Türkiye Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde Sınıfta Kaldı

The World Justice Project, (WJP) her yıl Dünya Adalet Projesi Hukukun Üstünlüğü Endeksi’ni yayınlamaktadır.  WJP, hukukun üstünlüğü ilkesini dört ana başlık ile bağdaştırmaktadır. Hukukun üstünlüğünün temel ilkeleri aşağıdadır:

  • Herkesin hukuk karşısında hesap verebilir olması,
  • Yasaların açık olması,
  • Yasaların anlaşılır olması,
  • Temel hakları koruması.

Dünya Adalet Projesi, hukukun üstünlüğü konusunda orijinal ve bağımsız veriler için dünyanın önde gelen kaynağıdır.  Ayrıca  WJP; yasaların çıkarılması, yönetimi ve uygulanması süreçlerinin erişilebilir, adil ve etkili olması gerektiğini vurgularken, adaletin yetkin, etik, bağımsız ve tarafsız kimseler tarafından sağlanması gerektiğinin de  gerekli olduğunu belirtmektedir.

Endeksin  amacı, ülkelerin hukuk alanındaki güçlü ve zayıf noktalarını belirleyerek  hukukun üstünlüğü ilkesinin gelişmesine  destek olmaktır.

Endeksin hedef kitlesi; politika yapıcılardan akademisyenlere, vatandaşlardan hukukçulara kadar  geniş bir  kitleyi kapsamaktadır.   . Endekste yer alan ülkeler 0 ile 1 puan aralığında değerlendirilirken puan 1’e yaklaştıkça  ilgili ülkenin hukukun üstünlüğü ilkesine olan bağlılığı artmaktadır. Bu bakımdan Türkiye, aşağıda da görülebileceği gibi oldukça gerilerdedir.

World Justice Project’in geçen yılki  raporuna göre 2020 yılında dünyanın her bölgesinde endeks puanlarında düşüşler  olmuştur.  WJP, hukukun üstünlüğüne bağlılığı azalan ülkelerin iyileşme gösteren ülkelerden daha fazla olduğunu  açıklamıştır. Bununla birlikte 2020 yılında en iyi gelişmeyi Etiyopya ve Malezya gösterirken en ciddi düşüş Kamerun ve İran’da yaşanmıştır.

2020 yılı Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde sıralamada  Danimarka, Norveç, Finlandiya, İsveç, Hollanda ve Almanya  başı çeken ülkelerdir. 2021 yılında ise hukukun üstünlüğünde ilk 10’da Danimarka, Norveç, Finlandiya, İsveç, Almanya, Hollanda, Yeni Zelanda, Lüksemburg, Avusturya ve İrlanda yer almıştır.

Bu yıl 139 ülke ve yargı alanını kapsayan Endeks, hukukun üstünlüğünün dünya çapında nasıl  algılandığını ölçmek için 138.000’den fazla hane ve 4.200 hukukçu ve uzmanla yapılan  anketlere dayanmaktadır.  WJP Hukukun Üstünlüğü Endeksi 2021, 139 ülkede hukukun üstünlüğünün portresi ve yargı puanları sağlayarak ve sekiz faktöre dayalı sıralamalara dayanmaktadır:

  1. Devlet Yetkilerini Kısıtlama,
  2. Yolsuzluğun Olmaması,
  3. Açık Devlet,
  4. Temel Haklar,
  5. Düzen ve Güvenlik,
  6. Düzenleyici Uygulama,
  7. Sivil Adalet,
  8. Ceza Adaleti.

World Justice Project’in 2020 endeksine göre geçen yıl hukukun üstünlüğü konusunda 128 ülke arasından 107’inci olan Türkiye, 2021 endeksinde  139 ülke arasından  ancak 117’inci olabilmiştir. Gidiş olumlu yönde değildir.

Türkiye, coğrafi bölgelere göre  sınıflandırılan endekste, Doğu Avrupa ve Orta Asya grubunda bulunan 14 ülke arasında  Rusya’nın da gerisinde kalarak sonuncu sıradadır. Gelir grubuna göre  sınıflandırmalarında  ise orta üst gelir grubundaki 40 ülke arasında 38’inci sırada  bulunmaktadır.

Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde son 10 sırada yer alan ülkeler  şöyledir: Bolivya, Pakistan, Nikaragua, Haiti, Moritanya, Afganistan, Kamerun, Mısır, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kamboçya ve
Venezuela.

Türkiye’nin  hukukun üstünlüğü endeksinde üst sıralara gelebilmesi için adalete güvenin artması gerekir. 1985-1990 yılları arasında  Planlama Müşaviri olarak görev yaptığım  Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı’nın (OECD) yayımladığı 2021 raporuna göre, son 10 yılda 36 ülke içinde Türkiye, adalete güvenin  en hızlı azaldığı ülke olmuştur.

Eğer  Türkiye’de  Üniversitelerarası  Kurul’un aldığı “ilgili alanda  çok sayıda öğretim üyesi bulunmasına karşı bu jürinin oluşturulmuş olması sorunlu bulunmuştur”   kararına ne YÖK ve ne de ilgili üniversite uymuyorsa, Türkiye Doğu Avrupa ve Orta Asya  ülkeleri arasında  sonuncu  sırada yer almaktan kurtulamaz.

 

Prof. Dr. Sadık Rıdvan Karluk tarafından

1948 yılında Eskişehir’de doğdum .1970’de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdim. Kısa bir süre Maliye Bakanlığı ve Sayıştay’da çalıştıktan sonra 1972 yılında Eskişehir İTİA İktisat Bölümü’nde akademik kariyere başladım. 1975’te doktor, 1979’da doçent oldum. 1975 – 1976’da İngiltere Sussex Üniversitesi’nde doktora üstü çalışmalar yaptım. 1982 yılında Devlet Planlama Teşkilatı Başbakan Turgut Özal’ın direktifleri doğrultusunda kurulan AET Genel Müdürlüğü’nün (şimdiki AB Bakanlığı) başkanlığını yaptım. 1984 – 1985 döneminde İktisadi Kalkınma Vakfı Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundum, 1982 – 1985 yılları arasında İstanbul Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı’na (Nuh Kuşçulu) danışmanlık yaptım. Bu dönemde Türkiye’de Yabancı Sermaye Yatırımları konusunda iki kitabım (biri İngilizce) ile İhracatta Vergi İadesi kitabım İTO tarafından yayınlandı. 1985 yılında Paris’te OECD nezdinde Türkiye Büyükelçiliği’ne Planlama Müşaviri sıfatıyla tayin edildim. Görev yaptığım dönemde Türkiye’yi 4 Komite’de temsil ederek, Türkiye’de kalkınmakta olan bölgeler konusunda OECD’nin önemli bir araştırmasının (Regional Problems and Policies in Turkey) basılmasına katkıda bulundum. 1990 yılında yurda dönüşümde DPT Müsteşar Müşavirliği’ne getirildim. Daha sonra Başbakanlık Başmüşavirliğinde Türkiye ile Türk Cumhuriyetlerinin ekonomik ilişkilerinin gelişmesinde bir model olan “Türk Ödemeler Birliği” kurulması için bir proje geliştirdim. 1991 yılında profesörlüğe atanarak Anadolu Üniversitesi’ne geçtim. Anadolu Üniversitesi’nde Türkiye Ekonomisi, Uluslararası İktisat, Uluslararası Ekonomik Kuruluşlar, Avrupa Birliği, Avrupa Birliği Türkiye İlişkileri , Dış Ticaret Teorisi ve Politikası, Uluslararası Entegrasyonlar derslerini kendi eserlerimi esas alarak yürüttüm. Akademik kariyerimde 23 yüksek lisans, 16 doktora tezi yönettim. Bu öğrencilerim arasında çeşitli üniversitelerde görev yapan çok sayıda profesör, doçent ve yardımcı doçent bulunmaktadır. Üniversite Senato ve Yönetim Kurulu üyeliği yaptım, İktisat Fakültesi Dekanlığım döneminde AÖF kapsamında bulunan tüm iktisat kitaplarının yeni formata göre yazılmasına yazar ve editör olarak katkıda bulundum. İkinci (1981), Üçüncü (1992) ve Dördüncü (2004) Türkiye İktisat Kongrelerine bildiri sunarak katılan tek öğretim üyesiyim. Dördüncü Türkiye İktisat Kongresi Bilim Komisyonu üyeliği yaparak Türk Sanayici ve İşadamları Vakfı (TÜSİAV) Bilim Kurulu Başkanlığı görevinde bulundum. 1996 yılında TOBB Milletlerarası Ticaret Odası (International Chamber of Commerce: ICC) Uluslararası Ticaret ve Yatırım Politikaları Komisyonu’nda (Commission on Trade and Invesment Policy) ICC Türkiye Temsilciliğine getirildim. Son 10 yıldır TOBB ICC IFO World Economic Survey kapsamında her üç ayda Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ile ilgili olarak gönderilen sualnameleri cevaplandıran 12 uzmandan biriyim. “Uluslararası Ekonomi: Teori ve Politika”, “Türkiye Ekonomisi: Cumhuriyetin İlanından Günümüze Yapısal Değişim”, “Avrupa Birliği”, “Türkiye Avrupa İlişkileri: Bir Çıkmaz Sokak” ve “Uluslararası Kuruluşlar” başlıklı temel ders kitaplarım dahil yayınlanmış 24 kitabım, 300’den fazla makalem, 12 ortak ve 3 çeviri eserim vardır. Beş ders kitabım (642-908 sayfa aralığında) 42 baskı yapmıştır. Tüm üniversitelerde ders kitabı ve yardımcı kitap olarak okutulmaktadır. Ortak yazarlı bir ders kitabım TÜBA üniversite ders kitapları 2012 yılı telif ve çeviri eser ödülü olmak üzere 6 “bilimsel araştırma ödülüne” sahibim. Diğer araştırma ödüllerim şunlardır: 1984: Enka Vakfı, “Türk Ekonomisinin Dünya Ekonomisine Entegrasyonu,” Bilimsel Araştırma Yarışması Üçüncülük Ödülü, 1982: Türkiye Milli Kültür Vakfı: Teşvik Armağanı, Dal: İktisat, 1981: İktisadi Kalkınma Vakfı, “AET ile İlişkilerimizin Atatürkçü Ekonomik Politika Açısından Değerlendirilmesi,” Behçet Osmanağaoğlu İnceleme Yarışması Birincilik Ödülü, 1979: Pamukbank, “Dışsatımın Özendirilmesinde Ticari Bankalarımızın Yeri” Bilimsel Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü. ABD ABI Enstitüsü’nün Yılın Eğitimcisi (Man of the Year 2011) ödülü sahibiyim. Özgeçmişim WHO’s WHO Dünya, Asya ve Türkiye baskılarında yer almıştır. (Who's Who in Asia 2012, Asya’da Kim Kimdir 2’nci baskı, 01/11/2011, Who's Who in the World 2011, Dünyada Kim Kimdir, 28’nci baskısı, 03/12/2010, Günümüz Türkiyesi'nde Kim Kimdir, 01/05/2005). Özgeçmişim Turkischer Biographiscer Index/Turkish Biographical Index’te (2004, s.563) yer almıştır. Google Akademik’te 1.070 (05.02.2018) atıfım vardır. Eskişehir Sanayi Odası, Eskişehir Ticaret Odası, İstanbul Sanayi Odası, Ankara Ticaret Odası, Ankara Sanayi Odası, Kayseri Sanayi Odası, İşveren Dergisi, İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi gibi oda dergilerinde yazılarım yer almıştır. Türkiye’de yayınlanan çok sayıda bilimsel derginin hakem heyetinde yer almaktayım. Ders kitaplarım: 42 baskı yapmış olup 3.884 sayfadır.

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.