6 Mart 1997, degerli cizerimiz Nehar Tublek'in aramizdan ayrilisinin ikinci yildonumu. Kendisi de bir cizer olan Tayfun Akgul'un "Nehar Tublek Usta'ya Merhaba" baslikli yazisini ilgi ile okuyacaginizi umuyoruz.
Tayfun Akgul, I.T.U. Elektronik-Haberlesme Muhendisligi bolumunden 1985'de lisans, 1988'de yuksek lisans derecelerini aldi. 1994'de University of Pittsburgh, Elektrik Muhendisligi bolumunde doktora calismasini tamamladi. Cukurova Universitesi, Elektronik-Elektronik Muhendisligi Bolumu'nde docent unvaniyla ogretim uyesi olan Akgul, halen University of Pittsburgh'da bilimsel calismalarini surdurmektedir.
Sayin Akgul, cizerlik ugrasini da bilimsel etkinliklerinin yanisira (ve kendi deyimiyle "en az onun kadar ciddiyetle") basariyla yurutmektedir. Ali Esin'in "Matematik ve Oyun","Matematik ve Doga" kitaplarina cizgileriyle katkida bulunmus ve I. Nehar Tublek Karikatur Yarismasi'nda (1996) ikincilik odulune layik gorulmustur. Karikaturculer Dernegi uyesi olup Cumhuriyet Gazetesi'nin haftalik Bilim-Teknik ekine duzenli cizmektedir. Aralarinda I. Bilim Senligi Bilim Konulu Karikaturler Sergisi'nin de bulundugu cesitli ulusal ve uluslararasi sergilerde yapItlarI yer almistir.
PETEK Yayin Kurulu
9 Subat 1997
Tum yuzeyi pulla kapli bir zarf cikti dun posta kutumdan. Memleketten gelen posta gunume gun katar. Hele boyle yuzeyi pulla kapli olanlari cok severim. Ya cerceveler duvara asarim ya da saklarim. Zarfi Karikaturculer Dernegi' nin 1996 donemindeki Baskani Canol Kocagoz yollamis, elyazisini hemen tanidim. Zarfin icinden "Kahvehaneler: Nehar Tublek Karikatur Yarismasi 1996" baslikli bir karikatur kitabi cikti. Kapagi cevirince aydingere basilmis ve bugulu duran cok guzel bir kahvehane-onu fotografi var: Koyluler cigara tutturuyor. Kahvenin bize bakan duvarinda zamanin secim ilanlari goze carpiyor: "Milli Petrol - CHP", "AP'de Birlesin", "Bolucu Yalanci DUR Millet Uyandi - CHP", "Mahsulun Degerini Emegin Hakkini Verdik - CHP"... Ardindan Nehar Tublek'in gulumseyen guzel bir fotografi geliyor. Fotografi iki tarih noktaliyor: 1924-1995.
Uluslararasi une sahip Nehar Tublek "50 kusagi"nin cok basarili ve usta bir cizeriydi. Boru-bacakli tiplemeleri, yumusak cizgileri ve itici olmayip okurla butunlesen sicak mizahi vardir ustamizin. Urettigi binlerce karikatur kalicidir. Eserleri cesitli ulkelerdeki mizah/karikatur/sanat muzelerine alinmistir. Karikaturculer Dernegi, Besiktas Belediyesi ve Nehar Tublek'in ailesinin katkisiyla gectigimiz yil Usta'nin olum yildonumunde kendisine yakisan cok guzel bir albumu yayimlandi. Ayrica hayatinin buyuk bir kismini Istanbul'da, Besiktas'ta geciren Nehar Tublek'in adina Besiktas Belediyesi ve Karikaturculer Dernegi her yil bir karikatur yarismasi ve sergi duzenlemeye basladi. Dernek Baskani Canol Kocagoz bir yerel yonetimin, hemsehrisi olan bir karikatur sanatcisina sahip cikmasini Turkiye'de bir "ilke imza atilmasi" olarak nitelendiriyor. Dahasi Besiktas Belediyesi'nin Nehar Tublek'in yasadigi sokaga adinin verilmesi konusunda yaptigi calismalari yurekten desteklediklerini ve gerceklesmesini cok istediklerini belirtiyor karikaturcu Canol Kocagoz.
Ilki 1996 yilinda gerceklestirilen yarismanin ve serginin konusu "Kahvehaneler" olarak secilmisti. Bu yil icin konu "Ortadirek" olarak saptanmis. Secilen konular elbette rastgele degil. Nehar Tublek'in bir "halk adami" ve bir "halk sanatcisi" oldugunu vurguluyor. Toplumun -daha cok erkek toplumunun elbet-- sekillenmesinde yadsinmayacak onemi olan kahvehane olgusunun olumlu ve olumsuz yonlerini karikaturculerin tartisma ve elestirisine birakiyor. Seksenli yillarin yaygin soyleminde onemli bir yer tutan "Ortadirek" icin de yaklasim ayni...
Ilgimi ceken bir baska nokta da su: Besiktas Jimnastik Kulubu'nun de Nehar Tublek'e sahip cikmasi ve bu etkinliklere katkida bulunmasiydi. Ornegin, Besiktas'taki (Nehar Tublek'in mezun oldugu okul olan) Kabatas Lisesi'nin bahcesindeki su anda restore edilmis olan eski "Fevziye Karakolu"nda 6 Mart 1996 tarihinde yapilan odul torenine butun usta karikaturculerle birlikte BJK'nin ust duzey yoneticileri de katilmisti. Gunumuzde savas alanlarini animsatan spor etkinlikleriyle sanatin butunlesmesine ne kadar gereksinimimiz var, degil mi ? ..
Burada Karikaturculer Dernegi Onursal Baskani Semih Balcioglu'nun meslektasi Nehar Tublek ile 1943 yilinda donemin buyuk ustasi karikaturcu Cemal Nadir Guler'in yayimladigi Amcabey Dergisi'nde cizmeye basladiginda tanismalarini aktarmak istiyorum:
"1943 yili benim karikature basladigim yildir. Amcabey Dergisi'nde 'Gunduz' imzasiyla yayimlanan yeni cizgili bir karikatur ilgimi cekmisti. Karikaturun cizeriyle karsilastigimda adinin Nehar oldugunu ogrendim. Imzasini neden Gunduz olarak attigini sorunca; ayni anlama gelir, herkes Nehar'i bilmez ama Gunduz'u bilir. Benim icin de hangisi olursa olsun farketmez, dedi."
Evet, artik "Nehar"i da "Gunduz"u de biliyoruz. 6 Mart 1995 tarihinde kaybettigimiz Ustamiz Nehar Tublek yarattigi degerler ve karikaturleriyle aramizda kusaklar boyunca yasayacak!
Yuzeyi pullarla kapli zarfimi duvara asmadim daha; ama dizimin dibinde. Bir elimde bir kap kapkara kahve digerinde "Kahvehane", baktigim her bir karikaturle memlekete gidiyorum simdi...
Tayfun Akgul <[email protected]>
Elektronik-Haberlesme '85
Nehar Tublek Usta'nin yasam oykusu:
Nehar Tublek 1924 yilinda Yugoslavya'nin Manastir kentinde dogdu. 1925 yilinda ailece Istanbul'a goc ettiler. Ortaogrenimini Kabatas Erkek Lisesi' nde tamamladiktan sonra I.U. Hukuk Fakultesi'ne devam etti.
Karikature 1943 yilinda lise siralarinda Gunduz imzasiyla basladi. Ilk karikaturu, Cemal Nadir'in (Guler) Amcabey Dergisi'nde yayimlandi. Sonralari Hafta, Yavruturk, Yeni Mecmua, Akbaba, Karikatur, Saka, Dolmus, Tef, Maasallah, 41 Bucuk, Carsaf dergileri ile Son Posta, Dunya, Aksam, Yeni Gazete, Hurriyet, Gunaydin gazetelerine cizdi.
Yurticinde ve yurtdisinda yarismalara katilan unlu cizer 1957 Bordighera Uluslararasi Mizah Yarismasi (Italya) Mansiyon, 1961 Senato Kupasi Armagani (Italya) Gumus Kupa, 1963 Bordighera Uluslararasi Mizah Yarismasi Bronz Palmiye, 1964 Bordighera Uluslararasi Mizah Yarismasi Icisleri Bakanligi Kupasi, 1965 Bordighera Uluslararasi Mizah Yarismasi Gumus Hurma, 1965 Tolentino "Cesare Marcorelli" Bienali (Italya) Birincilik Odulu, 1966 Bordighera Uluslararasi Mizah Yarismasi Imperia Eyaleti Kupasi, 1967 "Cesare Marcorelli" Bineali Gumus Madalya, 1967 Bordighera Uluslararasi Mizah Yarismasi Mansiyon, 1968 Bordighera Uluslararasi Mizah Yarismasi Altin Hurma Ikincilik Odulu, 1968 Bruksel "Le Mine Souriant" Yarismasi Gumus Kupa, 1968 Montreal Mizah Yarismasi (Kanada) Dordunculuk Odulu, 1968 "Medaglia Salone Umorismo XX." Madalya, 1968 "Volume Shopping Center" Odul Plaketi (Belcika), 1969 "Plakette Svet" (Cekoslovakya) Plaket, 1969 Bordighera Uluslararasi Mizah Yarismasi Altin Palmiye Birincilik Odulu, 1969 "Cesare Marcorelli" Bienali Gumus Madalya, 1969 Uskup Mizah Yarismasi Birincilik Odulu, 1969 Cekoslovakya Mizah Yarismasi Gumus Plaket, 1970 "Premio Banca Catholica del Veneto" (Italya) Plaket, 1970 "Peynet'in Asiklari Odulu" (Fransa) Gumus Madalya, 1971 Marostica Mizah Yarismasi (Italya) Sempati Odulu, 1971 Targa Marosticense Odulu (Italya) Plaket, 1972 Bordighera Uluslararasi Mizah Yarismasi Gumus Kupa odullerini kazandi. Karikaturculer Dernegi Uyesi olan Nehar Tublek 6 Mart 1995 tarihinde Istanbul'da oldu.
(*) Gunduz Osmanlica Nehar anlamina gelmektedir.