Ana sayfa Yazarlar Ahmet K. Aytar

İMDAT DAMAT // Ahmet Kılıçaslan Aytar 

Başkan D.Trump,  21. yüzyılın gidişatını başta ülkesi olmak üzere Avrupa, Rusya, Çin ve İslamcılık arasındaki etkileşimin belirleyeceğini,
ABD’nin bütün bu yapının en zengin ve en güçlü ülkesi olduğunu,
Ama askeri ve ekonomik olarak kötü yönetimle zayıfladığını, diğerlerinin ise daha güçlendiğini düşünüyor…
Bir işadamı doğasındaki dış ilişkilerin pazarlanabilirliği için siyasi hedeflere ulaşmaya elverişli tüm düzenlemeleri tehlikeye atabileceği ya da değiştirilebileceği  bir vizyonda ilerliyor.
 
*
Pazartesi günü Rusya Devlet Başkanı V.Putin​ ile Helsinki’de ortak basın toplantısı​ yaptı.
Dünyaya, “Biz ancak birlikte çalışırsak bütün zorlukların üstesinden gelebiliriz ” mesajı verdi​…
​Doğrusu, ​iki dev nükleer gücün sorumlulukların​ı​ “​terörle mücadelede işbirliğinden​”​ daha ötede sürdürme olasılığı umutları yeşertti.​..​
 
*
Ama​ ​ABD’de ​bir​ ​Rusya kasırgası​ ​koptu.
D.Trump kopan fırtınayı yatıştırmak için​ ​CNBC’​ ​ye​ verdiği​ röportaj​da,
​T​ersi yöndeki haberlere ve eleştirilere rağmen Putin’le çok başarılı geçen muazzam bir zirve gerçekleştirdiklerini belirtti.
“Rusya​ ile  işler yürümezse Putin’in gelmiş geçmiş en feci düşmanı olurum​.​ Ama gidişatın bu yönde olacağını sanmıyorum​. Aslında iyi bir ilişkimiz olacağını ​düşünüyorum” dedi​.​
Böylece hem kendisini hem de V.Putin’i Helsinki mutabakatına sıkı sıkıya bağladı ve güvence verdi…
 
*
Artık ​i​ki dev nükleer gücün sorumluluklarını, bilhassa​ Akdeniz ve​ Ortadoğu’da  terörle mücadelede işbirliğinden daha ötede sürdürmesini gerekiyor.​
Bu noktada her ikisi de;
1-  Şii Devrimi üzerinden İran’ın, Batılı ülkelerin hegemonyasına meydan okumasını, Müslüman dünyasında birleşme ve Filistin’e destek vermesini,
2-  Sünni köktendinci bir lider ile emperyal Osmanlı emellerine önderlik eden bir Türkiye’nin, politik ve askeri bir varlık olmayı hedeflediği  Orta Doğu ve Doğu Akdeniz’i Sünni  İslamcılaştırılmasını, küresel bir tehdit olarak değerlendiriyor.
O halde bundan böyle iki ülkede, çeşidi ne olursa olsun İslamcı Cihadizmin bulunduğu her yerden sökülüp atılması için kararlılık gösterecektir…
 
*
Rusya, zaten sınırları içinde ve dışında en büyük tehditin Sünni İslamcılık olduğunu öngörüyor.
Rus Müslümanların ezici çoğunluğu Sünnidir, çoğu Rus Müslüman  aynı zamanda Türk etnik kökeniyle ilgilidir!
Rusya, kendi topraklarında olduğu gibi Balkanlarda, Ortadoğu ve Doğu Akdeniz’de de Sünni köktendinciliğin Şii İran’dan daha büyük bir tehdit oluşturduğunu düşünüyor.
 
*
Başkan Trump, 5 ay önceki, “A​BD nükleer şantaj için rehin alınamayacak bir ülkedir. Amerika’ya ölümü​n ​bu silah​la geleceğini söyleyen bir rejime izin verilmez.
İran tehdidine, nükleer emellerine karşı kalıcı bir çözüm​ bulmak için müttefiklerimizle birlikte çalışacağız.
Yaptırımlar o kadar güçlü olacak ki, İran daha önce karşılaştığından daha büyük sorunlara sahip olacak” açıklamasından sonra,
İşte Helsinki dönüşü  yeniden düşüncelerini tekrarlıyor:
 
*​​
​”​Çoğunuzun bildiği gibi, kimsenin hayal edemeyeceği en kötü anlaşmalardan biri olan İran anlaşmasını sonlandırdık​. ​Bunun İran üzerinde büyük bir etkisi oldu ve İran’ı büyük ölçüde zayıflattı​.​ ​B​ir noktada İran’ın bizi arayacağını umuyoruz​.​ Belki yeni bir anlaşma yaparız​, belki de yapmay​ız! Ama İran beş ay önce​ki​ aynı ülke deği​l​​. Artık Akdeniz​ ​ve tüm
Orta​d​oğu​ ile çok fazla​ ​​ilgili değiller​” diyor… 
 
*
A​slında​ Trump, bir yığın yaptırıma rağmen İran’ın beş ay önceki haline çok benzediğini biliyor!
İran İslam Cumhuriyeti hükümeti dış politikasında en ufak bir değişikliğe gitmemiştir.
Anlaşmayı ya da  yaptırımları yeniden başlatmak fikri, Cumhurbaşkanı H. Rouhani ve İran Devrim Muhafızları Ordusu’nu daha yakın şekilde bir araya getirmiş,
Şimdi rejim daha istikrarlıdır ama ABD’ de istikrarı bozma çabalarında direnme kararındadır…
 
*
​Üstelik ABD’nin Avrupalı müttefikleri de ​hem​ İran Nükleer Anlaşması’nı canlı tutmak için çalışıyor​,
​Hem de Trump yönetiminin yaptırım kararlarının by-pass edecek yeni mekanizmaları geliştirme yolundan gidiyorlar​.
Fransız, İngiliz ve Alman hükümetleri,​ ​bir taraftan​ ​İran’ın nükleer anlaşmasını canlı tutmaya çaba gösteri​rken, 
​Bir taraftan  yeni malî kanal açmak amacıyla ulusal merkez bankaları ile İran Merkez Bankası arasında aktif hesaplar oluşturmaya çalışıyor.
​​Trump yönetiminin İran petrolünü ithal etmeyi durdurmak için diğer ülkelere baskı yaparak İran ekonomisini boğma planı​na ​Çin​’ de karşı çıkıyor​…
 
​*​
​Bu durum; ​Avrupa​ ve​​ Çin’in​ İran’ın nükleer anlaşmasını sürdürebilmesi için gereken adımları atma yönündeki kararlılığı​na karşı,
Tahran’ı ekonomik olarak izole etmeyi amaçlayan Trump yönetiminin İran yaptırım politikasın​ı​ daha sert bir şekilde belirleyebileceği​ne işaret sayılıyor…
 
*
Nitekim ABD, İran petrolünün Kasım ayından itibaren ithal edilmemesi için tüm dünyada  baskılarını arttırıyor.
ABD, dünyanın en büyük petrol alıcılarından olan Çin ve Hindistan​’​ın da içinde olduğu ülkelerden İran​’​dan petrol ithalatını sıfırlamalarını talep ediyor.
​Trump yönetimi ​bu karardan muaf bir ülke olmaması konusunda​ çok ciddi kararlılık gösteriyor…​
​Böylece İran​’​ı​n​ yalnızlaştırmak ve para kaynaklarının kesilmesini sağlayarak bölgede etkinliğini azaltma​yı hedefliyor.​.
 
​*​
​Bu sırada, ​Çin ve Hindistan gibi büyük petrol ithalatçısı ülkelerin yanısıra İran petrolünün en büyük ithalatçılarından​ biri olan​ Türkiye​ ile ilgili olarak​​;
B​aşkan Trump’ın Helsinki dönüşünün ardından yaşanan iki gelişme çok dikkat çekicidir.​
1- ABD Senatosu​’​​na​, uluslararası finans kurumlarınca​ Türkiye’ye​ yeni kredi verilmesinin engellenmesi için bir yasa tasarısı ​sunuluyor.​
“Türkiye Uluslararası Finans Kurumları Yasası” adlı tasarıda, Türkiye’ye yeni kredi, maîi ya da teknik destek verilmesinin engellenmesi için Uluslararası Para Fonu’na, Dünya Bankası ile Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’nın yönetim kurullarındaki ABD’li üyelere talimat verilmesi isteniyor.
2- ABD’nin terörizmin finansmanıyla mücadeleden sorumlu​ birim​ yetkilileri​, İran nükleer anlaşmasının askıya alınmasının ardından ABD’nin yaptırımları yeniden başlatma kararını​ hükümete bildirmek üzere Türkiye’yededirler.
İran’a Ağustos ve Kasım aylarında iki yaptırım yapılacağını hatırlatarak, “Önümüzde çok az zaman var. Bu yüzden Türk şirketleri ve Türk bankaların, yaptırımlar başlamadan önce işlerin ayarlamasına zaman kalması için 180 gün tanıdığımızı anlamaları gerekiyor. Bu noktada somut adımlar görmeliyiz ” diyorlar.
 
*
Bu suretle ABD’li yetkililer, Türkiye’nin eline pimi çekilmiş bir  el bombası vermişlerdir.
​1-​ Türkiye’nin İran’la olan tüm petrol ticaretini kesmesi büyük bir sorun yaratabilir.
​2-​ ​Buna karşın başlangıç olarak ​Rıza Sarraf’ın İran’a yaptırım rejimini delmesi ile ilgili görülen Halkbank davası ve M​.​H​. Atilla hakkında verilen mahkûmiyet kararı​,
​Türkiye’deki bankacılık sektörünü hedef alan cezalara neden olabilir.​..
 
*
Türkiye’de sahneye konan, Batı’daki aydınlanma sürecini tersleyen yöntemlerle dinamik bir toplumsal yapının inşa edilmesine olanak tanımayan ekonomik ve siyasal yönetim anlayışı,
Beka sorunuyla karşı karşıyadır.
​22. 7. 2018​

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here