İran’da en çok mücadele konusu olan Kıyafet

İran’da en çok mücadele konusu olan Kıyafet (Kaşkayı Türklerinin milli Kıyafeti)

Kaşkayı kıyafeti, 2012 yılında İran Kültürel Miras Bakanlığı tarafından tescil edilmiştir ve o zamandan beri çeşitli tartışma ve mücadeleler konusu olmuştur. Ancak bu tartışmaların kökeni, 1951 yılına ve İran’da göçebe okullarının kurulmasına kadar uzanmaktadır. Bu okullar, kendisi de Kaşkayı türkü olan Mohammad Bahman Beygi tarafından kurulmuştu. Bu okulların açılmasıyla birlikte, Türk, Lor, Arap, Fars ve diğer etnik gruplar aynı sınıfta eğitim aldılar ve Kaşkayı kıyafetinin güzelliği bu gruplar arasında büyük popülerlik kazandı. Zamanla, Kaşkayı olmayan öğrenciler de bu kıyafeti giymeye başladı ve kıyafetin güzelliği, güney İran’daki pek çok insanın özellikle Kaşkayı’ya komşu olanların Kaşkayı kıyafetini giymeye başlamasına neden oldu. Ne yazık ki, bu süreçte bazı bölgenin etnik gruplar, başta güney Lorları olmak üzere, bu kıyafeti kendilerine müsadere etmeye başladılar.

Bu süreçle birlikte, Lorlar arasında, Kaşkayı kıyafetinin aslında onların geleneksel kıyafeti olduğuna dair bir propaganda başladı. Eski fotoğrafları ve açıkça farklı olan kıyafetlerini göz ardı ederek bu eylemler, Kaşkayı toplumunu harekete geçirdi ve 2012 yılında Kaşkayı’lar kıyafetlerini İran’ın kültürel miras bakanlığında 923 numarasıyla milli tescil ettirdiler. Ancak bu tescile rağmen, şaşırtıcı bir şekilde Lorlar, sosyal medyada ve toplum içinde, hatta televizyon kanallarında ve gazetelerde bu kıyafeti Lor kıyafeti olarak tanıtmaktan vazgeçmediler. 2016 ve 2018 yıllarında, Lorlar bu tescili iptal ettirmek ve Lor adıyla tescil ettirmek için girişimlerde bulundu. Ancak Kaşkayı’lar, bu duruma karşı çeşitli yollarla Kültürel Miras bakanlığına itirazlarını ilettiler ve Lorlar bu konuda başarılı olamadı. O yıllarda tescil ettirdikleri şey, (Kadın ve Erkek Yerel Kıyafet Dikim Sanatı kohgiluye ve boyrahmed ilinde “356” ve “357” numaraları ile oldu) ve bu tescilde kıyafetin aitliğini belirtmez. Öncelikle, Kohgiluye ve BoyrAhmed ili , Türk, Lor ve Arap etnik gruplarından oluşmaktadır ve yerel kıyafet dikim sanatı çoğu iller için tescil edilmiştir. İkincisi, bu eyalette yaygın olan kıyafet, Kaşkayı kıyafeti olup, “923” numarasıyla ulusal olarak tescil edilmiş ve Golestan Müzesi’nde sergilenmektedir.

Ancak birkaç ay önce, Mayıs 2024’te, Kültürel Miras Bakanlığı’nın Şiraz ofisine, Kaşkayı kıyafetini Lor kıyafeti olarak tescil etme talimatı verdiğine dair bir haber yayıldı. Bu haberin ardından, Kaşkayı kültürel aktivistleri, bakanlık yetkilileri ile temasa geçti ve böyle bir talimatın Tahran’dan verilmediğini öğrendiler. Bu girişimin, bazı Lorlar tarafından, Şiraz’daki Lor mamurlar desteğiyle başlatıldığı ortaya çıktı.

Kaşkayı toplumu, yayımladıkları bir bildiride, bu girişime şiddetle karşı olduklarını ve bu eylemi Kaşkayı’nin haklarına ve varlıklarına bir saldırı olarak gördüklerini belirttiler ve konuyu resmi makamlara ilettiler . Sonuç olarak, duyumlara göre, Tahran’dan Şiraz’a bir talimat gönderildi ve Şiraz’ın girişimi durduruldu. Ancak birkaç gün önce, yani 16 Haziran 2024’te, Şiraz Milli Miras Ofisi’nde düzenlenen bir toplantıda, iki Kaşkayı (Kaşkayı kıyafeti terzisi Parvane Amiri ve göçebe turu düzenleyicisi (Bahman Mardani) de toplantıya davet edildi. Toplantıda, Lor kıyafetinin tescili ve Kaşkayı kıyafetiyle olan farkları konuşuldu. Ne yazık ki, bu iki kişi, güney İran’daki etnik grupların kıyafetlerinin kökenleri ve farklılıkları hakkında yeterli bilgiye sahip olmadıkları için, tescil edilen kıyafetlerin Lor kıyafeti olduğunu belirten uzman olmayan görüşler sundular ve imzaladılar.

Bu olaylar sebebiyle , Kaşkayı’lar Lorlar için Lor kıyafetinin tescilini desteklemektedir, ancak Kaşkayı kıyafetinin Lor adıyla tescil edilmesini kendi haklarına bir saldırı olarak görmektedir ve bunu asla kabul etmeyeceklerdir. Kaşkayı’lar Türk oldukları için, onların kıyafetlerine benzer kıyafetler, Türk dünyasında bolca bulunmaktadır ve bu kültürel süreklilik, Doğu Asya’dan Avrupa’ya kadar uzanmaktadır.

Bu gerçeğin varlığı, Kaşkayı kıyafetinin başka bir etnik grup tarafından çalınmasını, Kaşkayı’ye karşı bir ihanet olarak gösterecektir. Ayrıca, kültürel süreklilik meselesinin yanı sıra, tüm İran etnik gruplarının kıyafetlerini konu alan kitaplarda, Kaşkayı kıyafetinin Lorlar ve diğer etnik gruplardan farklı olduğu açıkça belirtilmiştir. Bu kısa makalenin yazarı olarak, bu kaynaklardan bazılarının özetini içeren bir kitapçık yazdım ve bunu okuyabilirsiniz (kitap Farsça yazılmıştır).


Altay Qaşkayı – https://t.me/QashQai_Biligi/1110 / TURKİSHFORUM – ABDULLAH TÜRER YENER


Yazıları posta kutunda oku


Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir