Necdet Buluz

İstanbul’da seçimlerin yenilenmesi ile ilgili karardan sonra büyük sarsıntı geçiren ekonomimizdeki durumu değerlendiren ekonomistler “ Bugün görünen tabloya baktığımızda ekonomimizin daha da kötüye gidebileceğini tahmin ediyoruz” değerlendirmesini yapıyor.
Analistler seçimin tekrar yapılacağı 23 Haziran’a kadar TL’ye yönelik risk algısının devam etmesini beklerken, S-400 ve F35 nedeniyle ABD ile ilişkiler, Merkez Bankası’nın (TCMB) rezervleri, ısınan ticaret savaşları gibi diğer risk unsurları da göz önünde bulundurulduğunda TL’deki baskının ve kurdaki yükselişin sürmesi bekleniyor.
Dolar/TL bu satırlar yazılırken 6.25’e kadar tırmanmış ve 24 Eylül 2018’den beri en yükseğini görmüştü. Euro/TL de 11 Ekim 2018’den bu yana ilk kez 7 lirayı aştı. Sterlin/TL’de ise 8.14 seviyesi görüldü.
Küresel piyasalarda bozulan risk iştahı ve TL’deki kayıplara paralel Borsa İstanbul (BIST) 100 endeksi 88.700 puana kadar geriledi. Türkiye’nin beş yıl vadeli borcunu iflasa karşı sigortalamanın maliyetini gösteren CDS’ler de 490 baz puana kadar yükseldi.
Döviz kurlarındaki sert artışın ardından Merkez Bankası önce 1 hafta vadeli repo ihalelerine ara verdi ve ortalama fonlama maliyetini yüzde 25.5’e yükseltecek adımı attı. Ardından TL zorunlu karşılıkları düşürerek yabancı parada ise artırdı.
Bu adımla da piyasaya 2.8 milyar dolar likidite verilmesi ve 7.2 milyar TL ile 3 milyar dolar likidite çekilmesi sağlandı. Böylece son TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) tutanaklarındaki söylem değişikliği ardından TL’deki baskıyı durdurmak adına örtülü faiz artışı yaparak ek sıkılaştırma adımlarına geri dönmüş oldu.
“Arka kapı” uygulamalarının “daha önce olduğu gibi” TL’deki baskıyı hafifletmeyeceği belirtilirken, bir süre öncesine kadar bu yıl için TCMB’den faiz indirim beklentilerinin konuşulduğu piyasada TL’de daha fazla değer kaybı öngörüleri beklentileri tekrar faiz artırımı yönüne çevirdi.
TL’nin bu çeyrekte dolar karşısında yaklaşık yüzde 20 değer kaybedeceğini öngören TD Securites temmuz ayının sonuna kadar Merkez Bankası’ndan 600 baz puanlık faiz artışı beklediğini aktardı.
Borsa İstanbul 100 endeksi dün günü yüzde 1.76’lık düşüşle 88 bin 685 puan seviyesinde tamamladı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın nisan ayına ilişkin nakit işlemlerine göre, geçen ay Hazine’nin nakit dengesinde 14 milyar 254 milyon lira açık kaydedildi. Yılbaşından itibaren bakıldığında nakit denge 52.08 milyar TL, faiz dışı denge ise 15.92 milyar TL açık verdi.
Türkiye’nin uzun yıllardır devam eden ekonomik reform atakları İstanbul seçimlerinin tekrarlanması kararının ardından biraz daha gecikirken, geçen yılki TL krizini tetikleyen politikaların sona erdiğini görmek isteyen yatırımcıların sabrını sınayabilir.
Reuters’te yer alan analize göre, TL’nin seçimlerin tekrarlanması kararından bu yana kaydettiği yüzde 3.5 değer kaybı hükümete maliyet yaratacak olan kısa vadeli ekonomiyi ve TL’yi destekleme adımlarından duyulan kaygıyı yansıtıyor.
Geçen yıl yüzde 30 değer kaybeden TL, bu yıl bunun üzerine yüzde 18 daha değer yitirdi. Yüksek enflasyon ve şirketlerin döviz borçlarının yükünü taşıyan ekonominin canlanmasının önündeki en büyük engel ise TL’ye olan güvenin azalması. AKP’nin seçim sonuçlarına itirazı da güveni zedeliyor.
Teneo’nun Eş Başkanı Wolfango Piccoli, “Reformlara ilişkin daha önce karamsar beklentiler vardı ve bu beklentiler seçiminin iptali sonrasında daha karamsar” açıklaması ile ortaya çıkan tabloyu değerlendirdi.
TCMB TL zorunlu karşılık oranını yüzde 40’tan yüzde 30’a indirdi. Yapılan açıklamada “Finansal istikrarın desteklenmesi amacıyla, Türk Lirası zorunlu karşılıkların döviz cinsinden tesis edilebilmesi imkânı azami oranının yüzde 40’tan yüzde 30’a indirilmesine, Yabancı para zorunlu karşılık oranlarının tüm vade dilimlerinde 100 baz puan artırılmasına karar verildi.
Konu ile ilgili açıklamada “TL zorunlu karşılıkların döviz cinsinden tesis edilebilmesi imkânına ilişkin yapılan değişiklik sonucunda piyasaya 2.8 milyar dolar likidite verilmesi ve piyasadan 7.2 milyar TL tutarında likidite çekilmesi, yabancı para zorunlu karşılık oranlarında yapılan değişiklikte ise piyasadan 3 milyar dolar likidite çekilecek” denildi.
Merkez Bankası’nın (TCMB) Haftalık Para ve Banka İstatistikleri’ne göre, 3 Mayıs’ta bankanın brüt döviz rezervleri, 651 milyon dolar azalışla 72 milyar 633 milyon dolar olarak gerçekleşti. Brüt döviz rezervleri, 26 Nisan ile biten haftada 73 milyar 284 milyon dolar seviyesindeydi.
TCMB brüt döviz rezervleri 19 Nisan haftasında 1.39 milyar dolar azalışla 75.57 milyar dolara, 26 Nisan haftasında da 2.28 milyar dolar azalışla 73.28 milyar dolara gerilemişti. Söz konusu dönemde altın rezervleri, 14 milyon dolar azalışla 20 milyar 432 milyon dolardan 20 milyar 418 milyon dolara indi. Böylece Merkez Bankasının toplam rezervleri, geçen hafta bir önceki haftaya kıyasla 665 milyon dolar azalarak 93 milyar 716 milyon dolardan 93 milyar 51 milyon dolara geriledi.
[email protected]
www.facebook.com/necdet.buluz

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.