Kategoriler
Prof. Dr. Rıdvan Karluk

Avrupa Parlamentosu’nun Türkiye Aleyhine Olan Raporu Yolda

Avrupa Parlamentosu’nun bu ay sonunda (29 Nisan) toplanacak Genel Kurul’unda Hollandalı parlamenter Kati Piri tarafından hazırlanan 2014 yılı Türkiye Raporu oylanacaktır.
Avrupa Parlamentosu üyeleri 5 yılda bir doğrudan halk tarafından seçilir. Son Parlamento seçimi 22-25 Mayıs 2014 tarihlerinde yapılmıştır. Parlamento, Avrupa Birliği’ne üye 28 devletin 750 üyesi ve bir Başkanından oluşur. Üye ülkelerin kaç parlamenter ile temsil edileceği üye devletlerin nüfuslarına göre belirlenir. 28 üye ülkede yapılan seçimlerde 751 sandalyeli Parlamento’da EPP, S&D, ALDE ve Yeşiller/EFA oy kayıplarına uğramalarına rağmen ağırlıklarını korumuşlardır.
Avrupa Parlamentosu’nda üyeler ülkelerine göre değil, siyasi görüşlerine göre grup oluşturur. Parlamenterler ülkelerini değil, kendilerine oy veren Avrupa vatandaşlarının siyasi görüşlerini temsil ederler. Parlamento Genel Kurulu Strazburg’da, siyasi grupları ve komiteleri Brüksel’de toplanır, sekretaryası Lüksemburg’dadır.
Avrupa Birliği Komisyonu tarafından aday ülkelere yönelik yayımlanan ilerleme raporları AB’ye aday ülkelere ve diğer AB kurumlarına yönelik bir çağrıdır. Aday ülkelere mesaj vermesi bakımından çok önemlidir.
Mayıs 2014’de yeni seçilen Parlamento’nun 16’ncı raporunu hazırlayan Kati Piri, son seçimlerde AP üyesi olmuştur. Daha önce S&D Grubu siyasi danışmanı olan Piri, önceki Parlamento’nun Hollandalı üyesi ve son yedi Türkiye Raporu’nun raportörü Hıristiyan Demokrat Ria Oomen-Ruijten’den görevi devralmıştır.
Bu yıl da Türkiye Raporu, üzerinde en çok tartışılan raporlarından biri olacaktır. Çünkü, Parlamento’nun Dış İlişkiler Komitesi’nde nihai halini alacak olan 10 sayfalık rapora 442 değişiklik önerisi sunulmuştur. Parlamento’nun 5 Şubat 2015 tarihinde yayımladığı değişiklik önerilerinin sayfa sayısı raporun 30 katıdır.
Türkiye Raporu’na değişiklik önerisi veren 15 ülke arasında başı Yunan parlamenterler çekmektedir. (yüzde 30) Yunanistan’ı Fransa, Almanya, İsveç ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi izlemektedir. Bu ülkelerin verdiği değişiklik önerileri önerilerin yüzde 75’ine denktir.
Türkiye raporlarına 2013 yılında 338, 2012 yılında 415, 2011 yılında 461, 2010 yılında 315, 2009 yılında 243 önerge verilmişti. 2014 yılında diğer aday ülkeler Karadağ, Sırbistan, Makedonya ve Kosova’nın yıllık raporlarına verilen değişiklik önerileri sayısı 188, 222, 196 ve 212’dir.
Türkiye raporlarına çok fazla ilgi gösterilmesinin iyi tarafı, Türkiye’ye ilişkin güncel gelişmelerin parlamenterler tarafından yakından izlenmesidir. Bunun sebebi ise, 50 yılı aşan Türkiye-AB ilişkileri ve 10’ncu yılına giren üyelik müzakerelerinde yaşanan sorunlardır.
Rapor, Türkiye ile yürütülen müzakerelerde yaşanan aksaklıkları belirlerken, Türkiye’ye aşağıdaki eleştirilerde de bulunmaktadır.

• Yolsuzluk ve rüşvet iddiaları,
• Hakimlerin ve savcıların atanması ve görevden alınması sebebiyle yargının bağımsızlığı, tarafsızlığı ve etkinliğine ilişkin endişeler,
• Terörle Mücadele Yasası’nın kapsamı,
• Toplumda giderek artan siyasi kutuplaşma,
• Gezi olaylarında emniyet güçlerinin orantısız güç kullanımına ilişkin devam eden soruşturmalarda ilerleme sağlanamaması,
• Basın özgürlüğü başta olmak üzere sosyal medya yasakları da dahil düşünce ve ifade özgürlüğü alanında yaşanan sıkıntılar,
• Hukuk devleti, temel haklar ve iç güvenliğe ilişkin yaşanan gelişmeler ve yarattığı endişeler.
En fazla değişiklik önerisi temel hak ve özgürlükler konusundadır. Taslak raporda yer alan çağrılar ise aşağıda sayılmıştır:
• Yüzde 10 seçim barajının düşürülmesi,
• Siyasi uzlaşı ile yeni Anayasa sürecinin devam ettirilmesi,
• Yasal düzenleme ve karar alma süreçlerinde sivil toplum danışma mekanizmasının kurulması, reform süreci, yeni Anayasa ve Kürt sorununa ilişkin hükümet, muhalefet ve sivil toplum arasında işbirliği,
• Örgütlenme özgürlüğünün yeni reformlarla garanti altına alınması,
• Emniyet güçlerinin güç kullanımı kurallarının uluslararası standartlara uygun olarak belirlenmesi, toplanma özgürlüğüne ilişkin engellerin kaldırılması, yasa uygulayıcıların yetkilerine ilişkin denetim ve denge mekanizmasının kurulması,
• Türkiye İnsan Hakları Kurumu’nun bağımsız, yeterli kaynaklara sahip, saydam ve sivil toplumun katılımına açık duruma getirilmesi için Türkiye İnsan Hakları Kurumu Kanunu’nun değiştirilmesi,
• Gerekli yasal düzenlemelerle medya özgürlüğünün garanti altına alınması,
• Kadınlara yönelik şiddet oranının yüksek olması sebebiyle şiddet mağdurlarına koruma sağlanması ve toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlayacak yasal düzenlemelerin yapılması,
• Düşünce, vicdan ve inanç özgürlüğüne ilişkin AİHM kararlarının uygulanması ve azınlık haklarına saygı gösterilmesi,
• Kişilerin haklarını korumaya yönelik çalışmalar yapılması ve ayrımcılık, nefret söylemi, ırkçılık ve yabancı düşmanlığı ile mücadele için özel bir kurum kurulması,
• AB üyesi ülkelerde Türkiye’ye vizesiz giriş hakkı tanınması,
• BM Denizler Hukuku Sözleşmesi’nin imzalanması ve onaylanması,
• AB üyesi devletlerin egemenlik haklarının tanınması,
• Kıbrıs müzakerelerinin ve Ermenistan ile ilişkilerin normalleşme sürecinin devam etmesi.
Parlamento; Türkiye-AB üyelik müzakere süreci kapsamında bazı üyelerce bloke edilmiş olan yedi ayrı başlıkta Kamu Alımları ( Başlık 5), Rekabet (8), Ekonomik ve Parasal Politika (17), Sosyal Politika ve İstihdam (19), Yargı ve Temel Haklar (23), Adalet, Özgürlük ve Güvenlik (24) ile Dış Güvenlik ve Savunma Politikası (31) müzakerelerinin başlatılmasını talep etmektedir.
Rapor’a en fazla değişiklik önerisi sunan grup Hıristiyan Demokratlar’dır. (EPP) EPP’yi az farkla raportör Piri’nin grubu Sosyalist Demokratlar (S&D) izlemektedir. Bu iki grup değişiklik önerilerinin yarısına (yüzde 52) sahiptir. Bağımsızlar, Parlamento’daki sandalye dağılımında Avrupa Muhafazakâr ve Reformcular İttifakı (ECR) ve Avrupa Liberal ve Demokrat Partisi’nin (ALDE) gerisinde kalmasına rağmen verdikleri değişiklik önerisi sayısı ile öne çıkmaktadır.
Bunun sebeplerinden biri, Türkiye karşıtlığı ile bilinen aşırı sağ parti temsilcilerinin Parlamento’da Bağımsızlar grubunda yer almalarıdır. 52 sandalyeli Bağımsızlar’ın 23’ü Türkiye’nin üyeliğine karşı çıkan Ulusal Cephe (Fransa) milletvekilidir.
Parlamento raporuna verilen 442 değişiklik önerisi arasından 42’si, raporda yer alan aşağıdaki maddelerin silinmesini talep etmektedir.
• Türkiye’nin AB üyelik sürecine destek sağlanması,
• Müzakere sürecinde yeni başlıkların açılması,
• Türkiye-AB vize serbestliği diyaloğu sürecine destek verilmesi,
• Gümrük Birliği’nin revizyonu.

Komite üyesi bazı parlamenterlerin Türkiye-AB üyelik müzakereleri sürecinin olumlu işleyen vize serbestliği diyaloğu ve Gümrük Birliği’nin revizyonu süreçlerinde raporda yer alan olumlu ifadelerin silinmesini talep etmeleri, bu üyelerin Türkiye’ye yönelik peşin vargısıdır.
42 değişiklik önerisinden 20’i Fransız parlamenterlerden gelmiştir. Bu parlamenterler müzakere sürecinde yeni başlıkların açılmasına karşı çıkmaktadır. Fransız parlamenterlerin raporda açılması önerilen başlıklara müdahaleleri, Fransa’nın bloke ettiği dört başlığın dışındadır. (Başlık 11, 17, 33 ve 34, yıl 2009) Parlamenterlerin açılmasına itiraz ettikleri başlıklar 5, 8, 19, 31, 23 ve 24’tür.
Bağımsızlar, 42 öneriden 19’u ile ilk sıradadır. Bağımsız grupta Türkiye karşıtı Fransa aşırı sağı ağırlıktadır. Rapor’da, Türkiye’nin gerçekleştirmesi gereken reformlar dışında Avrupa Komisyonu ve AB Konseyi’ne Türkiye’ye AB üyelik yolunda destek olması için yapılan çağrıların birçoğunun silinmesi gündemdedir.
Silinmesi yönünde öneri sunulmayan üç konu, Türkiye’nin enerji güvenliğine ilişkin stratejik öneminden kaynaklanan işbirliği, Türkiye ile terörle mücadelede işbirliğinin artırılması ile Iraklı ve Suriyeli sığınmacılara ilişkin Türkiye’ye yardımın devam etmesidir.
Bu durum, bazı Parlamenterlerin Türkiye’ye peşin yargıyla bakışlarının bir göstergesidir.

Yazar Prof. Dr. Sadık Rıdvan Karluk

1948 yılında Eskişehir’de doğdum .1970’de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdim. Kısa bir süre Maliye Bakanlığı ve Sayıştay’da çalıştıktan sonra 1972 yılında Eskişehir İTİA İktisat Bölümü’nde akademik kariyere başladım. 1975’te doktor, 1979’da doçent oldum. 1975 – 1976’da İngiltere Sussex Üniversitesi’nde doktora üstü çalışmalar yaptım.

1982 yılında Devlet Planlama Teşkilatı Başbakan Turgut Özal’ın direktifleri doğrultusunda kurulan AET Genel Müdürlüğü’nün (şimdiki AB Bakanlığı) başkanlığını yaptım. 1984 – 1985 döneminde İktisadi Kalkınma Vakfı Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundum, 1982 – 1985 yılları arasında İstanbul Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı’na (Nuh Kuşçulu) danışmanlık yaptım. Bu dönemde Türkiye’de Yabancı Sermaye Yatırımları konusunda iki kitabım (biri İngilizce) ile İhracatta Vergi İadesi kitabım İTO tarafından yayınlandı.

1985 yılında Paris’te OECD nezdinde Türkiye Büyükelçiliği’ne Planlama Müşaviri sıfatıyla tayin edildim. Görev yaptığım dönemde Türkiye’yi 4 Komite’de temsil ederek, Türkiye’de kalkınmakta olan bölgeler konusunda OECD’nin önemli bir araştırmasının (Regional Problems and Policies in Turkey) basılmasına katkıda bulundum. 1990 yılında yurda dönüşümde DPT Müsteşar Müşavirliği’ne getirildim. Daha sonra Başbakanlık Başmüşavirliğinde Türkiye ile Türk Cumhuriyetlerinin ekonomik ilişkilerinin gelişmesinde bir model olan “Türk Ödemeler Birliği” kurulması için bir proje geliştirdim.

1991 yılında profesörlüğe atanarak Anadolu Üniversitesi’ne geçtim. Anadolu Üniversitesi’nde Türkiye Ekonomisi, Uluslararası İktisat, Uluslararası Ekonomik Kuruluşlar, Avrupa Birliği, Avrupa Birliği Türkiye İlişkileri , Dış Ticaret Teorisi ve Politikası, Uluslararası Entegrasyonlar derslerini kendi eserlerimi esas alarak yürüttüm. Akademik kariyerimde 23 yüksek lisans, 16 doktora tezi yönettim. Bu öğrencilerim arasında çeşitli üniversitelerde görev yapan çok sayıda profesör, doçent ve yardımcı doçent bulunmaktadır. Üniversite Senato ve Yönetim Kurulu üyeliği yaptım, İktisat Fakültesi Dekanlığım döneminde AÖF kapsamında bulunan tüm iktisat kitaplarının yeni formata göre yazılmasına yazar ve editör olarak katkıda bulundum.

İkinci (1981), Üçüncü (1992) ve Dördüncü (2004) Türkiye İktisat Kongrelerine bildiri sunarak katılan tek öğretim üyesiyim. Dördüncü Türkiye İktisat Kongresi Bilim Komisyonu üyeliği yaparak Türk Sanayici ve İşadamları Vakfı (TÜSİAV) Bilim Kurulu Başkanlığı görevinde bulundum. 1996 yılında TOBB Milletlerarası Ticaret Odası (International Chamber of Commerce: ICC) Uluslararası Ticaret ve Yatırım Politikaları Komisyonu’nda (Commission on Trade and Invesment Policy) ICC Türkiye Temsilciliğine getirildim. Son 10 yıldır TOBB ICC IFO World Economic Survey kapsamında her üç ayda Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ile ilgili olarak gönderilen sualnameleri cevaplandıran 12 uzmandan biriyim.

“Uluslararası Ekonomi: Teori ve Politika”, “Türkiye Ekonomisi: Cumhuriyetin İlanından Günümüze Yapısal Değişim”, “Avrupa Birliği”, “Türkiye Avrupa İlişkileri: Bir Çıkmaz Sokak” ve “Uluslararası Kuruluşlar” başlıklı temel ders kitaplarım dahil yayınlanmış 24 kitabım, 300’den fazla makalem, 12 ortak ve 3 çeviri eserim vardır. Beş ders kitabım (642-908 sayfa aralığında) 42 baskı yapmıştır. Tüm üniversitelerde ders kitabı ve yardımcı kitap olarak okutulmaktadır.

Ortak yazarlı bir ders kitabım TÜBA üniversite ders kitapları 2012 yılı telif ve çeviri eser ödülü olmak üzere 6 “bilimsel araştırma ödülüne” sahibim. Diğer araştırma ödüllerim şunlardır: 1984: Enka Vakfı, “Türk Ekonomisinin Dünya Ekonomisine Entegrasyonu,” Bilimsel Araştırma Yarışması Üçüncülük Ödülü, 1982: Türkiye Milli Kültür Vakfı: Teşvik Armağanı, Dal: İktisat, 1981: İktisadi Kalkınma Vakfı, “AET ile İlişkilerimizin Atatürkçü Ekonomik Politika Açısından Değerlendirilmesi,” Behçet Osmanağaoğlu İnceleme Yarışması Birincilik Ödülü, 1979: Pamukbank, “Dışsatımın Özendirilmesinde Ticari Bankalarımızın Yeri” Bilimsel Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü.

ABD ABI Enstitüsü’nün Yılın Eğitimcisi (Man of the Year 2011) ödülü sahibiyim. Özgeçmişim WHO’s WHO Dünya, Asya ve Türkiye baskılarında yer almıştır. (Who's Who in Asia 2012, Asya’da Kim Kimdir 2’nci baskı, 01/11/2011, Who's Who in the World 2011, Dünyada Kim Kimdir, 28’nci baskısı, 03/12/2010, Günümüz Türkiyesi'nde Kim Kimdir, 01/05/2005). Özgeçmişim Turkischer Biographiscer Index/Turkish Biographical Index’te (2004, s.563) yer almıştır. Google Akademik’te 1.070 (05.02.2018) atıfım vardır.

Eskişehir Sanayi Odası, Eskişehir Ticaret Odası, İstanbul Sanayi Odası, Ankara Ticaret Odası, Ankara Sanayi Odası, Kayseri Sanayi Odası, İşveren Dergisi, İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi gibi oda dergilerinde yazılarım yer almıştır. Türkiye’de yayınlanan çok sayıda bilimsel derginin hakem heyetinde yer almaktayım. Ders kitaplarım: 42 baskı yapmış olup 3.884 sayfadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.