BİR ATATÜRK AYDINLANMACISI “TONGUÇ’UN KIVIRCIK AHMET’İ”

Emperyalistlere karşı kurtuluş mücadelesi vererek kurulan ülke, yokluk ve yoksulluk içinde, çobanlık ve çiftçilikle geçinmeye çalışıyordu. Okumuş ve aydınlar parmakla sayılacak kadar azdı. Bu nedenle Atatürk, Genç Cumhuriyet’in eğitim seferberliği ile kalkınacağına inanıyordu.

1935 Yılında Kültür Bakanlığına getirilen Saffet Arıkan’dan bu konuda proje hazırlamasını ister. Arıkan, İlköğretim genel müdürlüğüne yurt dışında eğitim görmüş, Cumhuriyetin 10. yıl kutlama komisyon üyeliği yaparken tanıştığı ve CHP’nin ‘’Altı Ok’’ amblem çalışmasını yapan İsmail Hakkı Tonguç’u getirir.

Cumhuriyet, köylü çocuklarının okumasıyla çağdaş ve uygar bir topluma ulaşacaktı. İşte Köy Enstitülerine giden yol böyle başlayacaktı.

Atatürk’ün projesini hayata geçirmek için yurt içi gezilerine başlayan Tonguç, 1940 yılına kadar 61 vilayet, 305 ilçe, 9150 gezdikten sonra Köy Enstitülerini hayata geçirmeye karar verir.

Emperyalistlere karşı kurtuluş mücadelesi vererek kurulan ülke, yokluk ve yoksulluk içinde, çobanlık ve çiftçilikle geçinmeye çalışıyordu. Okumuş ve aydınlar parmakla sayılacak kadar azdı. Bu nedenle Atatürk, Genç Cumhuriyet’in eğitim seferberliği ile kalkınacağına inanıyordu. - saffet arikan ismail hakki tonguc hasan ali yucel

Tonguç, öncelikle 1936’da eğitim seferberliğine, Atatürk’ün düşüncesiyle orduda görev yapmış okuma yazama bilen onbaşı ve çavuşları köy eğitmenleri olarak yetiştirmek üzere Mahmudiye’de eğiterek başlar. 1938’de Hasan Ali Yücel’in Milli Eğitim Bakanı olmasıyla da bu okullar 17 Nisan 1940’da Köy Enstitülerine dönüştürülür.

Böylelikle Tonguç’un ‘’Canlandırılacak Köy’’ projesi hayata geçer. İlk uygulama eğitmen okulunun Çifteler Köy Enstitüsü’ne dönüştürülmesiyle başlar.

İkinci Dünya Savaşı yılları ülke yokluk içindedir. İşte böyle bir ortamda kalkınmanın en önemli ayağı olan eğitim seferberliği Çifteler’den başlamıştır. Ancak, okula öğrenci bulmakta zorluk çekilmektedir. Tonguç, tüm yoklulara karşın altına verilen külüstür bir araba ile ülkeyi gezerek diğer Köy Enstitülerin açılışını yapmaktadır.

1942 eğitim yılı başında Tonguç yanına Çifteler Köy Enstitüsü müdürü Rauf İnan’ı alarak köy köy öğrenci bulmak için gezmeye başlar. Planlarında Afyon İli, Bolvadin İlçesi’nin Çoğu Köyü’de vardır. İşte, Kıvırcık Ahmet’in hikâyesi de böyle başlar.

Emirdağ Sıradağlarının arasına sıkışmış, hayvancılık yapmaya elverişlidir Yapraklı Yaylası. Çanakkale’de askerlik yaparken öğrendiği değirmenciliği yapmak için Köyü Çoğu’dan kadını Keklik Kızı Mavi, büyük oğlu Ahmet ve kardeşlerini alarak üç beş inek, sekiz on koyunu ile Yapraklı Yaylasına yerleşir. Baharda karların erimesiyle coşan Kurudere’nin yamacına da bir değirmen kurar. Hayatını hayvancılık ve değirmencilik yaparak kazanacaktır.

Ahmet’in okul yaşı geldiğinde köyündeki babaannesinin yanına gider. Yazın yayla kışın köy derken ilkokulu bitirerek yaylada çobanlığa başlar. Yaz bitmiş mevsim Sonbahar’a dönmektedir. Hayvanları otlatmak artık Ahmet’in işidir. Anası Mavi’nin heybesine koyduğu çökelekli, taze soğanlı yufka dürümü azığıyla çıkar her gün meraya.

Bir gün köy korucusu, köyde misafirlerin kendilerini beklediğini söyler. Hep beraber Golanşam tepesini aşarak iki saatte geldikleri okulun bahçesinde külüstür bir arabanın beklediğini görürler. Muhtar onları kapıda karşılayarak öğretmen odasına götürür.

İçerde öğretmen ve tanımadıkları iki kişi oturuyordur. Adının sonradan kendisi gibi köy çocuklarının kaderini değiştirecek İsmail Hakkı Tonguç olduğunu öğreneceği, saçları arkaya taralı adamın sorusuyla irkilir.‘’Bahsettiğin çocuk bu mu öğretmenim?’’

Tonguç ve İnan köylerde başarılı öğrencileri aramaktadırlar. Tonguç, ceketinin üst cebinden çıkardığı beyaz mendille terini silerken ’’Ne dersin Rauf, götürelim mi Kıvırcığı?’’ Kıvırcık adını Tonguç takmıştır. Bundan sonra adı kıvırcık kalacaktır.

Rauf İnan sigarasından bir nefes çektikten sonra, iyice uzamış kıvırcık saçları darmadağın, heykel gibi duran Ahmet’e ‘’öğretmen olmak ister misin?’’ soruna yanıt alamayınca, babasına dönerek. Musa Efendi köylüler çocuklarını vermek istemiyorlar sen oğlunun okumasını ister misin diye sorunca, ‘’İsterim elbet muallim efendi‘’ sözü kaderini değiştirir Kıvırcık’ın. Rauf İnan ‘’ haydi o zaman yarından tezi yok Çifteler Köy Enstitüsüne bekliyoruz, diyerek senetleri babasına ve muhtara imzalatarak vedalaşırlar.

Okul açılırken anası Mavi’nin hazırladığı heybeye sırtına vurarak babasıyla yola koyulurlar. Bolvadin- Çoğu Köyü’yle, Mahmudiye’deki Çifteler Köy Enstitüsünün arası 90 Km.dir. Heybedeki yollukla yol üzerindeki köy odalarında konaklayarak iki günde varırlar okula…

Çoban olarak çıktığı köye öğretmen olarak dönecektir 1946’da.

İkinci Dünya Savaşı henüz sona ermiştir. Okulu olmayan bir köye atandığında, öğrenciliğinde beceri kazandığı yapı ustalığıyla köylüyle birlikte imece usulü okul yapıp tüm bahçeyi ağaçlandırdıktan sonra gelinlik yaşına gelen kızlar başta olmak üzere eğitime başlar.

On yıllık öğretmenlikten sonra okula kilit vurarak asteğmen olarak gittiği askerde çalışkanlığı ve disiplini ile dikkat çeker. ABD’li askerler Amerika’ya götürmek istediğinde ‘’ben okulumu kapatarak geldim.’’ ‘’Bu yoklukta beni okutan devlete sorumluluğum var.’’ Öğrencilerim beni bekler diye görev yaptığı köye geri döner…

35 Yıl öğretmenlik yaptıktan sonra 12 Eylül Cuntasınca oğlunun eylemleri gerekçe gösterilerek resen emekli edilir.

Okuttuğu binlerce öğrencileri onu her zaman onurlandırmıştır. Her yıl öğretmenler gününde aradıklarında, işte benim sermayem bu çocuklarım diyerek gözleri dolar.

Emperyalistlere karşı kurtuluş mücadelesi vererek kurulan ülke, yokluk ve yoksulluk içinde, çobanlık ve çiftçilikle geçinmeye çalışıyordu. Okumuş ve aydınlar parmakla sayılacak kadar azdı. Bu nedenle Atatürk, Genç Cumhuriyet’in eğitim seferberliği ile kalkınacağına inanıyordu. - kivircik ahmet erturk

Halen 94 yaşında olan Ahmet Öğretmen, Köy Enstitüsünde aldığı kültürle her gün yürüyüş yapıp, kitap okumaya devam etmektedir. Eski bir Köy Enstitülü olarak ta Eskşişehir Yeni Kuşak Köy Enstitüleri Derneği ve ADD’nin aktif üyesi olarak görev yapmaktadır.

Onlar Anadolu Aydınlanmasının çoban ateşini yakan neferler olarak Türk Eğitim tarihine isimlerini altın harflerde yazdırdılar. Bu anlam da 17 Nisan’da kutlanacak olan Köy Enstitülerin 83. Kuruluş yıl dönümünün de başta babam Kıvırcık Ahmet olmak üzere tüm Köy Enstitülilerini saygıyla selamlıyorum.

Ersin Ertürk – Eskişehir – 17 Nisan 2023

Haberi paylaşın
Emperyalistlere karşı kurtuluş mücadelesi vererek kurulan ülke, yokluk ve yoksulluk içinde, çobanlık ve çiftçilikle geçinmeye çalışıyordu. Okumuş ve aydınlar parmakla sayılacak kadar azdı. Bu nedenle Atatürk, Genç Cumhuriyet’in eğitim seferberliği ile kalkınacağına inanıyordu. - koyenstituleri ciftci tarla

GİRİŞ TARİHİ:

GÜNCELLEME:

Bu gibi içeriklerin devam etmesini istiyor, Akademik yayınları veya vatandaş gazeteciliği destekliyorsanız, maddi katkıda bulunabilirsiniz.

İçerik desteği, sponsorluk veya işbirliği teklifleri için bizimle irtibata geçebilirsiniz.

Yorumlar

“BİR ATATÜRK AYDINLANMACISI “TONGUÇ’UN KIVIRCIK AHMET’İ”” için bir cevap

  1. İbrahim Akpunar avatarı
    İbrahim Akpunar

    Annemin amcası , dede yarım #TonguçunKıvırcıkAhmeti
    Ahmet Ertürk ile ilgili benim de paylaştığım , oğlu
    Ersin Ertürk ‘ün yazısını yayına ilave ettiğiniz için çok teşekkür ederim. Sevgi ve selamlar gönderiyorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bugün Gündem

  1. Yazılmış olan yıllar için düşülen notlar şimdilik şöyle dursun. Kalemşör olduğuna inananlar da kurtarıcı arama sevdasından kurtulamamışlar ise  bizim gibi…

  2. Bu kadar aklı başında makul mantıklı cevaplar verebiliyorsun da (yani aklın gayet başındayken), günümüz sözde Atatürkçü chp sini habis ur…

  3. ‘KUR’AN’da, hiçbir şeyi eksik bırakmadık, her şeyi ayrıntılı açıkladık.’ Ayetleri! Asırlardır, başı açık dokunamazsın, abdestsiz okuyamazsın, belinden aşağıda taşıyamazsın,…..yoksa! ateşlerde…

  4. bay kemal ve partisi vede adamları ülkeye hiç hizmet yapmadılar..pkk lılaştılar.apocuları bünyesine aldılar.teröristlerin ihanetlerinimi unuttu bay kemal.inanca başörtüsüne vel hasıl…

  5. KUR’AN’da; ‘Şehit’ ve ‘Şefaat’?! KUR’AN’ın işaret ettiği anlamdan çok uzak, yine saptırılmış, dini, saltanatları için kullanan yönetimlerin, acımasızca sömürdükleri iki…

  6. Unutmayalım ki Nazım Hikmet karısını ve küçücük çocuğu Mehmet’i Türkiye’de terk etmiş, ilgilenmemiş ve Vera’yla sonradan evlenmiş hayırsız bir babadır.…

  • “Şehir turizmi kaliteli restoranlarla gelişir…”

    “Şehir turizmi kaliteli restoranlarla gelişir…”

    Şu görüşümüzü yineleyelim: Turizmde dengeler değişiyor. Turistler artık, deniz, kum ve güneşin ötesinde yeni şeyler istiyor. Şehir turizminin kaliteli restoranlarla geliştiği de gerçek. Turizmdeki en […]


  • CIA raporu tesadüf değil

    CIA raporu tesadüf değil

    ABD Dış İstihbarat Örgütü CIA’nin 2006 Türkiye raporundaki başkanlık tavsiyesi ve bugünkü durum tesadüf değil Başkanlıkla ilgili en çarpıcı ifadeler ise eski CIA Türkiye şefi […]


  • Oteller zam şampiyonu…

    Oteller zam şampiyonu…

    Otel fiyatlarının yükseldiğinden daha önce söz etmiştik. Artık orta sınıfın otellerde konaklaması artık zora giriyor. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) açıkladığı verilere göre enflasyon Mayıs ayında bir önceki […]


  • Kara Ahmet

    Kara Ahmet

    Osmanlı’da Diri Diri Mezara Gömülen Cihan Pehlivanı Kara Ahmet’in Trajik Öyküsü..! Türkler için itibarlı ve millî bir spor olan güreşin geçmişi Osmanlı dönemine kadar uzanıyor. […]


  • Köşe yazarımıza hapis cezası

    Köşe yazarımıza hapis cezası

    Yazılarını Turkish News’da takip ettiğimiz Turkish Forum köşe yazarı Temel Sağıroğlu’na “Cumhurbaşkanı’na hakaret” iddiasıyla 1 yıl 2 ay hapis cezası verildi. Ceza 5 yıl aynı suçu […]


  • Almanya Corona’yı biliyor muydu?

    Almanya Corona’yı biliyor muydu?

    Uzman Psikiyatrist dr. Sedat İrgil’in 21 Haziran 2023 tarihinde „yapay zeka“ konulu sunumu hakkındaki bilgiler alt tarafta. Tıp mesleğindeki insanları çok beğenirim, zira bütün ömürlerini […]


  • Yapay zekanın Sağlık alanındaki kullanımı

    Yapay zekanın Sağlık alanındaki kullanımı

    Yapay zeka, sağlık sektöründe son derece önemli bir rol oynamaktadır ve gün geçtikçe daha da önem kazanmaktadır. Yapay zeka, görüntü analizi, ses analizi ve büyük […]


  • Memur ve emekliye kademeli zam…

    Memur ve emekliye kademeli zam…

    Seçim öncesi memur ve emekliye zam yapılacağı açıklanmıştı. Şimdi bu vaatlerin yerine getirilmesi bekleniyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan en düşük emekli aylığı ve bayram ikramiyesinin yeniden […]


  • BATAR MI BATMAZ MI ?

    BATAR MI BATMAZ MI ?

                Şu kendine ‘ekonomist’ diyenlerin çoğunluğunu birkaç yıl ekonomi öğrenimi görmüş olmalarına bağlayan ‘şapşal’ların sayısı her geçen gün artmaktadır.             Bunların ‘en iyi’leri ise, ekonomi […]


  • AH KEMAL KILIÇDAROĞLU AH!!!

    AH KEMAL KILIÇDAROĞLU AH!!!

    Ah Kılıçdaroğlu ahhhh!Sevgi dedin, saygı dedin, özgürlük dedin, adalet dedin, insanca yaşam dedin. Yetmedi…“Yolsuzluğa son verip, hırsızlığa izin vermeyeceğim” dedin.“Halk sefalet içinde yaşarken saray benim […]


  • SUUDİ ARABİSTAN’DA İSLAM

    SUUDİ ARABİSTAN’DA İSLAM

    Türkiye’de devletin dine bakışını ve tavrını eleştiren, laik eğitim karşıtı dinci ve siyasal İslamcılara ithaf olunur. Okuyun da ülkenizdeki dini serbestliğin demokrasinin değerini bilin. Türkiye’de […]


  • Resim bize ne anlatıyor?

    Resim bize ne anlatıyor?

    Bn. Sümer’e teşekkür ediyoruz. Yalnız olmadığımızı duyumsattı. 1929 yılına ait bu resim bize ne anlatıyor? Henüz Cumhuriyet yönetimine geçeli 7 yıl olmuş. Her yaştan 10 […]


  • Türkçe Bilmeyen Türk Vatandaşı Olmamalı

    Türkçe Bilmeyen Türk Vatandaşı Olmamalı

    Seçimler öncesi Türkçe bilmeyenlere vatandaşlık verilmesi çeşitli spekülasyonlara yol açmıştır. Türk vatandaşlığı doğum yoluyla veya sonradan başvuru yoluyla kazanılabilir. Yabancılar sonradan kazanma şansına sahiptir. Türk […]


  • TÜRKÇE’Yİ TANIYAN TÜRK’E ”BUYURSUNLAR ÜLKEMİZE” DİYECEKTİR

    TÜRKÇE’Yİ TANIYAN TÜRK’E ”BUYURSUNLAR ÜLKEMİZE” DİYECEKTİR

    KAŞGARLI MAHMUD ARAPLAR’A TÜRKÇE’Yİ ÖĞRETMEK VE ARAPLARA TÜRKÇE’NİN ARAPÇA’YA ÜSTÜNLÜĞÜNÜ DE GÖSTERMEK İÇİN YAZAR DİVAN-ÜL LÜGAT’ÜT TÜRK’Ü. KİTABIN BİR NÜSHASINI , KİTABIN BÜYÜK BÖLÜMÜNÜ YAZDIĞI […]


  • Cehalet ve gericilikle savaş, halkla savaş değildir

    Cehalet ve gericilikle savaş, halkla savaş değildir

    Cehaletin mutlaklaştırıldığı bir süreçte olduğumuz doğru. Doğru, lakin cehaletle savaş halkın kendisi ile savaş değildir. Mesela deprem bölgesindekilerin, mağduriyetlerine rağmen, iktidara oy vermesini suçlamak, halkla […]


  • ABD`de 60 YIL

    ABD`de 60 YIL

    İmza gunu 10/06/23 Değerli dostlar,     Geliri tamamen Türk Amerikan Toplumu Merkezi Ataturk fonuna bagışlanacak ”ABD`de 60 YIL” adlı kitabımın imza ve satış günü 10 […]


  • TÜRKLER MİLLET VE DEVLET OLARAK DAKİKADAN DAKİKAYA YOK OLMA SÜRECİNDE

    TÜRKLER MİLLET VE DEVLET OLARAK DAKİKADAN DAKİKAYA YOK OLMA SÜRECİNDE

    Olaylar gösteriyorki, Türkiye’yi Türklerin yönetemediği, çok açık olacak bir şekilde ve her yeni kabine’nin açıklanmasından sonra dahada ve açıkça ortaya çıkıyor. Vatandaş’ta Atatürk’ün kendisine vasiyet […]



Posted

in

by