Ana sayfa Yazarlar Prof. R. Karluk

Erdoğan Trump Görüşmesi Sonunda Sykes Picot Hayali Bitti mi?

Merakla beklenen Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump arasındaki görüşme hafta başında gerçekleşmiştir. Görüşme sonrasında ABD’nin Türkiye’nin önemle üzerinde durduğu iki önemli isteği Trump tarafından karşılanmamış, özellikle  Türkiye’nin terör örgütü olarak tanımladığı YPG’ye ağır silah verilmemesi konusundaki talebi dikkate alınmamıştır. Bu durum acaba yeni bir Sykes Picot mu gündeme geliyor sorusunu akla getirmektedir.

Sykes-Picot, 29 Nisan 1916 tarihinde Kut’ül Ammare Kuşatması sonrasında İngiliz kuvvetlerinin Osmanlı Devleti’nin 6’ncı Ordusu karşısında yenilmesinden 17 gün sonra, 16 Mayıs 1916 tarihinde İngiltere ve Fransa arasında yapılan ve aynı yılın Ekim ayında Rusya tarafından onaylanan, Osmanlı Devleti’nin Orta Doğu’daki topraklarının paylaşılmasını öngören gizli  anlaşmadır. Gerçekleşmemiştir ama 10 Ağustos 1920 Sevr (Sevres) Anlaşması’nın temelini oluşturmuştur.  Çünkü Sevr’de büyük Kürdistan vardır. Aşağıdaki ilk harita Skyes Picot, ikincisi ise Sevr paylaşımını göstermektedir.

 

 

Sevr Anlaşması’nda Kürt bölgesi 62-64’ncü maddelerde yer almıştır. İngiliz, Fransız ve İtalyanlardan oluşan bir komisyon Fırat’ın doğusundaki Kürt vilayetlerinde bir yerel yönetim düzeni kuracak, bir yıl sonra Kürtler dilerlerse Milletler Cemiyeti’ne bağımsızlık için başvurabilecekti.

Anlaşmaya göre; Rusya’ya Trabzon, Erzurum, Van ve Bitlis ile Güneydoğu Anadolu’nun bir kısmı, Fransa’ya Doğu Akdeniz bölgesi, Adana, Antep, Urfa, Mardin, Diyarbakır, Musul ile Suriye kıyıları, İngiltere’ye Hayfa ve Akra limanları ile Bağdat, Basra ve Güney Mezopotamya verilecekti.

Fransa ile İngiltere’ye bırakılan topraklarda Arap devletleri konfederasyonu veya Fransız ve İngiliz denetiminde tek bir Arap devleti kurulacaktı. İskenderun serbest liman olacak, Filistin’de kutsal yerleşim yeri olduğundan bir uluslararası yönetim kurulacaktı. 1917 Devriminden sonra Rusya paylaşımdan vazgeçmiş, Lev Trocki gizli olan bu anlaşmanın bir kopyasını 24 Kasım 1917‘de İzvestiya gazetesinde yayınlamıştı.

ABD Başkanı Trump ile  Cumhurbaşkanı Erdoğan arasında yapılan görüşme  sonucunda  Sykes-Picot’daki haritaları gönüllerinden geçirenlerin acaba hayalleri suya düşmüş müdür?  Bunu zaman gösterecektir.

Görüşmede taraflar birbirlerine görüşlerini doğrudan aktarma fırsatını yakaladılar  ama görüşlerinden de geri adım  atmadılar. Başkan Trump Cumhurbaşkanımızı kapıda karşılamıştır ama rahmetli Cumhurbaşkanımız Celal Bayar  bu ülkeyi ziyaret ettiğinde, çok farklı bir karşılama yapmıştır ABD. Merak edenler için ilgili link: https://www.facebook.com/TurkishForumPage.

ABD tarafı,  Türkiye’nin ısrarına rağmen   FETÖ elebaşının Türkiye’ye iadesi ve YPG terör örgütüne ağır silahlar verilmemesini kabul etmemiştir. ABD’nin NATO müttefiki olan Türkiye’nin ısrarına rağmen YPG’ye ağır silahlar vermekte ısrar etmesi kabul edilemez. Başbakan  Yıldırım  “Amerika ile savaşacak halimiz yok” derken, dost ve müttefikimiz ABD,  Türkiye’nin terörist  ilan ettiği  YPG’yi terör örgütü olarak tanımlamamıştır.

Belki bu tanımlamamada çeviri hatası da rol oynamış olabilir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ABD’nin DSG ve Kürt güçlerle arasına mesafe koymasını şöyle vurgulamıştır: “Biz yeni ABD yönetiminin bu umutları boşa çıkarmayacağını inanıyoruz. Bilhassa Suriye rejiminin son kimyasal saldırısı sonrası takınılan kararlı tutumu oldukça yerinde buluyoruz. Terör örgütleriyle ilkeli ve kararlı mücadele konusunda geçmişte yaşanan hataları telafi edecek adımların devamının geleceğini umut ediyoruz. Bölgesel istikrar ve güvenliğin temininde Türkiye ABD işbirliği çok önemlidir.” 

Erdoğan  Türkçe olarak “Terör örgütleriyle ilkeli ve kararlı mücadele konusunda geçmişte yaşanan hataları telafi edecek adımların devamının geleceğini umut ediyoruz”  diyerek, Suriye konusunda Trump’tan, eski başkan  Obama döneminden farklı bir duruş beklediği mesajı vermek istemiştir. Fakat bu önemli vurgu İngilizce’ye  farklı  bir anlama çıkacak şekilde çevrilmiştir: “Biliyoruz ki dünyanın her yerinde terör örgütlerine karşı ilkeli ve adanmış mücadeleyi sürdürme açısından, geçmişte yaşanan hataları tekrar etmeyeceğiz ve bu yolda beraber çalışmaya devam edeceğiz.

Erdoğan’ın bir hatayı kabul ettiği ve tekrarlanmayacağına ilişkin güvence verdiği anlamı çıkan cümleyi duyan Başkan Trump, gülümseyerek başını sallamıştır. Cumhurbaşkanımız  Trump’la yapacağı görüşmede “nokta koyacağını” söylemesine rağmen,  nokta konuldu mu,  kırmızı çizgilerimiz silindi mi (YPG’nin  terör örgütü olarak tanınması)  sorusu netlik kazanmamıştır.

Masada  önemli konular  varken  Trump’un  Cumhurbaşkanımıza 22 dakika ayırmasını ben  yadırgadım. Basın açıklamasının kısa olması da dikkatimi çekmiştir.  Soru cevap kısmında  Trump  “Türkiye ile ilişkilerimizi kimse yenemeyecektir” demiştir. Fakat  birkaç gün önce  ABD’nin YPG  terör örgütüne ağır silahlar vermesini unutmuş, nedense  terör örgütleri olan YPG ve PKK’den söz etmemiştir.

Türk askeri için  “Onların muhteşem cesaretlerini gördük. Kore’deki savaştaki cesaretleri, bizim askerlerimizin unutmadığı şeylerdendir. McCarthy, Türk askerlerinin şerefini ve cesaretini takdir etmişti ve dünyanın en iyi askerlerden olduğunu söylemişti” demiştir ama  PKK uzantısı YPG’ ye ağır silahlar vermemeyi kabul etmemiş, üstelik McCarthy  gibi 1950’li yıllarda ABD’de   cadı avı yapan bir siyasetçiye de atıfta bulunmuştur.

YPG üzerinden  BOP kapsamında yürütülen böl, parçala, devletçiklere ayır  girişimleri acaba Sykes  Picot’un 21’nci yüzyılda versiyonu gündeme mi geliyor sorusunu gündeme getirmektedir. Bu kapsamda Peşmerge Bakanlığının yeniden düzenlenmesi ve tüm silahlı güçlerin tek bir çatı altında toplanma girişimleri önemlidir.

IKBY’ye  bağlı peşmergeler ve bağlı olmayan diğer peşmerge gruplar düzenli ordu çatısı altında toplanacaktır. IKBY Peşmerge Bakanlığı Genel Sekreteri Cabbar Yaver, “Yabancı ülkelerin ortak girişimi sonucu kurulmaya çalışılan güçlü ve birleşik ordunun IKBY’nin bağımsızlık referandumundan ayrı düşünülmesi doğru olmaz” diyerek  esas amacı  açıklamıştır.

Irak Parlamentosu Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) milletvekili  Erdelan Nureddin  Bağdat’ta hükümet yetkilileriyle yaptığı görüşmelerde, bağımsızlık referandumunun  ne zaman yapılacağını  şöyle açıklamıştır:  “Referandumun, IKBY’deki milletvekili ve başkanlık seçimleriyle birlikte Eylül ayında yapılması planlanıyor. Heyet, referandum tarihini Bağdat’taki üst düzey yetkililere iletti.” 

IKBY Başkanı Mesut Barzani de Mart ayında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ile yaptığı görüşmede IKBY’nin bağımsızlık referandumunun kısa süre içinde yapılacağını bildirmişti.

Tüm bu gelişmeler, Güney sınırlarımızda yeni komşularımız mı oluyor sorusunu gündeme getirmektedir.

Prof. Dr. S. Rıdvan Karluk

AKEV Üniversitesi

Antalya

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here