BAŞKURT TÜRKLERİNİN EN YAYGIN GELENEKLERİ

BAŞKURT TÜRKLERİNİN EN YAYGIN GELENEKLERİ-
Doç. Dr. Shurubu KAYHAN /Turkishforum- A.Türer Yener

Başkurt halkında da diğer halklarda olduğu gibi kendilerine has gelenekleri vardır. Bu gelenekler onlara köklerinden gelmektedir. Zamanla yaşanan alışkanlıklar devam ettirilerek halk tarafından gelenek haline getirilmiştir.
YASAKLAR
Başkurtların günlük hayatında çok sayıda yasaklar vardır. Onlardan bir kaçına yer verelim; Kışın yer kazılmaz; uyuyordur, uyandırılmaz. Sol el kirli sayıldığı için, tüm işler sağ elle başlatılır. Misafir de sağ el uzatılarak karşılanır, içecekler ve yiyecekler de sağ elle uzatılır. Fakat birine yumruk atılacaksa sol elle yapılmış.
KADIN VE BÜYÜ
Kadın Başkurtlarda kötü ruhlu büyücü olarak algılandığından erkeklerin önünden geçmemelidirler. Bu nedenle de kadınlar mezarlık ve mescitlerde ibadet edemezler ve ibadetlerini evlerinde yaparlar.
ERKEKLER VE MESCİT
Erkekler ibadet etmek için mescite girerken sağ ayağıyla girerler, çıkarken sol ayağıyla çıkarlar. Küçük çocukları mescitte getirmezler ve mescidin giriş kapısını hiç kapatmazlar
YASAKLI YİYECEKLER
Alkollü içecekler ve domuz eti yasaklı içeceklerin başında gelir. Ekmeği bıçakla kesmek de yasaklar arasındadır. Ekmek elde koparılarak ikram edilir. Yemek yerken iki parmakla değil, en az üç parmak veya tamamını kullanmalıdırlar. Paskalya öncesi perhiz yaparlarken gündüz vaktinde içmek ve yemek yasaktır. Bunu zamanında yapamazlarsa, başka müsait zamanlarında yapabilmektedirler.
AILE İÇİ GELENEKLER
Başkurt erkekleri eşlerine her zaman kibar davranmışlardır. Ev içini kadınlar yönetirler. Kız çocuklarını ciddi, sabırlı ve dayanıklı yetiştirirler. Evli kadınlar başlarını örtmek zorundadırlar. Kadınlar eşlerine nerde olduklarını ve ne yaptıklarını sormazlar. Eşlerinin yanında başka erkeklerle konuşup fikir belirtmezler. Kadının kocası ölürse aile soyadını korumak adına kardeşleri yada amca çocuklarıyla evlendirilmiştir. Eğer kadın ölürse evlenirken alınan başlık parası geri ödenmiş. Bu durumda merhumun babası başka kızını yerine vermiş. Başlık geri ödenmediyse yine diğer kız kardeşini verirken az miktarda başlık parası almış. Gelin ailenin erkek büyüklerinden yüzünü gizler ve uzak durur. Ebeveynlerin ölümünde miras en büyük evlat kız ise kıza erkek ise erkeğe kalır.
BÜYÜKLERE SAYGI
Başkurtlar büyük anne ve dedelere ayrıca saygı gösterirler. Yedi kuşak atalarının adlarını bilmek zorunluluktur. Büyük’lerin sülale içindeki sorumlulukları çoktur; anlaşmazlıkları, tartışmaları ve diğer sorunları uygun şekilde çözmek ve huzur sağlamak onların görevleridir. Düğün ve bayramlarda önderlik yapma yükümlülükleri vardır. Gelenek ve adetleri yaşatmak ve bir sonraki nesillere aktarmak onların vazifesidir. Gençler ise onların dualarını alabilmek için çabalarlar.
CENAZE VE YAS
Ölen insani en kısa zamanda gömmeye özen gösterirler. Hatta aynı günde, en geç ertesi gün yapmaya çalışırlar. Bu işlemi güneş batmadan bitirmek zorundadırlar. Cenazeyi üç kere yıkarlar ve kefene sararlar. Cenaze töreninde dualar okunur. Müslümanlar’da cenaze tabuta konulmaz. Yas ve anma geleneği merhumun senesine kadar sürer.
ÇOCUKLARLA İLİŞKİLERİ
Başkurtlar çocuklarla olan ilişkilerinde her zaman örnek bir halk olmuşlardır. Her Başkurt büyük aile kurmak için çaba gösterir.
Bu yüzden de bu konuda çeşitli gelenekler oluşmuştur. Kadın hamileyken el üstünde tutulur, her istediği yapılır, korunur, kollanır. Sevgi ve değer görür. Bebeğin doğumunu babasına ilk müjdeleyene hediye verilir ve kutlama yapılır. Bu kutlamanın adına “Beşiktuy” (beşik toy) denilir.
Bunun gibi gelenekler Başkurt Türkleri’nde günümüzde de yaşatılmaktadır. Başkurtlar Türk halklarının arasında misafirperver ve çocukları yücelten halk olarak bilinmektedirler. Günlük hayatta yaşanan bütün olaylar geleneklerle bağdaştırılarak devam ettirilmektedir. Bayram ve dini inanışlar da geleneklerle iç içe yaşatılmaktadır.

A.Türer YENER tarafından

Babasının Türk Silahlı Kuvvetlerinde Subay olması nedeni ile 8.09.1944 Senesinde Çanakkale- Gelibolu/ Bolayırda doğdu. - İlk okul tahsilini Erzurum ve Elazığda yaptı. Ortaokul ve Liseyi İstanbul Bakırköyde bitirdi. - Askerliğini 1965 senesinde Türk Deniz Kuvvetlerinde , Heybeliada Deniz Harp Okulunda yaptı .31.12. 1967 senesinde terhis oldu. - 1968 senesinde kısa bir dönem, İstanbulda yayınlanan Günaydın Gazetesinde çalıştı. - 1.04.1968- 1.10.1990 seneleri arasında Türkiye faaliyet gösteren Mobil Oil Türk A.Ş firmasında çalıştı ve buradan emekli oldu. Emekli olduktan sonrada muhtelif Açık hava Reklam firmalarında Genel Müdür Yardımcılıklarında bulunmuştur. - 1980 senesinden sonra kurulan İDİL- URAL TÜRKLERİ KÜLTÜR VE YARDIMLAŞMA DERNEĞİ'nin kuruluş çalışmalarında bulunmuş, Kurucu yönetim kurulu üyesi olarak görev yapmıştır..Halen bu derneğin üyesidir. - 1990 tarihinden 2004 senesine kadar İstabul Zeytinburnunda bulunan ,KAZAK TÜRKLERİ VAKFINDA Genel Sekreter olarak çalıştım. Halen Zeytinburnunda bulunan KAZAK TÜRKLERİ VAKIF BİNASININ yapılmasında Kazak Türkleri Vakfı kurucu üyeleri ile çalıştım. - 1992 senesinden itibaren o zamanlar Almanyada ikamet eden ,Dünya Tatar Ligi Genel Başkanı ve Tataristan Yasama Organı, Milli Meclisin Fahri üyesi Rahmetli Sayın Ali Akış büyüğümüzle devamlı mektuplaşarak ve telefon görüşmeleri yaparak İdil, Uralla ile ilgili bilgileri kendilerinden aldım. Bana gönderdikleri mektuplar halen bende bulunmaktadır. - Tataristan Cumhuriyeti , Rusya federasyonu ve Türk dünyası ile yakın ilişkiler içinde bulunmaktayım. Rusya federasonuna bağlı Tataristan Cumhuriyetinde kurulu ,Bütün Dünya Tatar Girişimci Destek Kuruluşu 29.03.2013 tarihli resmi belgelendirme ile A.Türer yener ' i Türkiye ve Tataristan arasındaki Yatırım ve İş projeleri, Ticaret,Kültür, ilişkileri ile tüm gerekli görüşmeleri gerçekleştirmek üzere vekil tayin etmişlerdir. - A.Türer Yener 1995 senesi Mart ayında Türkiyede kurulu 23 Türk dernek ve Vakıf Yönetim kurullarınja ,Türkiye Cumhuriyetinde ilk defa bir araya getirerk Kazak Türkleri Vakfı adına Yemek vermiş Türk boylarının müzikleri Tümata Grubu tarafından çalınmış duygulu anlar yaşanmıştır. - 19.3.1995 tarihinde TRT-1 Televizyonunda Sayın Mustafa Yolaçanın programında ,TRT Televizyonu Müdür Sayın Mustafa Gerçekerin büyük yardımları ile Türkiye Cumhuriyetinde İlk defa NEVRUZ BAYRAMI TÜRK BAYRAMI OLARAK kutlanmıştır. Progaram canlı olarak 2 saat boyunca Asya ve Avrupa yayınlanmış Türklerde Nevruz bayramı anlatılmış, Yine Tümata Grubu liderleri Doc.Dr.Oruç Güvenç ile otantik Orta asya Türk müziği konseri verilmiştir. Ayrıca orta Asya Türk kıyafetlerini yansıtan bir defile sunulmuştur. - A.Türer Yener Türk dünyası ile ilgili her sene yapılmakta olan yurt içi ve dışı toplantılarda bulunmaktadır. A.Türer Yener 'in; Anne ve baba ailesi -1800 senelerinin sonlarına doğru Türkiyeye gelerek yerleşmişlerdir. ailesi çok geniş aile topluluğudur. - Baba Tarafı Kazan Tatar -Türklerinden , Orenburg kökenli Şeripov ailesinden olup ve Kazan da Apanay ailesi ilede yakın akrabalık ilişkileri bulunmaktadır. ailesine 6 kuşak kadarına kadar ulaşmıştır. Tataristan ve Başkurtıstanda ailelerini bulmuştur. - Anne tarafı Rusya Federasyonuna bağlı Kubandan Türkiyeye 1800 senelerinin sonlarına doğru, Türkiyeye gelerek Balıkesire yerleşen çerkezlerdendir. Ubıh boyundan olup, Cizemua ailesindendirler. Pşizemuktur - A.Türer Yener , ,halen Merkezi Newyorkda olan Dünya Türkleri Birliğinin Türkiyedeki haberleşme ayaklarından biri olup, email ortamında, Dünya Türk Birliği ,Turkish forum-Türk dünyası , Türk dünyası gazeteciler Federasonu üyeleri ile karşılıklı olarak haberleşmektedir. -Halen Bulgaristan Türkleri derneğinin Başkan Danışmanlığını ve Türkiye Azerbaycan Dernekleri Federasyonu Danışma kurulu üyeliğini yapmaktayım. -2015 -2020 seneleri arasında Azerbaycan Cumhuriyeti Bakü merkezli voicepress.az haber ajansının resmi Türkiye Temsilciliğini yapmaktayım

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.