Kategoriler
Prof. Dr. Rıdvan Karluk Türkiye

Gelir Dağılımı Bozuk Bir Ülke: Meksika

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Kuruluşu OECD’nin Dünya İstatistik, Bilgi ve Politika Oluşturma Forumu toplantısına katılmak için 13-15 Ekim tarihleri arasında Meksika’da idim. Türkiye’nin OECD Daimi Temsilciliğimizde 5 yıl Planlama Müşaviri olarak görev yaptığım için Forum’a davet edildim.
OECD 27-30 Haziran 2007 tarihleri arasında İstanbul’da DPT ortaklığıyla “Toplumların İlerlemesinin Ölçülmesi ve Teşvik Edilmesi” konulu Forum düzenlenmiştir. Forum’da konuşan OECD Genel Sekreteri Angel Gurria Forum’a 140 ülkeden binden fazla katılımcı geldiğini, Forum’un OECD’nin şimdiye kadar girdiği en heyecan verici proje olduğunu açıklamıştır.
İstanbul OECD Dünya Forumu, ilerlemenin ölçülmesinin yanı sıra iklim değişikliği, sağlık, ekonomik küreselleşme gibi dünyanın karşı karşıya bulunduğu temel sorunların kapsamlı olarak tartışılmasına da imkan sağlamış, ilerlemenin ölçülmesinde kullanılacak yeni ve geniş çapta uygulanabilir özellikte olan göstergeler Forum’da tartışılmıştır.
OECD Dünya İstatistik, Bilgi ve Politika Oluşturma Forumu ilk defa Palermo İtalya’da 10-13 Kasım 2004 tarihleri arasında toplanmıştır. İkinci toplantı İstanbul’da, üçüncüsü 27-30 Ekim 2009’da Busan Güney Kore’de, dördüncüsü 16-19 Ekim 2012 tarihlerinde Delhi Hindistan’da, beşincisi ise “Politika Transformasyonu ve Değişen Hayatlar” konusu ile Guadalajara Meksika’da yapılmıştır.
Türkiye ve Meksika, 34 OECD üyesi arasında gelirin en adaletsiz dağıtıldığı beş ülke içindedir. Gini katsayısı (sıfır ile bir arasında değişen Gini katsayısı ne kadar yüksekse, ülkede o kadar fazla gelir adaletsizliği vardır) olarak tanımlanan ve toplumdaki en yüksek gelir grubu ile en düşük gelir grubu arasındaki farkı ölçen göstergeyi baz alan OECD’nin raporunda Gini katsayısına göre ilk sırada Meksika, ikinci sırada Şili, üçüncü sırada Türkiye bulunmaktadır.
Türkiye’deki en zengin yüzde 10’luk kesimin en yoksul yüzde 10’dan 15,2 kat daha fazla serveti olduğu raporda yer almıştır. Meksika’nın durumu, Türkiye’den daha kötüdür. Meksika, Los Cabos’ta 18-19 Haziran 2012 tarihlerinde önümüzdeki hafta Antalya’da toplanacak G-20 liderler Zirvesine Başkanlık yapmış bir ülkedir.
Türkiye ile Meksika arasında 1927 yılında imzalanan Dostluk Anlaşması sonucunda 1928 yılında diplomatik ilişki kurulmuştur. Ülkelerin farklı öncelikleri sebebiyle sınırlı seviyede seyreden ilişkiler, Türkiye’nin 2001 yılında başlattığı Latin Amerika ve Karayip Bölgesi’ne açılım politikası sonucu ivme kazanmıştır.
Meksika Dışişleri Bakanı Fernando Solana’nın 1-4 Haziran 1992 tarihleri arasında Türkiye’ye yaptığı ziyaret iki ülke arasındaki ilk yüksek düzeyli resmi ziyaret olmuştur. 27-29 Eylül 1998 tarihleri arasında Başbakan Mesut Yılmaz’ın, 8-10 Aralık 2009 tarihleri arasında Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Meksika’ya gerçekleştirdiği ziyaretler, Türkiye-Meksika ilişkilerine ivme kazandırmıştır. 2010 yılında COMEXI ile TASAM arasında imzalanan işbirliği anlaşması ile kültürel ilişkiler de gelişmeye başlamıştır.
19 Kasım 2010’da Kadir Topbaş ile Mexico City Belediye Başkanı Marcelo Ebrard tarafından imzalanan protokolle her iki şehir kardeş şehir olmuştur. TBMM’nin 23’ncü döneminde Meksika Dostluk Grubu 26 Şubat 2008 tarihinde oluşturulmuştur. Meksika Parlamentosu’nda da 2010 Nisan ayında Türkiye Dostluk Grubu kurulmuştur.
Hususi ve normal pasaport sahibi olan ve geçerli ABD vizesine sahip veya ABD, Kanada, İngiltere, Japonya ve Schengen Bölgesi ülkelerinden birinde daimi oturma izni bulunan Türk vatandaşları, 1 Mayıs 2010 tarihinden bu yana Meksika’ya vizesiz girebilmektedir.
ABD ve Kanada ile birlikte NAFTA’yı oluşturan ülke, hızlı nüfus artışına ve bunun doğal sonucu olarak yüksek işsizlik oranına sahiptir. İşsizliği, tüm Meksika da görmek mümkündür. Başkent Mexico City’nin ana caddeleri, küçük tezgahlarda incik boncuk, giyim kuşam, yiyecek satanlar tarafından işgal edilmiştir. Bu sebeple caddelerde yürümek mümkün değildir.
Meksika’da her yerde yoğun bir polis varlığı başlangıçta sizi çok rahatsız eder. Özellikle şehir merkezlerinde her 5, 10 metrede karşılaştığınız polisleri gürünce acaba Meksika bir “polis devleti” mi diye bir soru aklınıza gelebilir.
Polis yoğunluğu çok fazla hırsızlık olmasından kaynaklanmaktadır. Hızlı nüfus artışına bağlı olarak işsizliğin artması ve ortaya çıkan gelir dağılımındaki adaletsizlik, hırsızlığa ortam hazırlamaktadır. Şehir girişlerinde kontrol noktaları vardır. Buralarda ağır silahlı polis veya askerler görev yapmaktadır. Bu durum insanı biraz ürkütmektedir.
Başkentin ortasındaki mağazalar akşamları vitrinlerini kepenkle kapattıktan sonra onlarca asma kilitle kilitlemektedir.
Meksika’ya gidecekler trafikte polise dikkat etmelidir. Çünkü polis “kırmızı ışıkta geçtin” suçlamasıyla özellikle yabancı sürücülerden rüşvet almaktadır. Bir arkadaşım ile Cancun’da otomobil ile bir randevuya giderken polis arkadaşımı durdurdu ve kırmızı ışıkta geçtiğini iddia ederek oldukça yüksek bir ceza kesmek istedi. Karakola gidersek daha yüksek bir ceza ödenmesinin mümkün olduğunu söyledi ve arkadaşımdan rüşvet istedi. Arkadaşım da 200 peso vererek polis baskısından kurtuldu. Acaba bu durum size bir zamanların Türkiye’sini hatırlattı mı?
Başkent Mexico City’nin en önemli ana caddesi Le Reforma’da Şili’nin Başkenti Santiogo’dakinden çok daha büyük bir Atatürk heykeli vardır.
Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu’nun yaptırdığı Atatürk heykeli, Cumhuriyet’in kuruluşunun 80’nci yıldönümü olan 29 Ekim 2003 tarihinde törenle açılmıştır. TİSK Başkanı Refik Baydur, 27 Nisan 2000’de OECD Ticaret ve Sanayi İstişari Komitesi toplantısı için Mexico City’ye gittiğinde, dünyaca ünlü liderlerin heykellerinin Le Reforma Bulvarı’nda sergilendiğini görmüştür.
Bunun üzerine Mexico City’ye Atatürk heykeli dikilmesi için girişimde bulunmuş ve Azeri heykeltıraş Sait Rüstem 3.5 metre uzunluğunda ve 1.5 ton ağırlığındaki heykeli aynı yıl tamamlamıştır. Fakat heykelin açılışı bürokratik yazışmalar sebebiyle ancak 3 yıl sonra mümkün olabilmiştir.

Mexico City’de bir Osmanlı Kulesi’nin olacağını hiç tahmin etmezdim. Kulenin üzerindeki levhada İspanyolca “Osmanlı Toplumundan Meksika’ya Eylül 1910” yazısı vardır. Kulenin açılışı, Meksika’nın bağımsızlığının 200’ncü yıl dönümünde dönemin Meksika Cumhurbaşkanı Guillermo de Landa ile Osmanlı 100. Yıl Komitesi Başkanı, zamanında Osmanlı vatandaşı olan Antonio Letayf tarafından yapılmıştır.
Başbakan Erdoğan’ın 2009 yılında Meksika’ya yaptığı ziyarette verdiği talimatından sonra kule restore edilmiştir. Meksika’ya göç eden Lübnan kökenli Osmanlı vatandaşları tarafından yaptırıldığı gerekçesiyle levhadaki “Osmanlı” ibaresi “Lübnan” olarak değiştirilmiştir. Türkiye’nin girişimleri sonucunda 1986 yılında Osmanlı kelimesi levhaya yeniden yazılmıştır.

Meksika’da nüfusunun yüzde 60’ı melez, yüzde 10’u Avrupalı, geri kalanlar ise yerli halktır. Meksika, dünyada anadili olarak İspanyolca konuşan insan sayısının en yüksek olduğu ülkedir. Nüfusun yüzde 89’u Katolik, yüzde 6’ı Protestan’dır. Toplam nüfus içinde okuma yazma oranı yüzde 92’dir. ABD’de yaklaşık 15 milyon Meksika asıllı insan yaşamaktadır.
Meksika’da bir sürpriz ile karşılaştım. “Fatmagül’ün Suçu Ne” dizisini üç ay önce Arjantin’de TV’de tesadüfen izlediğimde hem şaşırmış ve hem de çok memnun olmuştum. Bu defa yine bir sürpriz beni bekliyordu. Dizi Meksika’da yayınlanan ilk Türk dizisi olmuş ve reyting rekorları kırıyormuş. Dizi, Azteca 13 Kanalı’nda 21 Eylül’de saat 21’de yayınlanmaya başlamış.
Türk dizilerinin Güney Amerika’nın önemli ve ülkelerinde yayınlanması, bu ülke halklarının Türkiye’ye ve de Türklere sempati duymasına ortam hazırlamakta ve bir çeşit “yumuşak güç” (soft power) etkisi yaratmaktadır.
Meksika’da tüm fast food lokantalarında döner var. Fakat dönerin Türk kökenli olduğunu bilen yok. Tıpkı “yoğurt” ta olduğu gibi. Kültürel değerlerimize sahip çıkmazsak, daha nice değerlerimize başkaları ortak olacaktır.

Yazar Prof. Dr. Sadık Rıdvan Karluk

1948 yılında Eskişehir’de doğdum .1970’de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdim. Kısa bir süre Maliye Bakanlığı ve Sayıştay’da çalıştıktan sonra 1972 yılında Eskişehir İTİA İktisat Bölümü’nde akademik kariyere başladım. 1975’te doktor, 1979’da doçent oldum. 1975 – 1976’da İngiltere Sussex Üniversitesi’nde doktora üstü çalışmalar yaptım.

1982 yılında Devlet Planlama Teşkilatı Başbakan Turgut Özal’ın direktifleri doğrultusunda kurulan AET Genel Müdürlüğü’nün (şimdiki AB Bakanlığı) başkanlığını yaptım. 1984 – 1985 döneminde İktisadi Kalkınma Vakfı Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundum, 1982 – 1985 yılları arasında İstanbul Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı’na (Nuh Kuşçulu) danışmanlık yaptım. Bu dönemde Türkiye’de Yabancı Sermaye Yatırımları konusunda iki kitabım (biri İngilizce) ile İhracatta Vergi İadesi kitabım İTO tarafından yayınlandı.

1985 yılında Paris’te OECD nezdinde Türkiye Büyükelçiliği’ne Planlama Müşaviri sıfatıyla tayin edildim. Görev yaptığım dönemde Türkiye’yi 4 Komite’de temsil ederek, Türkiye’de kalkınmakta olan bölgeler konusunda OECD’nin önemli bir araştırmasının (Regional Problems and Policies in Turkey) basılmasına katkıda bulundum. 1990 yılında yurda dönüşümde DPT Müsteşar Müşavirliği’ne getirildim. Daha sonra Başbakanlık Başmüşavirliğinde Türkiye ile Türk Cumhuriyetlerinin ekonomik ilişkilerinin gelişmesinde bir model olan “Türk Ödemeler Birliği” kurulması için bir proje geliştirdim.

1991 yılında profesörlüğe atanarak Anadolu Üniversitesi’ne geçtim. Anadolu Üniversitesi’nde Türkiye Ekonomisi, Uluslararası İktisat, Uluslararası Ekonomik Kuruluşlar, Avrupa Birliği, Avrupa Birliği Türkiye İlişkileri , Dış Ticaret Teorisi ve Politikası, Uluslararası Entegrasyonlar derslerini kendi eserlerimi esas alarak yürüttüm. Akademik kariyerimde 23 yüksek lisans, 16 doktora tezi yönettim. Bu öğrencilerim arasında çeşitli üniversitelerde görev yapan çok sayıda profesör, doçent ve yardımcı doçent bulunmaktadır. Üniversite Senato ve Yönetim Kurulu üyeliği yaptım, İktisat Fakültesi Dekanlığım döneminde AÖF kapsamında bulunan tüm iktisat kitaplarının yeni formata göre yazılmasına yazar ve editör olarak katkıda bulundum.

İkinci (1981), Üçüncü (1992) ve Dördüncü (2004) Türkiye İktisat Kongrelerine bildiri sunarak katılan tek öğretim üyesiyim. Dördüncü Türkiye İktisat Kongresi Bilim Komisyonu üyeliği yaparak Türk Sanayici ve İşadamları Vakfı (TÜSİAV) Bilim Kurulu Başkanlığı görevinde bulundum. 1996 yılında TOBB Milletlerarası Ticaret Odası (International Chamber of Commerce: ICC) Uluslararası Ticaret ve Yatırım Politikaları Komisyonu’nda (Commission on Trade and Invesment Policy) ICC Türkiye Temsilciliğine getirildim. Son 10 yıldır TOBB ICC IFO World Economic Survey kapsamında her üç ayda Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ile ilgili olarak gönderilen sualnameleri cevaplandıran 12 uzmandan biriyim.

“Uluslararası Ekonomi: Teori ve Politika”, “Türkiye Ekonomisi: Cumhuriyetin İlanından Günümüze Yapısal Değişim”, “Avrupa Birliği”, “Türkiye Avrupa İlişkileri: Bir Çıkmaz Sokak” ve “Uluslararası Kuruluşlar” başlıklı temel ders kitaplarım dahil yayınlanmış 24 kitabım, 300’den fazla makalem, 12 ortak ve 3 çeviri eserim vardır. Beş ders kitabım (642-908 sayfa aralığında) 42 baskı yapmıştır. Tüm üniversitelerde ders kitabı ve yardımcı kitap olarak okutulmaktadır.

Ortak yazarlı bir ders kitabım TÜBA üniversite ders kitapları 2012 yılı telif ve çeviri eser ödülü olmak üzere 6 “bilimsel araştırma ödülüne” sahibim. Diğer araştırma ödüllerim şunlardır: 1984: Enka Vakfı, “Türk Ekonomisinin Dünya Ekonomisine Entegrasyonu,” Bilimsel Araştırma Yarışması Üçüncülük Ödülü, 1982: Türkiye Milli Kültür Vakfı: Teşvik Armağanı, Dal: İktisat, 1981: İktisadi Kalkınma Vakfı, “AET ile İlişkilerimizin Atatürkçü Ekonomik Politika Açısından Değerlendirilmesi,” Behçet Osmanağaoğlu İnceleme Yarışması Birincilik Ödülü, 1979: Pamukbank, “Dışsatımın Özendirilmesinde Ticari Bankalarımızın Yeri” Bilimsel Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü.

ABD ABI Enstitüsü’nün Yılın Eğitimcisi (Man of the Year 2011) ödülü sahibiyim. Özgeçmişim WHO’s WHO Dünya, Asya ve Türkiye baskılarında yer almıştır. (Who's Who in Asia 2012, Asya’da Kim Kimdir 2’nci baskı, 01/11/2011, Who's Who in the World 2011, Dünyada Kim Kimdir, 28’nci baskısı, 03/12/2010, Günümüz Türkiyesi'nde Kim Kimdir, 01/05/2005). Özgeçmişim Turkischer Biographiscer Index/Turkish Biographical Index’te (2004, s.563) yer almıştır. Google Akademik’te 1.070 (05.02.2018) atıfım vardır.

Eskişehir Sanayi Odası, Eskişehir Ticaret Odası, İstanbul Sanayi Odası, Ankara Ticaret Odası, Ankara Sanayi Odası, Kayseri Sanayi Odası, İşveren Dergisi, İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi gibi oda dergilerinde yazılarım yer almıştır. Türkiye’de yayınlanan çok sayıda bilimsel derginin hakem heyetinde yer almaktayım. Ders kitaplarım: 42 baskı yapmış olup 3.884 sayfadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.