KABARTAY BALKAR TÜRKLERİNDE YEMEK VE KONUK GELENEKLERİ

KABARTAY BALKAR TÜRKLERİNDE YEMEK VE KONUK GELENEKLERİ
-Doç. Dr. Shurubu KAYHAN / Turkishforum – A.Türer Yener

Rusya Federasyonunun Kuzey Kafkasya bölgesinde yer alan Kabartay Balkar Türk’leri çok uluslu özerk Cumhuriyettir. Başkentleri Nalçik, nüfusu 860.808 dir. lehçeleri Kabardeyce, Balkarca ve bazı kesimlerde dilleri Rusçadır.

Yemek ile ilgili adetler her halkın özel sanatsal yeteneklerini yansıtır. Kabartay Balkar Türkleri’nde yiyecekler; günlük, bayram, yol ve geleneksel olarak ayrılmaktadır. Günlük yemekleri genelde tek düzenli olup, ayran, Kalmık çayı, peynir ve çörekten oluşmaktadır. Bayram yemekleri ise çok çeşitliliği ile günlük yemeklerden ayır edilir. Kabartay Balkarlar tüm örf ve adetlerinin sergilendiği, düğün ve eğlencelerde önce misafirperverlik, sofra düzeni ve çeşitliliğe önem vermişlerdir.
KABARTAY BALKAR TÜRKLERİNDE YEMEK VE KONUK GELENEKLERİ

Kabartay Balkarlar tanıdık yada tanımadık insanları misafir etmeyi ve doyurmayı önemsemişlerdir. Yolcu istediği her eve girip misafir olabileceğini bilmiştir. Herkes gelen misafire zengin bir sofra ve sıcak bir ortam sağlamaya özen göstermişlerdir. Lezzetli ve bol çeşitli sofra hazırlamışlardır. Misafirler için; gedlibce, lisiklibce, lokum ve börek yapmışlar. Misafirlere Kabartaylarda boza, Balkarlarda ise bira ikram edilmiştir. Fakat herkese aynı ikramda bulunmamışlar. Bayanlara milli içeceklerini ikram etmemişlerdir. Onlara tatlı çay verilirken, erkeklere ise verilmemiştir. Ani gelen misafirlere geleneksel ev yapımı helva verilmemiştir. Diğer durumdaysa helva mutlaka sofrada bulunmuştur. Gelen misafir yakın mesafeden ve habersiz gelirse tavuk yada horoz kesilirken, uzaktan haberli gelen misafire koyun kesilmiştir.

Kabartay ve Balkarlar günümüzde de misafirperverlikleri ile ünlenmişlerdir. Gelen herkese önce ekmek tuz ikram etmişler. Bazen de yiyecekler arasında yasak olanları da karşımıza çıkar. Örneğin kız çocuklarına tavuk ciğeri yedirmemişler. Yedikleri zaman dudaklarının moraracağı düşünülmüş. Birde ciğer yiyen çocukların boyları uzamazmış. Dil de yasakların arasında olup, yiyen çocuk peltek konuşurmuş. Değerli misafirler için koyun kesilmiş ve başı ona ikram edilmiştir. Kadınlara ise kesinlikle koyun kafası ikram edilmemiştir. Bu da erkeklere verilen diğerin üstünlük örneğidir. Sofraya konulan yiyecekler, sofra düzeni ve ikram sırası örf ve adetler temelinde yapılmıştır.

Kabartay ve Balkarlar çocuklarına küçük yaşlarından itibaren geleneksel yemeklerini yapmayı öğretmişlerdir. Kız çocuklarına anneleri ev işleri ve yemek pişirmede erken yaşlarında deneyim kazandırmışlardır. Kız çocuk yetiştirmedeki en önemli kural milli yemekleri pişirmek ve usülüne göre sunmayı öğretmektir. Kız seçerken sadece dış görüntüsüne değil bu özelliklerine, el işi becerilerine ve terbiye özelliklerine dikkat edilmiştir. Kabartay ve Balkarlar erkek çocuklarına da yemek pişirmeyi öğretmeyi önemsemişlerdir. Yemek kültürlerine göre kimse aç olduklarını dile getirmemişler. Bu davranış ayıp sayılmıştır. Yemek konusunda cimrilik yapmak yada kıskanmak en kötü nitelik olarak sayılmış. Yemek yerken tabakta az bırakmak kibarlık sayılır. Sofraya gelen yemeği seçmek yada reddetmek kabalıktır. Yemeği evdeki en büyük kadın yada gelinlerden biri yapmıştır. Yemekler her zaman fazla yapılmış. Buysa davetsiz misafirin her an gelebilme durumuna karşı önlem sayılmış. Eğer gelen misafir tok da olsa sunulan yiyecekleri reddetme hakkı olmamış. Sunulan ekmek ve tuz, yiyecekler misafir tarafından kabul edilmediği zaman hakaret sayılmış ve kötü niyete yorulmuştur. Diğer yandan sunulan bu nimetlere gösterilen ilgi ve saygı insanlar arasındaki samimiyeti, sevgiyi ve hoş görüyü simgelemiş ve insanları daha da yakınlaştırmıştır.


DR. SHURUBU KAYHAN

A.Türer YENER tarafından

Babasının Türk Silahlı Kuvvetlerinde Subay olması nedeni ile 8.09.1944 Senesinde Çanakkale- Gelibolu/ Bolayırda doğdu. - İlk okul tahsilini Erzurum ve Elazığda yaptı. Ortaokul ve Liseyi İstanbul Bakırköyde bitirdi. - Askerliğini 1965 senesinde Türk Deniz Kuvvetlerinde , Heybeliada Deniz Harp Okulunda yaptı .31.12. 1967 senesinde terhis oldu. - 1968 senesinde kısa bir dönem, İstanbulda yayınlanan Günaydın Gazetesinde çalıştı. - 1.04.1968- 1.10.1990 seneleri arasında Türkiye faaliyet gösteren Mobil Oil Türk A.Ş firmasında çalıştı ve buradan emekli oldu. Emekli olduktan sonrada muhtelif Açık hava Reklam firmalarında Genel Müdür Yardımcılıklarında bulunmuştur. - 1980 senesinden sonra kurulan İDİL- URAL TÜRKLERİ KÜLTÜR VE YARDIMLAŞMA DERNEĞİ'nin kuruluş çalışmalarında bulunmuş, Kurucu yönetim kurulu üyesi olarak görev yapmıştır..Halen bu derneğin üyesidir. - 1990 tarihinden 2004 senesine kadar İstabul Zeytinburnunda bulunan ,KAZAK TÜRKLERİ VAKFINDA Genel Sekreter olarak çalıştım. Halen Zeytinburnunda bulunan KAZAK TÜRKLERİ VAKIF BİNASININ yapılmasında Kazak Türkleri Vakfı kurucu üyeleri ile çalıştım. - 1992 senesinden itibaren o zamanlar Almanyada ikamet eden ,Dünya Tatar Ligi Genel Başkanı ve Tataristan Yasama Organı, Milli Meclisin Fahri üyesi Rahmetli Sayın Ali Akış büyüğümüzle devamlı mektuplaşarak ve telefon görüşmeleri yaparak İdil, Uralla ile ilgili bilgileri kendilerinden aldım. Bana gönderdikleri mektuplar halen bende bulunmaktadır. - Tataristan Cumhuriyeti , Rusya federasyonu ve Türk dünyası ile yakın ilişkiler içinde bulunmaktayım. Rusya federasonuna bağlı Tataristan Cumhuriyetinde kurulu ,Bütün Dünya Tatar Girişimci Destek Kuruluşu 29.03.2013 tarihli resmi belgelendirme ile A.Türer yener ' i Türkiye ve Tataristan arasındaki Yatırım ve İş projeleri, Ticaret,Kültür, ilişkileri ile tüm gerekli görüşmeleri gerçekleştirmek üzere vekil tayin etmişlerdir. - A.Türer Yener 1995 senesi Mart ayında Türkiyede kurulu 23 Türk dernek ve Vakıf Yönetim kurullarınja ,Türkiye Cumhuriyetinde ilk defa bir araya getirerk Kazak Türkleri Vakfı adına Yemek vermiş Türk boylarının müzikleri Tümata Grubu tarafından çalınmış duygulu anlar yaşanmıştır. - 19.3.1995 tarihinde TRT-1 Televizyonunda Sayın Mustafa Yolaçanın programında ,TRT Televizyonu Müdür Sayın Mustafa Gerçekerin büyük yardımları ile Türkiye Cumhuriyetinde İlk defa NEVRUZ BAYRAMI TÜRK BAYRAMI OLARAK kutlanmıştır. Progaram canlı olarak 2 saat boyunca Asya ve Avrupa yayınlanmış Türklerde Nevruz bayramı anlatılmış, Yine Tümata Grubu liderleri Doc.Dr.Oruç Güvenç ile otantik Orta asya Türk müziği konseri verilmiştir. Ayrıca orta Asya Türk kıyafetlerini yansıtan bir defile sunulmuştur. - A.Türer Yener Türk dünyası ile ilgili her sene yapılmakta olan yurt içi ve dışı toplantılarda bulunmaktadır. A.Türer Yener 'in; Anne ve baba ailesi -1800 senelerinin sonlarına doğru Türkiyeye gelerek yerleşmişlerdir. ailesi çok geniş aile topluluğudur. - Baba Tarafı Kazan Tatar -Türklerinden , Orenburg kökenli Şeripov ailesinden olup ve Kazan da Apanay ailesi ilede yakın akrabalık ilişkileri bulunmaktadır. ailesine 6 kuşak kadarına kadar ulaşmıştır. Tataristan ve Başkurtıstanda ailelerini bulmuştur. - Anne tarafı Rusya Federasyonuna bağlı Kubandan Türkiyeye 1800 senelerinin sonlarına doğru, Türkiyeye gelerek Balıkesire yerleşen çerkezlerdendir. Ubıh boyundan olup, Cizemua ailesindendirler. Pşizemuktur - A.Türer Yener , ,halen Merkezi Newyorkda olan Dünya Türkleri Birliğinin Türkiyedeki haberleşme ayaklarından biri olup, email ortamında, Dünya Türk Birliği ,Turkish forum-Türk dünyası , Türk dünyası gazeteciler Federasonu üyeleri ile karşılıklı olarak haberleşmektedir. -Halen Bulgaristan Türkleri derneğinin Başkan Danışmanlığını ve Türkiye Azerbaycan Dernekleri Federasyonu Danışma kurulu üyeliğini yapmaktayım. -2015 -2020 seneleri arasında Azerbaycan Cumhuriyeti Bakü merkezli voicepress.az haber ajansının resmi Türkiye Temsilciliğini yapmaktayım

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.