin sürdüğü mesajlarını duyurmuştu.
Bunun anlamı çok açık. Rusya Devlet Başkanı, Suriye’de ve bölgede “Ben ne istersem onu yaparım. Canımın istediği gibi hareket ederim. Canım isterse girerim, istemezse çıkarım. Bölgedeki her şey benden sorulur” demek istiyor.
Suriye’de ve bölgede dengelerin Rusya’nın aleyhine gelişmeye başlarsa Putin, beklenen hamleyi yapmaktan çekinmeyecektir. Açıklamalarında da zaten bunu vurgulayarak her an yeniden dönüş yapabileceklerinin mesajını vermiştir.
Suriye ile ilgili yazdığımız yazılarda hep şu noktaya değindik anımsatalım:
Suriye’nin ve bölgenin şekillenmesinde iki süper güç Amerika ile Rusya kafa kafaya verdiler ve aralarında anlaştılar. Her iki ülke de bu nedenle gerek Suriye’de gerekse bölgede çok rahat hareket ediyor.
Zaten Putin’in açıklamalarını iyi değerlendirdiğimizde bunu açıkça görebiliriz.
İşin önemli noktası bizi ilgilendiren konulardır.
Rusya, askerlerini Suriye’den çekti çekmesine ama yine ülkede ve bölgede etkin durumda bulunuyor. Suriye ve bölgede güç dengesi şu anda Rusya’nın elinde bulunuyor. Putin bu gücü ve dengeyi sağladı. Suriye’de Tartus ve Lazkiye’de kalıcı üsler elde etti. Yerleştirdiği S-400 füze savunma sistemleri ile de ülkenin hava sahasına hakim oldu.
Türkiye’nin önünü tamamen tıkadı.
Şu anda Suriye’de etkin değiliz. PKK’nın devamı olarak gördüğümüz PYD güçlerine karşı da sınırdan obüs topları ile müdahale edebiliyoruz. PYD’nin Rojava’da üç kantonda özerk bölge ilan etmesi karşısında sadece “tanımıyoruz” diyebildik. Suriye’deki oldu-bittilere de sadece seyirci durumundayız. İnsani yardım malzemelerini bile gönderemiyoruz.
Rusya, PYD konusunda da büyük oynuyor.
Dikkat edilecek olursa daha önce PYD’lilere Rusya’da büro açılmasına izin vermişlerdi. Bu büronun ileride büyükelçilik statüsünde hizmet vereceği de açıklanmıştı. Amerika ve müttefiklerinin de PYD’yi koruma altına aldıklarını zaten biliyoruz.
Şimdi, PYD’nin üç kantonda özerk bölge ilan etmesi karşısında Amerika ve Rusya’dan gelen tepkilere inanmayınız. PYD, Amerika ve Rusya’nın izni olmadan böyle bir adımı atabilir mi? Bu adımın atılmasında bu iki süper gücün etkisi vardır. Bunun kokusu da zaman içinde çıkacak ve hepimiz göreceğiz.
Burada asıl dikkat edilmesi gereken konu, Suriye Devlet Başkanı Esad’ın konumudur.
Esad koltuğunu her şeye rağmen koruyor. Rusya, bu koltuğun korunmasını da sağlama aldı. Muhaliflere karşı Esad güç kazandı. Daha önce kaybettiği birçok yeri de Rusya’nın desteği ile almayı başardı. Putin, bölgedeki gücü ve ağırlığı sayesinde Esad’ın görevden uzaklaştırılmasının da önünü şu an için tıkamış bulunuyor.
Zaten Amerika da Esad için “Bundan sonraki dönemde Esad’sız bir çözüm şart” diyorsa da bu söylediklerinde pek fazla ısrarcı olmuyor.
AB üyesi ülkeler ise, tamamen sığınmacı sorununa odaklandıkları için şu anda Suriye’de kimin koltuğu koruyacağı, kimin korumayacağı konusu ile pek fazla ilgilenmiyorlar. Sığınmacıların ve terörün belasının ülkelerini sarmasından endişe ediyorlar. Onların sorunu çok başka şeyler.
Bu nedenle Suriye konusunda karar verici ülke olarak karşımızda Amerika ve Rusya’yı görmekteyiz.
Daha önce de yazmış ve vurgulamıştık.
Bölgede ve Suriye’de en büyük kayba uğrayan ülke şu anda Türkiye olmuştur.
Baştan bu yana uyguladığımız yanlış Suriye ve bölge politikaları ile böyle bir sıkıntının içine düştük. Sayıları üç milyonu bulan sığınmacıya ev sahipliği yapıyoruz. Suriye sınırı yolgeçen hanına döndü. Adeta Ortadoğu’da terörle iç içe yaşayan bir ülke konumuna döndük. Sahada da da masada da yokuz. Her şey bizim dışımızda şekilleniyor. PKK’nın devamı olarak gördüğümüz PYD’yi bile müttefiklerimize “terörist grup” olarak kabul ettiremedik.

Rusya ile başlayan kriz ve terörün giderek tırmanması ile başlayan süreç, bilindiği gibi hemen her konuda olduğu gibi turizmde de sıkıntıların yaşanmasına neden oluyor. Özellikle Rusya, kriz sonrası vatandaşlarına “Türkiye’ye gitmeyin” çağrısı yapıyor. Kriz nedeni ile bu sezon 1,5 milyon Rus turistin Türkiye’ye gelmeyeceği kesinleşti.
Suriye’deki iç çatışmalar, ülkemize gelen 3 milyona yakın sığınmacı ve PKK terörünün bombalı saldırıları neden ile de “Can güvenliği” endişesi ile Avrupa ve diğer üçüncü ülkelerden beklenen turist sayısında da önemli azalmalar başladı. Yapılan rezervasyon iptallerinin de hızla devam ettiği belirtiliyor.
Geçen sezonu çok büyük sıkıntılar ile atlatan turizmciler, bu yıl çok daha büyük bir kriz ile karşı karşıya kalacaklar. Alınan tüm önlemlere rağmen, beklenen turistin gelmeyeceği görülüyor.
Türkiye’ye gelmek isteyen turistlerin şimdi rotalarını başka ülkeler çevirdiklerini de görmekteyiz. Özellikle Akdeniz ve Ege’deki ülkeler ile komşularımız şimdi “turist kapma” yarışına girdiler.
AB üyesi ülkeler kendi aralarındaki dayanışma ile ülkelerindeki turistlerin ekonomik dar boğazdaki Yunanistan’a gitmeleri çağrısı yapıyor. Geçen yıllarda da aynı ülkeler vatandaşlarını İspanya’ya yönlendirmişlerdi. Şimdi ise yarışa Yunanistan ve Bulgaristan da katıldı.
Yunanistan ülkeye gidecek olan turistlere vize kolaylığı getirmeye başladı. Vizelerin bir günde verilmesine başlandı. Bulgaristan’ın ise kapıda vize kolaylığının yanı sıra vize ücretlerinde indirime gittiği belirtiliyor.
Hedef, Türkiye’nin önünü kesmek.
Bunların yanında İtalya, İspanya, Fransa gibi Akdeniz ülkeleri de Rusya ve üçüncü ülkelerden gelecek olan turistler için “fırsat tatil” sepetlerini devreye sokacaklar. Nitekim tur operatörleri, adı geçen ülkelere çok fazla rezervasyon talebinin olduğu, bazı ayların şimdiden dolduğunu vurguluyorlar.
Hemen şunu da ekleyelim:
Biz, alternatif Pazar arayışlarında Arap turist bekliyoruz ya, yapılan açıklamalarda Arap turistlerin İngiltere, İspanya, İtalya ve Yunanistan’a doğru kaymakta oldukları belirtiliyor. Uzakdoğu’dan Hindistan, Çin, Japonya gibi turistler de yine Türkiye’yi pas geçerek Yunanistan ve diğer ülkeleri daha güvenli bularak tatillerini buralarda geçirmeye hazırlandıkları da gözlemleniyor.
Çünkü dışarıda Türkiye çatışmaların yoğun olduğu, can güvenliğinin bulunmadığı tam bir Ortadoğu ülkesi olarak gösterilmeye çalışılıyor. Ülkeler vatandaşlarını uyarıyor ve “Türkiye’ye gitmeyin” çağrısı yapıyor. Öyle görünüyor ki üzerimizdeki bu imajı da kolaylıkla çözemeyeceğiz.
Türkiye’deki terör nedeni ile zaten sıkıntı çekiyoruz. Kendi vatandaşlarımız bile sokağa çıkmaya çekiniyor. Bu satırlar yazılırken, AVM’lerin boşaldığı, alış-verişlerin durma noktasına geldiği, bulvar ve caddelerin boşaldığı, esnafın iş yapamayacak duruma geldiği haberlerini alıyorduk.
Bu nedenle daha önce konu ile yazdığımız yazılarda “Önce can güvenliği” demiştik. Yabancılar da “Kendi vatandaşlarının sokağa çıkmaya korktuğu bir ülkeye biz neden gidelim?” demeleri normal değil mi?
Bu gelişmeler, turizm alanında bu sezonu çok daha sıkıntılı biçimde geçireceğimizi gösteriyor. Üzerimizdeki bu olumsuz imajı bir an önce silmemiz ve yok etmemiz gerekiyor. Bunun için de birlik ve bütünlük içinde hareket etmek durumundayız.
Sorun hiç kuşkusuz sadece konaklama sektörünün darbe alacağı değildir. Sorun buna bağlı işsiz sayısının artacağı, esnafın iş yapamaz duruma geleceği, ulaşım ve yeme-içme sektörünün de bundan etkileneceğidir.
Daha önce Mısır’ı tercih eden Avrupalı ve Uzakdoğu ülkelerinin turistlerinin Türkiye’yi tercih ettiğini görmüştük. Mısır pazarının önemli bir bölümünü de ele geçirme fırsatımız olmuştu. Ancak, son terör olayları ve çevremizdeki çatışmalar bu turistlerin de rotalarını diğer ülkelere çevirmesine neden oldu. Böylece bu pazarı da koruyamadık.
Kapımızda bir sıkıntı daha var, ona da değinmeden geçemeyeceğiz:
Bilindiği gibi AB ile mülteci pazarlığı sonunda AB ülkelerine Haziran ayından itibaren vizesiz giriş yapabileceğiz. Bu gerçekleştiği takdirde, Türkiye’den Yunan adaları başta olmak üzere Avrupa’ya Türk turist akını başlayabilir.
Böyle bir durum iç turizmimiz de vuracaktır.
Şu anda Yunanistan vize uygulamasına rağmen, Yunan adalarına tatil için giden Türklerin sayısının az olduğunu söyleyemeyiz. Bodrum’dan Kos’a günübirliğine bile gidip gelenler var. Vizelerin kalkması durumunda tablonun nasıl değişebileceğini tahmin edebiliyor musunuz?
Böyle bir durum söz konusu olduğunda Bodrum, Marmaris, Kuşadası, Çeşme, İzmir gibi turizmimizin göz bebeği yerlerde bize göre deprem olur. Zaten yıllardır sıkıntı çeken adı geçen yerlerdeki turizmciler ve işletmelerin kapılarına kilit vurması bile bizim için sürpriz olmaz.
Bütün bu gelişmeleri göz önünde bulundurmak, gelecek için planlar yapmak, önlemleri de şimdiden almak gerektiğini altını çizerek anımsatmak istiyoruz.