Finlandiya Tatar Türkleri

Unutulan Türkler 4: Finlandiya Tatar Türkleri /TURKİSHFORUM- ABDULLAH TÜRER YENER

Finlandiya ya da resmî adıyla Finlandiya Cumhuriyeti, Kuzey Avrupa’da Baltık Denizi kıyısında yer alan bir Kuzey Avrupa ülkedir. İskandinav Yarımadasında, başkenti Helsinki’dir. Doğusunda Rusya, kuzeyinde Norveç ve batısında İsveç yer alır.

Finlandiya, 1809 yılında İsveç idaresinden Çarlık Rus idaresine geçmişlerdir. Rus idaresine geçince Rusya´dan tüccarlar Finlandiya´ya gelmeye başlar. Tataristan´da kürk ve kumaş ticareti yapmaya başlayan Tatar Türklerinin bir kısmı böylelikle Finlandiya´ya yerleşmiştir. Yerleşen Tatar Türkleri, Mişer boyuna mensupturlar (Küçük 2012, s. 116).

Literatürde Finlandiya Türkleri, Fin-Tatar toplumu veya Türk-Tatar toplumu olarak da adlandırılmaktadır (Küçük 2012, s. 116). Tatar kelimesi, çeşitli zamanlarda farklı değişik anlamlarda kullanılmıştır. Ruslar yüzyıllar boyunca Rusya Avrupa’sında yaşayan Türk kökenli Müslüman için; Batılı bilginler Türkistan ve Karadeniz’de yaşayan Türkler için; Osmanlı ise 16. yüzyıldan itibaren Kuzey Türkleri için kullanmıştır. Tatar kelimesi ilk olarak Orhun Yazıtlarında geçmektedir.

Tatar Türklerinin büyük bir çoğunluğu Finlandiya´nın başkenti Helsinki´de yaşamaktadır. Başkent dışında Tampere, Jarvenpaa, Turku ve Kotka’da yaşayan Tatar Türkleri bulunmaktadır (Yılmaz 2017). Finlandiya, 1917 yılında Rusya´dan ayrılmıştır. SSCB kurulmasının ardından sınırlar kapatılmıştır. Finlandiya´daki Tatar Türkleri, Tataristan´a geçememiş ve Tataristan ile irtibatları kesilmiştir. Finlandiya 1919 yılında yeni bir anayasa kabul edince Tatar Türkleri tekrar teşkilatlanmak zorunda kalmışlardır. Ufa´da bulunan Müslümanların Merkez-i Diniyye Nezaretinden ayrılarak Finlandiya İslam Cemaati olarak Helsinki´de teşkilatlanmışladır. Kendi millî, dinî gelenek ve göreneklerini, yaşam biçimlerini, inanışlarını korumak ve sosyal etkinliklerde bulunmak için bulunmak için teşkilatlanırlar.

Finlandiya Tatar Türkleri 1935 yılında “Finlandiya Türkleri Birliği”, spor kulübü olan “Yoldız Spor Kulübü” 1945 yılında kurulmuştur. 1925 yılında kurulan “Finlandiya Cemaati İslamiyesi” Finlandiya hükümeti tarafından resmen tanınmış ve kanun önünde onaylanmıştır (Binark 2020).

Finlandiya atar Türkleri için 1948 yılında Halk mektebi açılmıştır. Bu okul Fin ve İsveç okullarının sahip olduğu imkânlara sahip olmuş ve burayı bitiren çocuklar Fin-İsveç okullarında eğitimlerine devam etmişlerdir. Bu okulda eğitim Tatar şivesi ve Türkiye Türkçesi ile yapılmıştır. Tatar Türklerinin Mişer şivesi, Çağatay Kıpçakçasından çok Oğuz Türkmen lehçesine benzemektedir (Küçük 2012, s.120).

Finlandiya, 1998 yılında yürürlüğe giren Avrupa çerçeve anlaşması ile bölge ve azınlık dillerine ilişkin sözleşmeyi onaylamıştır. Böylece Tatar Türk cemiyeti korunma altına alınmıştır. Finlandiya Tatar Türkleri bu anlaşma ile kültürel değerlerini yıllarca en iyi şekilde koruyarak günümüze kadar getirmişlerdir. Türk-Tatar toplumu, Finlandiya´nın millî azınlıkları arasında yer almaktadır (Küçük 2012, s.121).

Günümüzde Avrupa’nın kuzeydoğusunda Finlandiya’da yaşayan Tatar Türkleri, Fin halkı ve hükumeti tarafından saygı duyulan bir topluluktur. Türk kültürünü ve dilini yıllarca en iyi şekilde koruyup yaşatmışlardır. Türkiye’ye kardeşlik ve dostluk bağı ile bağlıdır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulduğu andan itibaren, Finlandiya Tatar Türklerine maddi ve manevi destek olmuştur. Finlandiya Tatar Türkleri, Finlandiya-Türkiye, Finlandiya- Rusya, Tataristan Cumhuriyeti ve Türk Cumhuriyetleri arasında ticarî ve kültürel ilişkilerin gelişmesinde önemli rolleri vardır.

Kaynakça

Küçük, E. (2012). Finlandiya’da Türk-Tatar Toplumu. Uluslararası Türk ve Tarih Araştırmaları Dergisi, 114-140.

A.Türer YENER tarafından

Babasının Türk Silahlı Kuvvetlerinde Subay olması nedeni ile 8.09.1944 Senesinde Çanakkale- Gelibolu/ Bolayırda doğdu. - İlk okul tahsilini Erzurum ve Elazığda yaptı. Ortaokul ve Liseyi İstanbul Bakırköyde bitirdi. - Askerliğini 1965 senesinde Türk Deniz Kuvvetlerinde , Heybeliada Deniz Harp Okulunda yaptı .31.12. 1967 senesinde terhis oldu. - 1968 senesinde kısa bir dönem, İstanbulda yayınlanan Günaydın Gazetesinde çalıştı. - 1.04.1968- 1.10.1990 seneleri arasında Türkiye faaliyet gösteren Mobil Oil Türk A.Ş firmasında çalıştı ve buradan emekli oldu. Emekli olduktan sonrada muhtelif Açık hava Reklam firmalarında Genel Müdür Yardımcılıklarında bulunmuştur. - 1980 senesinden sonra kurulan İDİL- URAL TÜRKLERİ KÜLTÜR VE YARDIMLAŞMA DERNEĞİ'nin kuruluş çalışmalarında bulunmuş, Kurucu yönetim kurulu üyesi olarak görev yapmıştır..Halen bu derneğin üyesidir. - 1990 tarihinden 2004 senesine kadar İstabul Zeytinburnunda bulunan ,KAZAK TÜRKLERİ VAKFINDA Genel Sekreter olarak çalıştım. Halen Zeytinburnunda bulunan KAZAK TÜRKLERİ VAKIF BİNASININ yapılmasında Kazak Türkleri Vakfı kurucu üyeleri ile çalıştım. - 1992 senesinden itibaren o zamanlar Almanyada ikamet eden ,Dünya Tatar Ligi Genel Başkanı ve Tataristan Yasama Organı, Milli Meclisin Fahri üyesi Rahmetli Sayın Ali Akış büyüğümüzle devamlı mektuplaşarak ve telefon görüşmeleri yaparak İdil, Uralla ile ilgili bilgileri kendilerinden aldım. Bana gönderdikleri mektuplar halen bende bulunmaktadır. - Tataristan Cumhuriyeti , Rusya federasyonu ve Türk dünyası ile yakın ilişkiler içinde bulunmaktayım. Rusya federasonuna bağlı Tataristan Cumhuriyetinde kurulu ,Bütün Dünya Tatar Girişimci Destek Kuruluşu 29.03.2013 tarihli resmi belgelendirme ile A.Türer yener ' i Türkiye ve Tataristan arasındaki Yatırım ve İş projeleri, Ticaret,Kültür, ilişkileri ile tüm gerekli görüşmeleri gerçekleştirmek üzere vekil tayin etmişlerdir. - A.Türer Yener 1995 senesi Mart ayında Türkiyede kurulu 23 Türk dernek ve Vakıf Yönetim kurullarınja ,Türkiye Cumhuriyetinde ilk defa bir araya getirerk Kazak Türkleri Vakfı adına Yemek vermiş Türk boylarının müzikleri Tümata Grubu tarafından çalınmış duygulu anlar yaşanmıştır. - 19.3.1995 tarihinde TRT-1 Televizyonunda Sayın Mustafa Yolaçanın programında ,TRT Televizyonu Müdür Sayın Mustafa Gerçekerin büyük yardımları ile Türkiye Cumhuriyetinde İlk defa NEVRUZ BAYRAMI TÜRK BAYRAMI OLARAK kutlanmıştır. Progaram canlı olarak 2 saat boyunca Asya ve Avrupa yayınlanmış Türklerde Nevruz bayramı anlatılmış, Yine Tümata Grubu liderleri Doc.Dr.Oruç Güvenç ile otantik Orta asya Türk müziği konseri verilmiştir. Ayrıca orta Asya Türk kıyafetlerini yansıtan bir defile sunulmuştur. - A.Türer Yener Türk dünyası ile ilgili her sene yapılmakta olan yurt içi ve dışı toplantılarda bulunmaktadır. A.Türer Yener 'in; Anne ve baba ailesi -1800 senelerinin sonlarına doğru Türkiyeye gelerek yerleşmişlerdir. ailesi çok geniş aile topluluğudur. - Baba Tarafı Kazan Tatar -Türklerinden , Orenburg kökenli Şeripov ailesinden olup ve Kazan da Apanay ailesi ilede yakın akrabalık ilişkileri bulunmaktadır. ailesine 6 kuşak kadarına kadar ulaşmıştır. Tataristan ve Başkurtıstanda ailelerini bulmuştur. - Anne tarafı Rusya Federasyonuna bağlı Kubandan Türkiyeye 1800 senelerinin sonlarına doğru, Türkiyeye gelerek Balıkesire yerleşen çerkezlerdendir. Ubıh boyundan olup, Cizemua ailesindendirler. Pşizemuktur - A.Türer Yener , ,halen Merkezi Newyorkda olan Dünya Türkleri Birliğinin Türkiyedeki haberleşme ayaklarından biri olup, email ortamında, Dünya Türk Birliği ,Turkish forum-Türk dünyası , Türk dünyası gazeteciler Federasonu üyeleri ile karşılıklı olarak haberleşmektedir. -Halen Bulgaristan Türkleri derneğinin Başkan Danışmanlığını ve Türkiye Azerbaycan Dernekleri Federasyonu Danışma kurulu üyeliğini yapmaktayım. -2015 -2020 seneleri arasında Azerbaycan Cumhuriyeti Bakü merkezli voicepress.az haber ajansının resmi Türkiye Temsilciliğini yapmaktayım

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.