Turan Rzayev: İran vaxtında düzgün qərar verməsə, çox şey itirəcək!

Turan Rzayev: İran vaxtında düzgün qərar verməsə, çox şey itirəcək!
Turan Rzayev /Turkishforum-A.Türer Yener

İbrahim Rəisi

İran Prezidenti İbrahim Rəisi və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında görüş keçirilib. Görüşün Tacikistanda keçirilməsi diqqət çəkən ilk məqamdır. Düzdür, Nikol Paşinyan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı və Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının sessiyalarında iştirak etmək məqsədi ilə Düşənbə şəhərinə gələcəyi bəlli olsa da səfər çərçivəsində onun İran prezidenti ilə görüşməsi gözlənilmirdi.

Aydın məsələdir ki, tərəflər baş verən son hadisələridə nəzərə alaraq belə bir yol seçiblər. İndiki halda Rəisinin İrəvana getməsi və ya Paşinyanın Tehrana səfər etməsi rəsmi Bakının, eyni zamanda Ankaranın diqqətini çəkə bilərdi.

Mahiyyət etibarilə İran və Ermənistan dövlət başçılarının görüşməsi gözlənilirdi. Çünki İran regionda baş verən son proseslərdən ciddi narahatdır. Hadisələr rəsmi Tehranın lehinə cərəyan etmir.

Əvvəla ona görə ki, Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədində, o cümlədən Gorus-Qafan avtomobil yolunda rəsmi Bakı Sərhəd Xidmətinin bölmələri yerləşdirilib. Azərbaycanın birdən-birə belə bir radikal qərar verməsi Ermənistandan çox İrana zərər verib. Çünki rəsmi Bakının Gorus-Qafan avtomobil yoluna nəzarət etməsi iranlı TIR sürücülərinin yoldan istifadə edə bilməməsinə səbəb olub. Başqa bir məsələ də sürücülərin pulu olmadığı üçün onların Azərbaycan gömrüyünə ödəniş edib, yoldan istifadə edə bilməməsidir. Hətta məsələ ilə bağlı erməni mətbuatı Qubadlı yaxınlığında dayandırılan İran yük avtomobillərindən yoldan istifadə üçün 100 dollardan 300 dollara qədər ödəniş tələb edildiyini yazıb.

Bu məlumatın şişirdildiyi bariz şəkildə görünsə də nəticə etibarilə Tehranın edə biləcəyi heçnə yoxdur. Çünki son günlər sosial şəbəkələrdə İran TIR-larının Laçın dəhlizindən istifadə edərək Xankəndiyə qeyri-qanuni səfərlər təşkil etməsi İranı çıxılmaz bir hala salıb. Bu və digər məsələləri də nəzərə alsaq, deyə bilərik ki, İran mövcud vəziyyətdən çıxış yolları axtarır. Düşünürəm, indiki halda İbrahim Rəisi və Nikol Paşinyan arasında keçirilən görüşdə əsasən bu məsələlər müzakirə edilib.

İran mövcud vəziyyətdən həm narahatdır, həm də ehtiyat edir. Qəribə səslənsə də bu belədir. Çünki rəsmi Tehran həm 27 ildir qanunsuz şəkildə mallarını satdığı bazarını itirmək, həm də bu bazarda əldə etdiyindən qatbaqat çox gəlir əldə etdiyi Azərbaycan kimi bir partnyorunu itirmək təhlükəsi ilə üz-üzədir.
İstənilən halda İran Qarabağda öz mallarını satmaq istəyirsə, rəsmi Bakı ilə uzlaşmağa məcburdur. Mahiyyət etibarilə Azərbaycanın tələbi də məhz budur.

Bakı İrana məxsus TIR-ların Qarabağa səfər etməsinə yox, bu səfərlərin ondan xəbərsiz qeyri-qanuni edilməsinə etiraz edir. Azərbaycanın İrandan tələbi Astara və Biləsuvar sərhəd gömrük məntəqəsində hansı qayda qanunlara riayət edirsə, eyni ilə Qarabağda buna riayət etməsidir. Əks halda Azərbaycanla münasibətlər pisləşəcək. Bu İranın Azərbaycan üzərindən Avropa bazalarına neft və qaz satışına da problem yarada bilər.

Turan Rzayev

A.Türer YENER tarafından

Babasının Türk Silahlı Kuvvetlerinde Subay olması nedeni ile 8.09.1944 Senesinde Çanakkale- Gelibolu/ Bolayırda doğdu. - İlk okul tahsilini Erzurum ve Elazığda yaptı. Ortaokul ve Liseyi İstanbul Bakırköyde bitirdi. - Askerliğini 1965 senesinde Türk Deniz Kuvvetlerinde , Heybeliada Deniz Harp Okulunda yaptı .31.12. 1967 senesinde terhis oldu. - 1968 senesinde kısa bir dönem, İstanbulda yayınlanan Günaydın Gazetesinde çalıştı. - 1.04.1968- 1.10.1990 seneleri arasında Türkiye faaliyet gösteren Mobil Oil Türk A.Ş firmasında çalıştı ve buradan emekli oldu. Emekli olduktan sonrada muhtelif Açık hava Reklam firmalarında Genel Müdür Yardımcılıklarında bulunmuştur. - 1980 senesinden sonra kurulan İDİL- URAL TÜRKLERİ KÜLTÜR VE YARDIMLAŞMA DERNEĞİ'nin kuruluş çalışmalarında bulunmuş, Kurucu yönetim kurulu üyesi olarak görev yapmıştır..Halen bu derneğin üyesidir. - 1990 tarihinden 2004 senesine kadar İstabul Zeytinburnunda bulunan ,KAZAK TÜRKLERİ VAKFINDA Genel Sekreter olarak çalıştım. Halen Zeytinburnunda bulunan KAZAK TÜRKLERİ VAKIF BİNASININ yapılmasında Kazak Türkleri Vakfı kurucu üyeleri ile çalıştım. - 1992 senesinden itibaren o zamanlar Almanyada ikamet eden ,Dünya Tatar Ligi Genel Başkanı ve Tataristan Yasama Organı, Milli Meclisin Fahri üyesi Rahmetli Sayın Ali Akış büyüğümüzle devamlı mektuplaşarak ve telefon görüşmeleri yaparak İdil, Uralla ile ilgili bilgileri kendilerinden aldım. Bana gönderdikleri mektuplar halen bende bulunmaktadır. - Tataristan Cumhuriyeti , Rusya federasyonu ve Türk dünyası ile yakın ilişkiler içinde bulunmaktayım. Rusya federasonuna bağlı Tataristan Cumhuriyetinde kurulu ,Bütün Dünya Tatar Girişimci Destek Kuruluşu 29.03.2013 tarihli resmi belgelendirme ile A.Türer yener ' i Türkiye ve Tataristan arasındaki Yatırım ve İş projeleri, Ticaret,Kültür, ilişkileri ile tüm gerekli görüşmeleri gerçekleştirmek üzere vekil tayin etmişlerdir. - A.Türer Yener 1995 senesi Mart ayında Türkiyede kurulu 23 Türk dernek ve Vakıf Yönetim kurullarınja ,Türkiye Cumhuriyetinde ilk defa bir araya getirerk Kazak Türkleri Vakfı adına Yemek vermiş Türk boylarının müzikleri Tümata Grubu tarafından çalınmış duygulu anlar yaşanmıştır. - 19.3.1995 tarihinde TRT-1 Televizyonunda Sayın Mustafa Yolaçanın programında ,TRT Televizyonu Müdür Sayın Mustafa Gerçekerin büyük yardımları ile Türkiye Cumhuriyetinde İlk defa NEVRUZ BAYRAMI TÜRK BAYRAMI OLARAK kutlanmıştır. Progaram canlı olarak 2 saat boyunca Asya ve Avrupa yayınlanmış Türklerde Nevruz bayramı anlatılmış, Yine Tümata Grubu liderleri Doc.Dr.Oruç Güvenç ile otantik Orta asya Türk müziği konseri verilmiştir. Ayrıca orta Asya Türk kıyafetlerini yansıtan bir defile sunulmuştur. - A.Türer Yener Türk dünyası ile ilgili her sene yapılmakta olan yurt içi ve dışı toplantılarda bulunmaktadır. A.Türer Yener 'in; Anne ve baba ailesi -1800 senelerinin sonlarına doğru Türkiyeye gelerek yerleşmişlerdir. ailesi çok geniş aile topluluğudur. - Baba Tarafı Kazan Tatar -Türklerinden , Orenburg kökenli Şeripov ailesinden olup ve Kazan da Apanay ailesi ilede yakın akrabalık ilişkileri bulunmaktadır. ailesine 6 kuşak kadarına kadar ulaşmıştır. Tataristan ve Başkurtıstanda ailelerini bulmuştur. - Anne tarafı Rusya Federasyonuna bağlı Kubandan Türkiyeye 1800 senelerinin sonlarına doğru, Türkiyeye gelerek Balıkesire yerleşen çerkezlerdendir. Ubıh boyundan olup, Cizemua ailesindendirler. Pşizemuktur - A.Türer Yener , ,halen Merkezi Newyorkda olan Dünya Türkleri Birliğinin Türkiyedeki haberleşme ayaklarından biri olup, email ortamında, Dünya Türk Birliği ,Turkish forum-Türk dünyası , Türk dünyası gazeteciler Federasonu üyeleri ile karşılıklı olarak haberleşmektedir. -Halen Bulgaristan Türkleri derneğinin Başkan Danışmanlığını ve Türkiye Azerbaycan Dernekleri Federasyonu Danışma kurulu üyeliğini yapmaktayım. -2015 -2020 seneleri arasında Azerbaycan Cumhuriyeti Bakü merkezli voicepress.az haber ajansının resmi Türkiye Temsilciliğini yapmaktayım

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.